ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය ප්රසම්පාදන යාන්ත්රණය යනු දේශපාලන සහ නිලධාරි මාෆියාවන්ගේ කෙළිමඬලක් බව
යළි යළිත් සනාථ කෙරෙන ප්රබලතම නිදර්ශනය බවට නොරොච්චෝලේ ගල් අඟුරු වංචාව පත්ව තිබේ. වර්තමානයේ ක්රියාත්මක වන ගල් අඟුරු විමර්ශන ක්රියාවලිය, භූමියේ සිදුවන ආයතනික ගනුදෙනු සහ පද්ධතිමය දූෂණය නඩත්තු කරන දේශපාලන-ආර්ථික ව්යුහය අතර ඇත්තේ බරපතළ ඛේදවාචකයකි.
විමර්ශන කමිටු:
සත්ය සෙවීමක්ද? ජනතා කෝපය සමනය කිරීමේ වෙස්මුහුණක්ද?
ආන්දෝලනාත්මක ගල් අඟුරු ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් සෙවීමට පත්කළ විශේෂ ජනාධිපති විමර්ශන කොමිසමට (SPCoI) සහාය වීම සඳහා සහකාර පොලිස් අධිකාරීවරයෙකුගේ (ASP) නායකත්වයෙන් යුත් පොලිස් කණ්ඩායමක් සහ නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් පත් කර ඇත. එහෙත්, මෙම කොමිසම් සභා ක්රියාදාමයේ සැඟවුණු අරමුණ කුමක්දැයි වටහා ගැනීම අපහසු නැත. බිලියන ගණනක අන්තර්ජාතික ටෙන්ඩර් වංචාවල සාක්ෂි ඇත්තේ අලුත්කඩේට පැමිණෙන සාමාන්ය මහජනතාව අත නොව, බලශක්ති අමාත්යාංශයේ, විදුලිබල මණ්ඩලයේ සහ ඊට අනුග්රහය දක්වන දේශපාලන-ව්යාපාරික ප්රභූ තන්ත්රයේ සුඛෝපභෝගී කාමර තුළය. මෙම විමර්ශන ක්රියාවලිය, පද්ධතියේ දූෂිත ස්වභාවය වසන් කරමින් සමාජය ඉදිරියේ නීතිගරුක බවක් මවා පෙන්වන හුදු දේශපාලනික සංදර්ශනයක් (Political Spectacle) වීමේ බරපතළ අවදානමක් පවතී.
පරීක්ෂණ කොළඹදී සිදුවෙද්දී, මුහුදේ සිදුවන 'බාල' මෙහෙයුම
මෙම ගැටලුවේ ඇති උත්ප්රාසාත්මකම තත්ත්වය වන්නේ, කොළඹ පරීක්ෂණ සිදුවෙද්දී, පුත්තලම මුහුදු තීරයේදී අර්බුදය තවදුරටත් උග්ර වෙමින් පැවතීමයි.
ස්වාධීන පරීක්ෂණාගාරයක් වන කොටෙක්නා (Cotecna) ආයතනය තහවුරු කර ඇති පරිදි, 'ට්රයිඩන්ට්' (Trident) සමාගම විසින් සැපයූ තොග අතරින් නැව් 5ක්ම ඇත්තේ නියමිත ප්රමිතියෙන් තොර (Off-spec) බාල ගල් අඟුරුය. මුහුදේ පවතින රළු ස්වභාවයට මුවා වෙමින් දින 5කින් නිම කළ යුතු ගොඩබෑම් දින 8ක් දක්වා ඇදෙමින් පවතී. මෙම ප්රමාදයන් හේතුවෙන් ගෙවීමට සිදුවන අධික ප්රමාද ගාස්තු (Demurrage) වල සහ බලාගාරයේ යන්ත්ර සූත්රවලට සිදුවන හානියේ බර පැටවෙන්නේ මෙරට අහිංසක පාරිභෝගිකයාගේ කර මතටය.
'හදිසි මිලදී ගැනීමේ' නීත්යානුකූල කොල්ලය සහ හේලීස් ආගමනය
ට්රයිඩන්ට් සමාගමේ බාල ගල් අඟුරු අර්බුදය පිටුපසින්, මහජන ඇසට වැලි ගසමින් ක්රියාත්මක වන අනෙක් ප්රබල මෙහෙයුම වන්නේ "හදිසි ප්රසම්පාදන" (Emergency Procurement) ක්රියාවලියයි. මෙය මෙරට දේශපාලන-ව්යාපාරික ජාලය විසින් රාජ්ය ධනය සූරාකෑමට භාවිතා කරන ප්රධානතම 'නීත්යානුකූල' අවි ආයුධයකි.
මෙම හදිසි මිලදී ගැනීම් යටතේ ගල් අඟුරු ටොන් ලක්ෂ 3ක් සැපයීමේ කැබිනට් අනුමැතිය හිමිවූයේ ඉන්දියාවේ M/s. Taranjot Resources (Pvt) Ltd සමාගමටය. එහි දේශීය නියෝජිතයා වන්නේ ප්රකට ව්යාපාරික ධම්මික පෙරේරාට බහුතර කොටස් අයිතිය ඇති හේලීස් සමාගමයි. පසුගිය අප්රේල් 26 වන දින මෙම සමාගම හරහා ගල් අඟුරු මෙට්රික් ටොන් 60,000ක් රැගත් නෞකාවක් මෙරටට ළඟා වූ අතර එදිනම එහි ගොඩබෑම් කටයුතු ද ආරම්භ විය.
ප්රමිති වාර්තාවල දත්ත සහ සැඟවුණු යථාර්ථය
මෙම නව තොගය සම්බන්ධයෙන් බලශක්ති අමාත්යාංශය මේ වන විට දැඩි උනන්දුවකින් යුතුව ප්රමිති වාර්තා ඉදිරිපත් කරමින් සිටී. දකුණු අප්රිකානු පැටවුම් වරායේදී සිදු කළ ස්වාධීන පරීක්ෂණ දෙකක වාර්තා මේ වන විට එළිදැක ඇත:
-
SGS රසායනාගාර වාර්තාව: දළ තාපජනන අගය (GCV) 6089 kcal/kg, අළු ප්රතිශතය 14.9%, සල්ෆර් ප්රතිශතය 0.54%
-
බියුරෝ වෙරිටාස් (Bureau Veritas) වාර්තාව (ලංකා ගල් අඟුරු සමාගමෙන් පත්කළ): GCV 6052 kcal/kg, අළු ප්රතිශතය 15.1%, සල්ෆර් ප්රතිශතය 0.63%
ලක්විජය බලාගාරය සඳහා අවශ්ය සම්මත අගයන් වන්නේ:
-
දළ තාපජනන අගය: 5900 - 6150 kcal/kg
-
අළු ප්රතිශතය: 11% - 16%
-
සල්ෆර් ප්රතිශතය: 0.5% - 1%
මෙම රසායනාගාර වාර්තාවලට අනුව, හේලීස්/ටැරන්ජොට් සමාගම ගෙන ආ ගල් අඟුරු තොගය කඩදාසි මත ප්රමිතියට අනුකූල බව පෙනී යයි. මීට අමතරව, බලාගාරයේදී ශක්ති ප්රතිදානය (Energy output) පරීක්ෂා කර එය ප්රමිතියට අනුකූල බව බලශක්ති අමාත්යාංශයේ නිලධාරීන් කඩිනමින් සහතික කර තිබේ. කෙසේ වෙතත්, බලාගාර ජැටියේදී ගැනුම්කරුගේ සහ විකුණුම්කරුගේ නියෝජිතයින් ඉදිරියේ සිදුකෙරෙන තෙවන සහ තීරණාත්මක ස්වාධීන පරීක්ෂණයේ නියැදි ලබාගැනීම මේ වන විටත් සිදුවෙමින් පවතී. එහි අවසන් ප්රතිඵලය තවමත් නිකුත් වී නොමැත.
නිගමනය:
විමර්ශන යාන්ත්රණයේ සැබෑ අභියෝගය
මෙහිදී මතුකර ගත යුතු ගැඹුරු දේශපාලන-ආර්ථික කියවීම වන්නේ ගල් අඟුරුවල භෞතික ප්රමිතියට වඩා ප්රසම්පාදන ව්යුහයේ ඇති 'ප්රමිතියෙන් තොර බවයි'.
ට්රයිඩන්ට් සමාගමේ ගල් අඟුරු ප්රමිතියෙන් තොර වීම නිසා ප්රතික්ෂේප වීමේ අවදානමක පවතින අතර, ටැරන්ජොට් සමාගම (හේලීස්) ගෙන ආ ගල් අඟුරු ප්රමිතියෙන් සමත් වීම නිසා ඔවුන් මෙම අර්බුදයේ ගැලවුම්කරුවන් ලෙස පෙන්වීමට බලධාරීන් උත්සාහ කරමින් සිටී. එහෙත්, මෙම ප්රමිති වාර්තාවලින් 'හදිසි මිලදී ගැනීමේ' මුවාවෙන් තරගකාරී ටෙන්ඩර් පටිපාටිය මඟහැර යාමේ බරපතළ වංචාව සාධාරණීකරණය කළ නොහැක.
නව විමර්ශන කමිටු සහ පොලිස් කණ්ඩායම් හමුවේ ඇති සැබෑ අභියෝගය වන්නේ, හුදෙක් ප්රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු ගෙන ආ පාර්ශ්වයන්ට දඬුවම් කිරීම පමණක් නොවේ; ජාතික බලශක්ති ආරක්ෂාව තම පාලනයට නතු කරගෙන, කෘත්රිම හදිසි තත්ත්වයන් නිර්මාණය කරමින් රාජ්යයේ ධනය කොල්ලකන ආයතනික සහ දේශපාලන කතිපයාධිකාරිය (Corporate Oligarchy) නිරාවරණය කිරීමයි. එසේ නොමැති වුවහොත්, මෙම විමර්ශනද දූෂිත පද්ධතිය තවදුරටත් පවත්වාගෙන යාමට සහ එක් ව්යාපාරික කණ්ඩායමක් වෙනුවට තවත් කණ්ඩායමකට ඒකාධිකාරිය භාරදීමට නීත්යානුකූල මුද්රාව තබන තවත් එක් ව්යාජ රංගනයක් පමණක් වනු ඇත.
