ශ්රී ලංකාවේ මිලියන 22ක් වන සමස්ත පුරවැසියන්ගේ ජාතික දත්ත ආරක්ෂාව පිළිබඳ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය කරමින්,
ඉන්දීය මූල්ය ආධාර යටතේ ක්රියාත්මක වන නව ‘ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත්’ (Digital ID - SL-UDI) ව්යාපෘතිය මේ වන විට නීතිමය ගැටලු සහ ප්රසම්පාදන අක්රමිකතා චෝදනා රැසකට මැදි වී තිබේ.
ටෙන්ඩර් අර්බුදය සහ අසාදු ලේඛනගත වූ සමාගම්
මෙම අර්බුදයේ කේන්ද්රස්ථානය බවට පත්ව ඇත්තේ SL-UDI ව්යාපෘතියේ ප්රධාන පද්ධති ඒකාබද්ධකරණ (Master Systems Integrator - MSI) ටෙන්ඩර් ක්රියාවලියයි. දැනට ඉන්දීය සමාගම් පහක් ඇගයීමට ලක්වෙමින් පවතින අතර, 2026 මාර්තු 13 වන විට සමාගම් හයක් කෙටි ලැයිස්තුගත කර තිබූ බව පෙර වාර්තා සඳහන් කළේය. කෙසේ වෙතත්, පසුගිය රජය සමයේ අසාදු ලේඛනගත කළ (blacklisted) සමාගමක් ද මීට ඇතුළත් වී ඇති බවට පැතිරෙන ආරංචි, මෙහි ප්රමිතිගතභාවය සහ විනිවිදභාවය පිළිබඳ බරපතළ ප්රශ්න මතු කර ඇත.
අධිකරණයට ගිය මැඩ්රාස් සිකියුරිටි ප්රින්ටර්ස් (MSP)
ප්රසම්පාදන වාර්තා මඟින් 'මැඩ්රාස් සිකියුරිටි ප්රින්ටර්ස්' (MSP) සමාගමේ සහභාගීත්වය පැහැදිලිව තහවුරු කර නොමැති වුවද, මෙම මතභේදාත්මක තත්ත්වය තුළ එම සමාගම ප්රධාන මාතෘකාවක් බවට පත්ව තිබේ. කිසිදු පැහැදිලි කිරීමකින් තොරව සිය ටෙන්ඩරය ප්රතික්ෂේප කිරීමට එරෙහිව, 2026 මාර්තු මාසයේදී MSP සමාගම විසින් ස්මාර්ට් පාලනය සඳහා වූ ජාතික ආයතනයට (NISG) එරෙහිව මදුරාසි මහාධිකරණයේ රිට් පෙත්සමක් ගොනු කරන ලදී.
මේ අතර, 2026 මාර්තු 10 වන දින දිල්ලි මහාධිකරණය විසින් MSP සමාගමට පක්ෂව ලබා දුන් තීන්දුවක් හරහා මෙම ක්රියාවලිය තවත් සංකීර්ණ වී ඇත. මූලික සුදුසුකම් ලැබීමේ අදියරේදීම එම සමාගම ඉවත් කිරීමට NISG ගත් තීරණය අත්තනෝමතික, විනිවිදභාවයෙන් තොර සහ ටෙන්ඩරයේ සඳහන් නිර්ණායක උල්ලංඝනය කරන්නක් බව අධිකරණය විසින් එහිදී පෙන්වා දෙන ලදී.
ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් ද? දේශීය විරෝධය ඇවිලේ
දේශීය වශයෙන් ද මෙම ව්යාපෘතියට එරෙහිව දැඩි විරෝධයක් මතු වෙමින් පවතී. ජන අරගල සන්ධානයේ වසන්ත මුදලිගේ ප්රසිද්ධියේම රජයට චෝදනා කළේ, මතභේදාත්මක ඉතිහාසයක් ඇති MSP වැනි සමාගමකට මෙවැනි සංවේදී ව්යාපෘතියක් භාරදීමට රජය සූදානම් වන බවයි. සමස්ත ශ්රී ලාංකිකයින්ගේම ජෛවමිතික දත්ත (biometric data) හැසිරවීම විදේශීය සමාගම් අතට පත්වීම ජාතික ආරක්ෂාවට බරපතළ තර්ජනයක් බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
තාක්ෂණික අඩුපාඩු හේතුවෙන් 2023 වසරේදී ද MSP සමාගම ටෙන්ඩර් ක්රියාවලියකින් ඉවත් කර තිබූ බවත්, වෙනත් රටවල ආරක්ෂක කොන්ත්රාත්තු සම්බන්ධයෙන් ද එම සමාගම මීට පෙර චෝදනා ලබා ඇති බවත් මුදලිගේ මහතා පෙන්වා දුන්නේය. මෙවැනි තීරණාත්මක ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් විදේශීය සමාගම්වල පාලනයට නතු වීමේ අවදානම පිළිබඳව රජය වහාම ජනතාවට කරුණු පැහැදිලි කළ යුතු බව ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටියේය.
දත්තවල අයිතිය කාටද?
පෙර නොවූ විරූ පරිමාණයේ ජෛවමිතික දත්ත එක්රැස් කිරීමක් සහ කළමනාකරණයක් මෙම ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් ව්යාපෘතියට ඇතුළත් වන බැවින්, දත්ත ආරක්ෂාව සහ ස්වෛරීභාවය මෙහි ප්රධානතම ගැටලුව බවට පත්ව ඇත. ඉන්දියාව සමඟ ඇති කරගත් අවබෝධතා ගිවිසුමට අනුව, මෙහි මෙහෙයුම් කටයුතු අවසානයේදී ශ්රී ලාංකික ආයතනයක් යටතට පත්වනු ඇතැයි සඳහන් වුවද, ව්යාපෘතියේ ආරම්භක අදියරේදී විදේශීය සංවර්ධකයින් සතුව පවතින පාලනය පිළිබඳව විචාරකයින් පසුවන්නේ දැඩි සැකයකිනි.
නීතිමය ගැටලු සහ ප්රසම්පාදන තීරණ තවදුරටත් අවසන් වී නොමැති පසුබිමක, මෙම ව්යාපෘතියේ අනාගතය තවමත් පවතින්නේ අවිනිශ්චිත තත්ත්වයකය. ශ්රී ලංකාව සම්පූර්ණ ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් පද්ධතියක් කරා යන ගමනේදී මහජන විශ්වාසය තහවුරු කර ගැනීම රඳා පවතින්නේ, මෙම ටෙන්ඩර් අර්බුදය සහ ඒ වටා ගෙතී ඇති මතභේදාත්මක ගැටලු රජය විසින් කෙසේ විසඳා ගනු ඇත්ද යන්න මතයි.
