ශ්රී ලංකාවේ මාර්ග පද්ධතිය දිනපතාම අමිහිරි පුවත් මවන මාරක බිමක් බවට පත්වී හමාරය.
මෙරට සිදුවන මාරක රිය අනතුරුවලින් අතිබහුතරයකට ගොදුරු වන්නේ යතුරුපැදිකරුවන් වීම කවුරුත් දන්නා, එහෙත් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ස්ථිර විසඳුමක් නොලැබුණු බරපතළ සමාජ ඛේදවාචකයකි. මෙරට පොදු ප්රවාහන හා මහාමාර්ග ක්ෂේත්රයේ නව ප්රවණතා සහ ප්රායෝගික ප්රතිසංස්කරණ සොයා යන ප්රවාහන හා මහාමාර්ග අමාත්ය බිමල් රත්නායක, මේ සම්බන්ධයෙන් නව යෝජනාවක් කරළියට ගෙනැවිත් තිබේ. ඒ, ප්රධාන මාර්ගවල මීටර දෙකක පමණ ඉඩක් වෙන් කරමින් යතුරුපැදිකරුවන් සඳහාම වෙන්වූ විශේෂ මංතීරුවක් හඳුන්වා දීමයි.
මෙම යෝජනාව බැලූ බැල්මට අගය කළ යුතු, ප්රගතිශීලී පියවරකි. නමුත් ඕනෑම ජාතික ප්රතිපත්තියක් කඩදාසියේ ලස්සනට තිබුණු පමණින් මහපොළොවේ සාර්ථක නොවේ. මෙරට මාර්ග පද්ධතියේ භෞතික ස්වභාවය සහ රියැදුරු සංස්කෘතිය හමුවේ මෙම තීරණය කෙතරම් දුරට ප්රායෝගික ද යන්න විචාරාත්මකව විමසා බැලීම අත්යවශ්ය වේ.
මැලේසියානු ආදර්ශය සහ ශ්රී ලංකාවේ යථාර්ථය
අමාත්යවරයා මෙම යෝජනාව සඳහා පදනම් කරගෙන ඇත්තේ මැලේසියාවේ අත්දැකීමයි. යතුරුපැදි සඳහා වෙනම මංතීරු හඳුන්වා දීමෙන් මාරක රිය අනතුරු සියයට 74කින් පමණ අවම කරගැනීමට මැලේසියාව සමත් වූ බව සැබෑවකි. විශාල බස් රථ, ලොරි සහ වේගවත් මෝටර් රථ අතරින් රිංගා යන අනාරක්ෂිත යතුරුපැදි එම වාහනවලින් භෞතිකව වෙන් කිරීම රථවාහන ඉංජිනේරු විද්යාවේ පිළිගත් සාර්ථක ක්රමවේදයකි.

එහෙත් මෙහිදී මතු වන තීරණාත්මක ප්රශ්නය වන්නේ මැලේසියාවේ මාර්ග පද්ධතියත් ශ්රී ලංකාවේ මාර්ග පද්ධතියත් සමාන ද? යන්නයි. මැලේසියාවේ බොහෝ සාර්ථක යතුරුපැදි මංතීරු නිර්මාණය කර ඇත්තේ පවතින පටු මාර්ගවලින් කොටසක් කපා වෙන් කිරීමෙන් නොව, ප්රධාන අධිවේගී මාර්ගවලට සමාන්තරව වෙනම ඉදිකරන ලද පුළුල් මාර්ග ලෙසිනි.
මාර්ගයේ පළල සහ රථවාහන තදබදයේ අවදානම
ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ ප්රධාන මාර්ගවල ඇති ප්රධානතම ගැටලුව වන්නේ පළල ප්රමාණවත් නොවීමයි. දැනට පවතින මංතීරු දෙකේ (Two-lane) මාර්ගයකින් දෙපසට මීටර දෙක බැගින් (මුළු මීටර හතරක්) යතුරුපැදි සඳහා වෙන් කළහොත්, බස් රථ, ලොරි සහ අනෙකුත් වාහන ධාවනය සඳහා ඉතිරි වන ඉඩකඩ කෙබඳු වනු ඇත්ද?
තදබදය උග්ර වීමේ අවදානම:
පවතින මාර්ග පුළුල් කිරීමකින් තොරව තීන්ත ඉරකින් හෝ බාධකයකින් මීටර දෙකක් වෙන් කළහොත්, අනෙකුත් වාහන ධාවනය වන මංතීරු තවදුරටත් පටු වේ. එහි සෘජු ප්රතිඵලය වනුයේ සාමාන්ය වාහන තදබදය දෙගුණ තෙගුණ වීමයි.
ඉස්සර කිරීමේ අර්බුදය:
බර වාහනයක් හෝ මන්දගාමී වාහනයක් ඉස්සර කිරීමට යාමේදී මාර්ගයේ ඉඩ මදිවීම නිසා මුහුණට මුහුණ ගැටීම් වැනි වෙනත් ආකාරයේ දරුණු අනතුරු නිර්මාණය වීමේ අවදානමක් ද පවතී.
නාගරික සහ ග්රාමීය විරෝධාභාසය:
කොළඹ ඇතුළු තදබදය අධික නාගරික ප්රදේශවල මෙය ප්රායෝගික නොවන බව අමාත්යවරයාම පිළිගෙන ඇති අතර, ඒ වෙනුවට ග්රාමීය මාර්ග ඉලක්ක කරන බව සඳහන් කර තිබේ. නමුත් සැබෑව නම්, නාගරික ප්රධාන මාර්ගවලටත් වඩා අපේ රටේ ග්රාමීය මාර්ග බොහොමයක් අතිශය පටු වීමයි. බස් රථ දෙකකටවත් නිදහසේ මාරු විය නොහැකි ග්රාමීය මාර්ගවල මීටර දෙකක යතුරුපැදි මංතීරුවක් වෙන් කරන්නේ කෙසේද යන්න බරපතළ ගැටලුවකි. එය "ග්රාමීය මාර්ග" ලෙස අදහස් කළේ නගරයෙන් පිටත පිහිටි පුළුල් අන්තර්-පළාත් ප්රධාන මාර්ග (A සහ B ශ්රේණියේ මාර්ග) නම්, ඒ පිළිබඳ පැහැදිලි නිර්වචනයක් තිබිය යුතුය.

තීන්ත ඉරට වඩා එහා ගිය ප්රායෝගික අභියෝග
මෙරට මාර්ග භාවිතයේදී හුදෙක් නීතියක් පැනවූ පමණින් සියල්ල විසඳෙන්නේ නැත. යතුරුපැදි මංතීරුවෙන් පිටතට යතුරුපැදි පැදවීමටත්, වෙනත් වාහන එයට ඇතුළු කිරීමටත් ඉඩ නොදෙන බව අමාත්යවරයා ප්රකාශ කළ ද, එය ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කිරීමේදී අභියෝග රැසක් පැනනඟී.
පළමුවැන්න ත්රිරෝද රථ, පාපැදි සහ පදිකයන්ගේ භූමිකාවයි. ග්රාමීය සහ අර්ධ නාගරික මාර්ගවල බොහෝ විට විධිමත් පදික වේදිකා නොමැත. එවැනි විටෙක යතුරුපැදි සඳහා වෙන්කරන මාර්ගයේ අයින පදිකයන්, පාපැදිකරුවන් සහ මාර්ගය අයිනේ නවතා තබන වාහන විසින් අත්පත් කරගනු ඇත. දෙවැන්න හන්දි සහ හැරවුම් ස්ථානයි. අතුරු මාර්ගයකට හැරවීමට හෝ ඉදිරියෙන් නවතා ඇති වාහනයක් මඟහැර යාමට යතුරුපැදිකරුවන්ට සිදුවන විට මෙම මංතීරු නීතිය ක්රියාත්මක කරන ආකාරය ඉතා සූක්ෂ්මව සැලසුම් කළ යුතුය. එමෙන්ම භෞතික වෙන්කිරීමක් නොමැතිව හුදෙක් මාර්ගයේ සුදු හෝ කහ ඉරි ඇඳීමෙන් පමණක් ලංකාවේ රියැදුරු විනය පාලනය කළ නොහැකි බව මීට පෙර ක්රියාත්මක වූ බස් ප්රමුඛතා මංතීරු වැනි අත්හදාබැලීම්වලින්ම තහවුරු වී ඇත.
ශක්යතා අධ්යයනය අනිවාර්ය වන්නේ ඇයි?
ප්රවාහන ක්ෂේත්රයේ පවතින සාම්ප්රදායික ගැටලුවලට නව්ය සහ විද්යාත්මක විසඳුම් සෙවීමට අමාත්ය බිමල් රත්නායක දරන උත්සාහය කිසිසේත්ම අවතක්සේරු කළ නොහැකිය. දිනපතා මහමඟ අකාලයේ මියැදෙන තරුණ ජීවිත බේරාගැනීම වෙනුවෙන් දැඩි තීරණ ගැනීම කාලීන අවශ්යතාවකි.
එහෙත්, යහපත් චේතනාවෙන් ගන්නා තීරණයක් වුවද නිසි විද්යාත්මක පදනමකින් තොරව ක්රියාත්මක කළහොත් එය ජනතාවට තවත් පීඩාවක් බවට පත්විය හැකිය. එබැවින් මෙම වැඩපිළිවෙළ දීපව්යාප්තව ක්රියාත්මක කිරීමට පෙර රථවාහන ඉංජිනේරුවන්ගේ සහ විශේෂඥයන්ගේ මැදිහත්වීමෙන් විධිමත් ශක්යතා අධ්යයනයක් සිදුකිරීම අනිවාර්ය වේ. තෝරාගත් පුළුල් මාර්ග කිහිපයක නියමු ව්යාපෘතියක් ලෙස මෙය අත්හදා බලා, එමගින් මාර්ග තදබදයට සහ අනතුරු ප්රමාණයට සිදුවන සැබෑ බලපෑම දත්ත මත පදනම්ව මැන බැලීම වඩාත් බුද්ධිමත්ය. මාර්ගයේ පළලට සහ රටේ යථාර්ථයට ගැළපෙන පරිදි එවැනි විධිමත් පරීක්ෂාවකින් පසුව මෙම තීරණය ක්රියාවට නැංවුවහොත්, එය මෙරට මාර්ග ආරක්ෂණ ඉතිහාසයේ සැබෑම හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් ලෙස අවිවාදයෙන්ම අගය කළ හැකි වනු ඇත.

