SLBFE Ahu Wennaepa W 1400 H 80 Gif Animation 10sec

SLBFE Ahu Wennaepa W 1400 H 80 Gif Animation 10sec

ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණ දේශපාලනය පිළිබඳ විචාරාත්මක කියවීමක්

 

 

අධිකරණයක සැබෑ ගෞරවය සහ වටිනාකම තීරණය වන්නේ එහි 

භෞතික ගොඩනැගිලිවලින් හෝ නිල තනතුරුවල ප්‍රභූත්වයෙන් නොව, නීතිය ඉදිරියේ සියලු පුරවැසියන් සමානව සලකමින් කිසිදු බලපෑමකින් තොරව යුක්තිය පසිඳලන ආකාරයෙනි. 1924 වසරේදී ඉංග්‍රීසි අගවිනිසුරු හේවර්ට් සාමිවරයා ප්‍රකාශ කළ පරිදි යුක්තිය ඉටු වීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන අතර, එය ඉටු වන බව ජනතාවට පැහැදිලිව පෙනෙන්නට ද තිබිය යුතුය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක බලතල බෙදීමේ සිද්ධාන්තය යටතේ විධායකයේ සහ ව්‍යවස්ථාදායකයේ ක්‍රියාකාරකම් නීතියේ රාමුව තුළ පවත්වා ගැනීමට නම් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආයතනික වශයෙන් මෙන්ම ප්‍රායෝගික වශයෙන් ද සුරක්ෂිත විය යුතු බව නීති න්‍යායාචාර්යවරු අවධාරණය කරති.

 

 

lord_heward.jpeg

 

එහෙත් අධිකරණය කිසිවිටෙකත් සමාජයෙන් වියුක්ත වූ රික්තකයක් තුළ ක්‍රියාත්මක නොවේ. විශේෂයෙන්ම විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් සහිත දේශපාලන සංස්කෘතියක් තුළ නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ දේශපාලන බලය අතර නිරන්තරයෙන්ම සියුම් මෙන්ම ඇතැම් විට තීව්‍ර ගැටුමක් පවතින බව දේශපාලන විද්‍යාඥයෝ සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා විශාරදයෝ පෙන්වා දෙති.

 

 

1978 ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 4(ඇ) ව්‍යවස්ථාව මගින් ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් සහ නීතියෙන් පිහිටුවන ලද අධිකරණ පද්ධතිය වෙත පවරා තිබුණද, පසුගිය දශක කිහිපය පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය දෙස ආපසු හැරී බලන විට පෙනී යන්නේ බලයට පත්වන සෑම පාලන තන්ත්‍රයක්ම පාහේ අධිකරණය සමඟ පවත්වන සබඳතාව තම දේශපාලන අභිලාෂයන්ට සාපේක්ෂව හැඩගස්වා ගැනීමට උත්සාහ කර ඇති ආකාරයයි.

 

 

එබැවින් විනිසුරු පත්කිරීම්, ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ පිහිටුවීම සහ විනිසුරුවරුන්ගේ උසස්වීම් පිළිබඳව මතුවන මහජන හා ශාස්ත්‍රීය සංවාදය හුදු තාක්ෂණික නීති කතිකාවකට සීමා කළ නොහැකි අතර, එය රටේ බල දේශපාලනයේ හරය ස්පර්ශ කරන, නීතියේ ආධිපත්‍යය අධ්‍යයනය කරන ඕනෑම අයෙකුට අතිශය වැදගත් වන තීරණාත්මක කාරණයක් බවට පත්ව තිබේ.

 

 Daily Mirror - Sri Lanka Latest Breaking News and Headlines - Print Edition A New Constitution in the Making: The Matters that Matter

ව්‍යවස්ථා සංශෝධන නමැති දේශපාලන ඔන්චිල්ලාව

ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය මත එල්ල වන දේශපාලනික බලපෑම වඩාත් පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කළ හැකි කැඩපත වන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන ඉතිහාසයයි. 2001 වසරේ 17 වැනි සංශෝධනයෙන් හඳුන්වා දුන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව 2010 වසරේ 18 වැනි සංශෝධනයෙන් අහෝසි කිරීමත්, 2015 දී 19 වැනි සංශෝධනයෙන් යළි ස්ථාපිත කර 2020 දී 20 වැනි සංශෝධනයෙන් නැවත දුර්වල කිරීමත්, 2022 දී 21 වැනි සංශෝධනයෙන් යළි බලගැන්වීමත් දේශපාලන විචාරකයින් හඳුන්වන්නේ අධිකරණ පත්කිරීම් බලය දිනා ගැනීම සඳහා පාලකයන් ක්‍රියාත්මක කළ දේශපාලන ඔන්චිල්ලාවක් ලෙසය.

 

 

ඉහළ අධිකරණ විනිසුරුවරුන් පත් කිරීමේ බලය තනිකරම විධායකය අතට ගැනීමට පක්ෂපාතී වූ දේශපාලන කණ්ඩායම් තර්ක කළේ ජනවරමකින් තේරී පත්වූ ජනාධිපතිවරයාට රාජ්‍ය පාලනයේ ස්ථාවරත්වය සහ වගවීම උදෙසා එම තීරණ ගැනීමේ අභිමතය තිබිය යුතු බවයි. එහෙත් ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය ඇතුළු සිවිල් සමාජ සංවිධාන නිරන්තරයෙන් පෙන්වා දුන්නේ එවැනි ඒකපාර්ශ්වික බලයක් තුළ විධායකයට හිතවත් පුද්ගලයින් විනිසුරු අසුන්වලට පත්වීමේ අවදානමක් නිර්මාණය වී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංවරණ හා තුලන ක්‍රමවේදය බිඳවැටෙන බවයි.

 

 

වර්තමානයේ ක්‍රියාත්මක 21 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය යටතේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් පත් කිරීමට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ අනුමැතිය අවශ්‍ය වුවද, එම යාන්ත්‍රණය ද සම්පූර්ණයෙන්ම දේශපාලනයෙන් විනිර්මුක්ත වී නොමැති බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ බහුතර සාමාජිකත්වය අග්‍රාමාත්‍යවරයා, කථානායකවරයා, විපක්ෂ නායකවරයා සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් සමන්විත වීම හේතුවෙන් ඉහළ අධිකරණ නාමයෝජනා අනුමත කිරීමේදී පක්ෂ දේශපාලනික එකඟතා සහ මතභේද මතුවන අවස්ථා පසුගිය කාලයේ ප්‍රසිද්ධියේම දක්නට ලැබිණි.

 

ඒ අනුව නම් යෝජනා කිරීමේ ආරම්භක අභිමතය විධායක ජනාධිපතිවරයා සතු වීමත්, එය අනුමත කිරීමේ තීරණාත්මක බලය බහුතර දේශපාලන නියෝජිතයන් සහිත සභාවක් සතු වීමත් යන දෙඅංශයම නිසා පත්කිරීම් ක්‍රියාවලිය වටා දේශපාලනික කුතුහලයක් නිතැතින්ම රැඳී පවතී. අනෙක් අතට මෙම ක්‍රමවේදය ආරක්ෂා කරන පාර්ශ්වයන්ගේ මතය වන්නේ ආණ්ඩු පක්ෂයේත් විපක්ෂයේත් සිවිල් නියෝජිතයන්ගේත් සම්මුතියකින් පත්කිරීම් සිදුවීම විධායකයේ තනි මතය පාලනය කිරීමට ඇති ප්‍රායෝගිකම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විසඳුම බවයි.

 

 ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතිය හෑල්ලුවට ලක් කීරීමෙන් වළකින්න - ආසියානු සහ  පැසිෆික් නීති සංගමය

බල මාරු, ආන්දෝලනාත්මක නඩු සහ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණයේ දේශපාලනය

මෙරට දේශපාලන කරළියේ ආණ්ඩු මාරුවක් සිදුවන සෑම අවස්ථාවකම පාහේ පෙර පැවති පාලනයන්ට සම්බන්ධ බවට චෝදනා එල්ල වන මහා පරිමාණ මූල්‍ය අපරාධ, දේශපාලන ඝාතන සහ මාධ්‍යවේදීන්ගේ අතුරුදහන් වීම් වැනි ආන්දෝලනාත්මක නඩු යළිත් මහජන අවධානයේ කේන්ද්‍රයට පැමිණේ. 1978 අංක 2 දරන අධිකරණ සංවිධාන පනතේ 12 වැනි වගන්තිය, 1979 අංක 15 දරන අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහය පනතේ 450 වැනි වගන්තිය සහ 2018 අංක 9 දරන සංශෝධන පනත යටතේ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ පිහිටුවීමේ නෛතික ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත්තේ එවැනි බරපතළ හා ජාතික වැදගත්කමක් සහිත නඩු කඩිනමින් විභාග කිරීමටය. එහෙත් ප්‍රායෝගික දේශපාලනය තුළ මෙම ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ ක්‍රමය දෙස විවිධ දේශපාලන කඳවුරු බලන්නේ එකිනෙකට පරස්පර කෝණ දෙකකිනි.

 

 

බලයේ සිටින පාලන පාර්ශ්වයන් සහ දූෂණ විරෝධී සිවිල් සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ සාමාන්‍ය අධිකරණ ක්‍රියාවලියේ පවතින දශක ගණනාවක ප්‍රමාදයන් මගහරවා ගැනීමටත්, දේශපාලන හා ආරක්ෂක බලය සහිත පුද්ගලයන් සම්බන්ධ බරපතළ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් යුක්තිය පසිඳලීම කඩිනම් කිරීමටත් ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ අත්‍යවශ්‍ය මෙවලමක් බවයි. විශේෂයෙන්ම දීර්ඝ කාලයක් ඇදී යන මාධ්‍යවේදී අතුරුදහන් වීම් සහ රාජ්‍ය දේපළ අවභාවිතයන් පිළිබඳ නඩු සඳහා සමාජයෙන් එල්ල වන දැඩි දේශපාලන පීඩනයට පිළිතුරක් ලෙස මෙම විශේෂ අධිකරණ ක්‍රමය යොදාගත යුතු බව ඔවුහු අවධාරණය කරති.

 

එහෙත් ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව විපක්ෂ දේශපාලන කණ්ඩායම් සහ ඇතැම් නීති විචාරකයින් මතු කරන ප්‍රබල දේශපාලන තර්කයක් තිබේ. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණයක් ඉල්ලා සිටීමේ මූලික බලය ඇති නීතිපතිවරයා විධායකයේ ප්‍රධාන නීති උපදේශකයා ද වීම හේතුවෙන් කුමන නඩුවක් විශේෂ අධිකරණයකට යොමු කරන්නේද යන තීරණය තුළ දේශපාලන තෝරාගැනීමක් හෝ පළිගැනීමේ චේතනාවක් ඇති බවට සැක මතුවන බවයි.

 

 

 විනිසුරු මඬුල්ල නම් කිරීම අගවිනිසුරුවරයා හෝ අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව මගින් ස්වාධීනව සිදු කළද, එම තෝරාගැනීමේදී ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය හා අත්දැකීම් මැන බලන ප්‍රසිද්ධ ලිඛිත නිර්ණායක නොමැති වීම මෙම දේශපාලන සැකසංකා තවදුරටත් ඇවිළීමට හේතු වී ඇති බව නීති ක්ෂේත්‍රයේ පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ආණ්ඩු මාරු වන විට ඇතැම් විශේෂ නඩු වේගවත් වීමත්, තවත් කාලවලදී ඒවා මන්දගාමී වීමත් හෝ අධිචෝදනා ඉල්ලා අස්කර ගැනීමත් යන අතීත අත්දැකීම් නිසා ත්‍රිපුද්ගල අධිකරණ පද්ධතිය දෙස ජනතාව දේශපාලන කණ්ණාඩියකින් බැලීමට පෙළඹී සිටින බව සමාජ විශ්ලේෂකයින්ගේ අදහසයි.

 
A review of the Speaker's ruling: Judicial Service Commission as an  executive and not a judicial body - Dr. Nihal Jayawickrama • Sri Lanka Brief

 

උසස්වීම්වල අවිනිශ්චිතතාව සහ නොපෙනෙන බලපෑම්

අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට එල්ල වන බලපෑම සෑම විටම විවෘත දුරකථන ඇමතුමකින් හෝ ප්‍රසිද්ධ තර්ජනයකින් පමණක් සිදු නොවන බව දේශපාලන නීති විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති. ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ 2013 වසරේ හිටපු අගවිනිසුරුවරියකට එරෙහිව ගෙන ආ දෝෂාභියෝගය වැනි විධායකය හා ව්‍යවස්ථාදායකය අධිකරණය සමඟ සෘජුව ගැටුණු අවස්ථා නීති ඉතිහාසඥයින් විසින් අදටත් උදාහරණ ලෙස ගෙනහැර දක්වනු ලැබේ. එවැනි විවෘත ගැටුම්වලට වඩා සියුම් එහෙත් දිගුකාලීන බලපෑමක් ඇති කළ හැකි සාධකයක් ලෙස විද්වතුන් හඳුන්වන්නේ විනිසුරුවරුන්ගේ උසස්වීම් සහ ඉදිරි පත්කිරීම් සම්බන්ධයෙන් පවතින ආයතනික අවිනිශ්චිතතාවයි.

 

 

මහාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකුට අභියාචනාධිකරණයට හෝ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට උසස්වීමක් ලබා ගැනීමේදී ඒ සඳහා නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කිරීම විධායකයේ අභිමතය මත රඳා පවතින පසුබිමක, විධායකයට හෝ බලවත් දේශපාලන පාර්ශ්වයන්ට අවාසිදායක තීන්දු ලබා දෙන විනිසුරුවරුන්ගේ වෘත්තීය අනාගතයට ඉන් බලපෑමක් වේද යන ප්‍රශ්නය සාධාරණ මහජන සංවාදයක් බවට පත්ව තිබේ.

 

 

එක්සත් ජාතීන්ගේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ මූලික මූලධර්ම සහ 2002 බැංගලෝර් අධිකරණ ආචාර ධර්ම මූලධර්ම අනුව විනිසුරුවරයෙකුගේ උසස්වීම තීරණය විය යුත්තේ ඔහු ලබා දෙන තීන්දුවල දේශපාලනික ප්‍රසාදය මත නොව, සුදුසුකම්, අවංකභාවය සහ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය මතය. කෙසේ වෙතත් මෙරට අධිකරණ පද්ධතියේ ශක්තිය අගය කරන නීති විශාරදයින් පෙන්වා දෙන්නේ කුමන දේශපාලන පරිසරයක් පැවතියද 2018 වසරේ පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරීමේ ගැසට් නිවේදනය අවලංගු කිරීමේ තීන්දුව, ආර්ථික අර්බුදය සම්බන්ධ මූලික අයිතිවාසිකම් තීන්දු වැනි ඓතිහාසික තීරණ හරහා ශ්‍රී ලංකා අධිකරණය විධායක බලය හමුවේ තම ස්වාධීනත්වය ප්‍රායෝගිකව ඔප්පු කර ඇති බවයි. එහෙත් එම ජයග්‍රහණ රඳා පැවතිය යුත්තේ එක් එක් විනිසුරුවරයාගේ පෞද්ගලික ධෛර්යය මත පමණක් නොව, දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්වලට ඉඩ නොතබන ශක්තිමත් ආයතනික ක්‍රමවේදයක් මත බව ප්‍රතිසංස්කරණවාදී නීති විද්වත්හු අවධාරණය කරති.

 

 Court Houses of Sri Lanka – Judicial Service Association of Sri Lanka

 

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විචාරය සහ නීතියේ සීමා ඉර

දේශපාලන බලය සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය අතර ඇති මෙම සියුම් ආතතිය පිළිබඳව ප්‍රශ්න කිරීම සවිඥානික පුරවැසි සමාජයක වගකීමකි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14(1)(අ) ව්‍යවස්ථාවෙන් තහවුරු කර ඇති ප්‍රකාශනයේ නිදහස යටතේ අධිකරණ පත්කිරීම්වල විනිවිදභාවය, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ ස්වාධීනත්වය සහ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ සඳහා විනිසුරුවරුන් නම් කිරීමේ ප්‍රමිතීන් පිළිබඳව ප්‍රතිපත්තිමය විවේචන ඉදිරිපත් කිරීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ශක්තිමත් කරයි. ඒ අතරම 15(2) ව්‍යවස්ථාව සහ 2024 අංක 8 දරන අධිකරණයකට, විනිශ්චය අධිකාරයකට හෝ ආයතනයකට අපහාස කිරීමේ පනත මගින් සලකුණු කර ඇති නෛතික සීමාවන් තුළ රැඳී සිටීම වගකීම් සහගත මාධ්‍ය භාවිතයේ අනිවාර්ය අංගයකි. සාක්ෂි රහිතව නිශ්චිත විනිසුරුවරුන්ට පක්ෂග්‍රාහීත්වයේ ලේබල් ඇලවීමෙන් හෝ අධිකරණය හමුවේ විභාග වන නඩුවකට බලපෑම් කිරීමෙන් සිදුවන්නේ අධිකරණ පද්ධතිය කෙරෙහි ඇති මහජන විශ්වාසය තවදුරටත් ඛාදනය වීම මිස යුක්තිය සුරක්ෂිත වීම නොවේ.

 

 

අවසාන වශයෙන් ගත් කල අධිකරණය විධායකයේ බලපෑමෙන් මිදී සැබෑ ලෙසම ස්වාධීන වන්නේ දේශපාලන වේදිකාවල කෙරෙන ප්‍රකාශවලින් නොව, පත්කිරීම් හා උසස්වීම්වලදී දේශපාලන අභිමතය පසෙකලා විනිවිද පෙනෙන වෘත්තීය නිර්ණායක නීතිගත කරන දිනයේදීය. බලයට පත්වන ඕනෑම ආණ්ඩුවකට තමන්ට අවශ්‍ය වේගයෙන් හෝ තමන්ට අවශ්‍ය දිශාවට යුක්තිය හැඩගස්වා ගැනීමට නොහැකි ආයතනික ප්‍රාකාරයක් ගොඩනැගුණු විට පමණක් අධිකරණය පිළිබඳ මහජන සැකය පහව යනු ඇත. මන්ද, දේශපාලන බලය සෑම විටම තාවකාලික වුවද, ස්වාධීන අධිකරණයක් විසින් තහවුරු කරනු ලබන නීතියේ ආධිපත්‍යය සමස්ත ජාතියක සදාකාලික ආරක්ෂාව වන බැවිනි.

 

 

 

නවතම ලිපි