වතුකරයේ දරිද්රතාවයේ අඳුරු සෙවනැලි මැදින් කොළඹ ධනපති නිවසකට මෙහෙකාර සේවයට පැමිණි
16 හැවිරිදි ඉෂාලිනී ජූඩ් කුමාර් දැරියගේ අවාසනාවන්ත මරණය, ශ්රී ලාංකීය සමාජයේ ව්යුහාත්මක දුර්වලතා, ළමා ශ්රමික භාවිතය සහ නීතියේ පවතින හිඩැස් යළි යළිත් ප්රශ්න කරන සංවේදී සන්ධිස්ථානයකි. 2021 ජූලි මස 15 වැනිදා ඇය ජීවිතක්ෂයට පත්වන්නේ හිටපු කැබිනට් අමාත්ය රිෂාඩ් බදියුදීන් ගේ කොළඹ පිහිටි නිවසේදී සිරුරට ගිනි ඇවිළීමෙන් ලද බරපතළ පිළිස්සුම් තුවාල හේතුවෙනි.
මෙම සංකීර්ණ සිද්ධි දාමය මේ වන විට අධිකරණය හමුවේ විභාග වෙමින් පවතින අතර, එහි නෛතික, වෛද්ය විද්යාත්මක සහ සමාජීය මානයන් පිළිබඳ පුළුල් කතිකාවක් සමාජය තුළ යළි නිර්මාණය විය යුත්තේ මේවා කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී යාමේ අවදානම නිසාමය.
අලුත්කඩේ අධිකරණයෙන් ඇසුණු නවතම සාක්ෂි
ඉෂාලිනී දැරියගේ මරණයට අදාළව කොළඹ අලුත්කඩේ අතිරේක මහේස්ත්රාත් ලිලාන් වරුසවිතාන හමුවේ ඊයේ (2026 ජූලි 28) යළි විභාගයට ගැනුණු නඩු වාරයේදී අතිශය තීරණාත්මක සාක්ෂි කිහිපයක් අනාවරණය විය. එහිදී සුවසැරිය (1990) ප්රථමාධාර නිලධාරිනි අසලි උපේක්ෂා (30) විසින් ලබාදුන් සාක්ෂිය, සිදුවීම වූ දින නිවස තුළ පැවති තත්ත්වය නිරූපණය කරන ප්රබල සාධකයක් බවට පත්විය.
"තොරතුරට අනුව දැරිය සොයා මම ඒ නිවෙසේ ගරාජය දෙසින් නිවෙසට ඇතුළු වුණා. එහි පඩිපෙළ මත දැරියක් භාවනා කරන ඉරියව්වෙන් ඉඳගෙන හිටියා. බෙඩ්ෂීට් එකක් ඇයගේ ඇඟට දමා තිබුණා. ඒ මිසෙක ඇඟේ ඇඳුම් තිබුණේ නැහැ... ගෙල, පපුව, දෑත්, පාදවල පිලිස්සුම් තුවාල වූ බවට මට හඳුනාගත හැකි වුණා. දැරිය මගෙන් වතුර ඉල්ලුවා."
මෙම සාක්ෂිය හරහා නෛතිකව මතුවන ප්රධානතම කරුණක් වන්නේ, බරපතළ තුවාල ලැබූ දැරියකට කඩිනම් ප්රථමාධාර ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් නිවැසියන් දැක්වූයේ යැයි කියවෙන නොසැලකිලිමත්භාවයයි. 119 දුරකථන අංකය හරහා පිලිස්සුම් තුවාලකරුවෙකු ජලයෙන් නැහැවීම වැනි මූලික පියවර පිළිබඳව උපදෙස් ලැබී තිබුණද, ගිලන්රථය එම ස්ථානයට ළඟා වන තෙක් එම කිසිදු උපදෙසක් නිවැසියන් අනුගමනය කර නොතිබූ බව සාක්ෂිකාරියගේ ප්රකාශයෙන් ගම්ය විය.
එමෙන්ම, දැරියගේ සිරුරට ගිනි ඇවිළීමට හේතුව ගෑස් කාන්දුවක් බවට නිවැසියන් විසින් මුල් දුරකථන ඇමතුමේදී ප්රකාශ කළ බවට විත්තියේ නීතිඥවරුන් කළ යෝජනාව, සාක්ෂිකාරිය විසින් දැඩිව ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබුවේ සුවසැරිය හඬපට වාර්තා කෙරෙහි විශ්වාසය පළ කරමිනි.
මෙම නඩු වාරයේදීම, සැකකාරියක වන ශෙයාබ්දීන් අයේෂා (හිටපු අමාත්යවරයාගේ බිරිඳ) හට පනවා තිබූ විදෙස් ගමන් තහනම, සිය දියණියගේ සුවදුක් බැලීම සඳහා අද (29) විදෙස්ගත වීමට අවශ්ය බව පවසමින් විත්තිය කළ ඉල්ලීමකට අනුව තාවකාලිකව ඉවත් කිරීමට අතිරේක මහේස්ත්රාත්වරයා අවසර ලබා දුන්නේය. වැඩිදුර විභාගය 2026 ඔක්තෝබර් 21 දිනට කල් තබා ඇත.
අධිකරණ වෛද්ය විද්යාවේ අභියෝගය
මරණයකට හේතුව සහ එය සිදුවූ ආකාරය නිශ්චය කිරීමේදී අධිකරණ වෛද්ය විද්යාව (Forensic Pathology) ප්රබල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ඉෂාලිනීගේ මරණය හුදෙක් ගිනිගැනීමක් පමණක් නොව, එයට සමගාමීව ඇය බරපතළ ලිංගික අපයෝජනයකට ලක්ව ඇති බවට පළමු පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයේදී හෙළිවීම විමර්ශනවල හැරවුම් ලක්ෂ්යය විය.
මෙවැනි සංකීර්ණ සිදුවීම් වලදී සැබෑ අපරාධය වසන් කිරීම සඳහා වින්දිතයාට ගිනි තැබීම වැනි ක්රමවේද භාවිතා වීමේ ඉඩකඩක් පවතින බැවින්, සත්යය අනාවරණය කරගැනීම උදෙසා අධිකරණ නියෝගයක් මත මෘතදේහය යළි ගොඩගෙන (Exhumation) ත්රිපුද්ගල විශේෂඥ JMO මණ්ඩලයක් යටතේ දෙවන පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයක් ද සිදු කෙරුණි. මෙය අධිකරණ විමර්ශන වල විනිවිදභාවය තහවුරු කිරීමේලා ගත් වැදගත් පියවරකි.
වතුකරයේ ළමා ශ්රමික ඛේදවාචකය සහ මානව ජාවාරම
මෙම සිද්ධිය පිටුපස ඇති සැබෑ සමාජීය ඛේදවාචකය වන්නේ වතුකරයේ දරුවන් මුහුණ දෙන අන්ත දරිද්රතාවයයි. 7 වැනි ශ්රේණියේදී පාසල් ගමන නතර කළ ඉෂාලිනී දැරියව වයස අවුරුදු 18ක් බවට අසත්ය ප්රකාශ කරමින් කොළඹට රැගෙන එන්නේ වයස අවුරුදු 60ක තැරැව්කරුවෙකු විසිනි.
පවුලේ ණය බර හිලව් කිරීමක් ලෙස ළමයින්ව මෙලෙස ගෘහස්ත සේවයට යොමු කිරීම, නීතිය ඉදිරියේ 'තැනැත්තන් වෙළෙඳාම' හෙවත් මිනිස් ජාවාරමක් ලෙස අර්ථ දැක්වේ. දණ්ඩ නීති සංග්රහයේ 360C (මානව ජාවාරම) සහ 308A (කෲරත්වයට පත් කිරීම) යන වගන්ති යටතේ මෙම සිදුවීමට අදාළව චෝදනා ගොනු වී ඇත්තේ එබැවිනි.
ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරියට (NCPA) ලැබෙන වාර්තා සහ මෑතකාලීන දත්ත වලට අනුව, 2015 සිට මේ දක්වා ළමා අපයෝජන පැමිණිලි ලක්ෂයකට අධික සංඛ්යාවක් වාර්තා වී තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ මෙය එක් හුදකලා සිදුවීමක් නොවන බවයි.
නෛතික ප්රතිසංස්කරණ සහ අනාගතය
ඉෂාලිනීගේ මරණයෙන් සමාජය තුළ ඇතිවූ කම්පනය, මෙරට ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ නීති යාවත්කාලීන කිරීමට රජයට ප්රබල බලපෑමක් එල්ල කළේය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස 2022 අංක 39 දරන පනතින් "ළමයින් සහ තරුණ තැනැත්තන් පිළිබඳ ආඥාපනත" (CYPO) සංශෝධනය කරමින්, ළමයාගේ වයස් සීමාව අවුරුදු 18 දක්වා ඉහළ නංවන ලදී. එමෙන්ම දරුවන්ට ලබාදෙන ශාරීරික දඬුවම් නීතියෙන් තහනම් කිරීම සහ වරදට පෙළඹෙන දරුවන් බන්ධනාගාරගත කිරීම වෙනුවට පුනරුත්ථාපනයට යොමු කිරීම වැනි ප්රගතිශීලී පියවරයන් ද 2024 වසරේ සිට බලාත්මක විය.
නීති පද්ධතිය කොතරම් යාවත්කාලීන වුවද, ඉෂාලිනීලාගේ ඛේදවාචකයන් යළිත් සිදු නොවීමට නම් නීතිය ප්රායෝගික තලයේ දැඩිව ක්රියාත්මක වීම අත්යවශ්ය වේ. වතුකරයේ දරිද්රතාවය පිටුදැකීම සහ අධ්යාපනය තහවුරු කිරීමකින් තොරව මෙවැනි මානව ජාවාරම් මුලිනුපුටා දැමිය නොහැක. අධිකරණය හමුවේ පවතින මෙම නඩුවේ අවසන් තීන්දුව, හුදෙක් එක් දැරියකට ඉටුවන සාධාරණයක් පමණක් නොව, සමස්ත ශ්රී ලාංකීය ළමා පරපුරේම සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ තීරණාත්මක සංඥාවක් වනු ඇත.
