මුදල්, සැලසුම් හා ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය විසින් අලුත්ම ස්වයංක්‍රීය ගියර් සහිත,
හතර රෝද ධාවන (4WD) ඩීසල් ඩබල් කැබ් රථ 1,000ක් මිලදී ගැනීම සඳහා කැඳවා ඇති නවතම ටෙන්ඩරය මේ වන විට දැඩි කතාබහකට ලක්ව ඇත. මීට සමගාමීව ට්‍රැක්ටර් 175ක්, බැකෝ යන්ත්‍ර 100ක්, ගලි බවුසර් 100ක් සහ ටිපර් රථ 160ක් මිලදී ගැනීමට ද රජය කටයුතු කරමින් සිටී.
2026 සැප්තැම්බර් 29 වන දින ප්‍රකාශයට පත් කළ මෙම දැවැන්ත ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය ඔක්තෝබර් 22 දිනෙන් අවසන් වීමට නියමිත අතර, එය මෙරට රාජ්‍ය ප්‍රසම්පාදන ඉතිහාසයේ මෙන්ම මූල්‍ය කළමනාකරණයේ කැපී පෙනෙන ප්‍රතිපත්තිමය හැරවුමක් සනිටුහන් කරයි.
මෙම නව ප්‍රසම්පාදනයේ සැබෑ උපායමාර්ගික වටිනාකම සහ ධනාත්මක පසුබිම අවබෝධ කරගැනීමට නම්, 2025 වසරේදී ගෙන ආ ආන්දෝලනාත්මක ඩබල් කැබ් 1,775ක ටෙන්ඩරය දෙස හැරී බැලිය යුතුය. පසුගිය වසරේ අදාළ ටෙන්ඩරය සඳහා ලංසු ඉදිරිපත් කිරීමට ලබා දී තිබුණේ වැඩකරන දින 7ක් වැනි (දින 12ක්) ඉතා සීමිත කාලයකි. එමෙන්ම එහි අඩංගු වූ කොන්දේසි එක්තරා නිශ්චිත වාහන ආනයනකරුවෙකුට පමණක් (Tailor-made) වාසි සහගත වන පරිදි සකසා තිබූ බවට ප්‍රබල චෝදනා එල්ල වූ බැවින්, අවසානයේ එම ටෙන්ඩරය මුළුමනින්ම අත්හැර දැමීමට සිදුවිය.
මෙවර ටෙන්ඩරයේ ඇති ප්‍රධානතම ධනාත්මක සාධකය වන්නේ, පෙර පැවති අනවශ්‍ය තාක්ෂණික සීමා ඉවත් කර වෙළඳපොළ ඒකාධිකාරිය බිඳ දැමීමයි. ඒ අනුව, පෙර පැවති අවම එන්ජින් ධාරිතාව වූ 2,500cc සීමාව මෙවර 2,400cc දක්වා අඩු කර ඇත. එන්ජින් බලය 7% කින් ද, බර ඇදීමේ හැකියාව හෙවත් ව්‍යවර්ථය (Torque) 12.5% කින් ද අඩු කර තිබේ. විශේෂයෙන්ම මිලිමීටර් 300කට වඩා වැඩි විය යුතු යැයි අසාමාන්‍ය ලෙස ඉල්ලා තිබූ පොළවෙන් ඇති අවම උස (Ground clearance) මිලිමීටර් 220ක් දක්වා අඩු කිරීම හරහා, සාපේක්ෂව අඩු බලයක් සහිත එහෙත් රාජ්‍ය සේවයට ප්‍රමාණවත් වන ජනප්‍රිය සම්මත වාහන මාදිලි රැසකට තරඟ කිරීමේ දොරටු විවෘත වී ඇත.
සැපයුම්කරුවන්ගේ සුදුසුකම් සම්බන්ධයෙන් පනවා තිබූ දැඩි පරිපාලන කොන්දේසි ද යථාර්ථවාදීව සංශෝධනය කර තිබීම තවත් සාධනීය ලක්ෂණයකි. 2025 ටෙන්ඩරය යටතේ බස්නාහිර පළාතෙන් පිටත 5ක් ද ඇතුළුව සැපයුම්කරුටම අයිති සේවා මධ්‍යස්ථාන 10ක් තිබීම අනිවාර්ය කර තිබුණද, මෙවර එයින් 5ක් පමණක් තමන් සතු වීම ප්‍රමාණවත් වේ. ඉතිරිය නියෝජිතායතන හරහා පවත්වාගෙන යාමට අවසර දී ඇත. අලෙවි පළපුරුද්ද වාහන ඒකක 1000 සිට 500 දක්වා ද, වාර්ෂික පිරිවැටුම රුපියල් බිලියන 10 සිට 8 දක්වා ද අඩු කර ඇත්තේ නවක සහ මධ්‍යම පරිමාණ සැපයුම්කරුවන්ට ද සාධාරණ අවස්ථාවක් ලබා දෙමිනි.
තාක්ෂණික කොන්දේසි එලෙස ලිහිල් කළද, ව්‍යාජ සමාගම් තරඟයට පැමිණීම වැළැක්වීම සඳහා රජය දැඩි මූල්‍යමය පෙරහනක් යොදා තිබීම අතිශය වැදගත් පියවරකි. ඒ අනුව, ලංසු ඇපකරය (Bid security) රුපියල් මිලියන 50 සිට රුපියල් මිලියන 250 දක්වා පස් ගුණයකින් වැඩි කර ඇත. මීට අමතරව අවම වශයෙන් රුපියල් බිලියන 5ක ද්‍රව වත්කම් හෝ ණය පහසුකම් පෙන්වීම අනිවාර්ය කිරීම තුළින්, රජයේ දැවැන්ත කොන්ත්‍රාත්තුවක් බාධාවකින් තොරව ඉටුකිරීමට තරම් මූල්‍ය ශක්තියක් ඇති වගකීම් සහගත සමාගම් පමණක් තෝරා ගැනීමට වගබලා ගෙන තිබේ.
මීට සමගාමීව ක්‍රියාත්මක වන වඩාත්ම විප්ලවීය ප්‍රතිපත්තිය වන්නේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සඳහා ලබා දුන් තීරුබදු රහිත වාහන බලපත්‍ර ක්‍රමය මුළුමනින්ම අහෝසි කර දැමීමයි. 2026 අයවැයෙන් වෙන්කළ රුපියල් බිලියන 12.5ක ප්‍රතිපාදන මත මිලදී ගන්නා මෙම වාහනවල පූර්ණ අයිතිය සහ රක්ෂණ ආවරණය රජය සතුවන අතර, මන්ත්‍රීවරුන්ට ඒවා හිමිවන්නේ ධූර කාලයෙන් පසු අනිවාර්යයෙන්ම ආපසු භාරදීමේ පදනම මත පමණි. මෙය රාජ්‍ය දේපළ පුද්ගලීකරණය වීම වළක්වමින්, මහජන මුදල් අවභාවිතයට තිත තැබූ ඓතිහාසික පියවරකි.
එහෙත්, මෙම දැවැන්ත ප්‍රසම්පාදනය හමුවේ මතුවන සෘණාත්මක සාධක සහ සාර්ව ආර්ථික අභියෝග ද නොසලකා හැරිය නොහැක. වාහන 1,000ක් සහ බර යන්ත්‍රෝපකරණ 500කට අධික ප්‍රමාණයක් එකවර ආනයනය කිරීම, මෙරට විදේශ විනිමය සංචිත කෙරෙහි දැඩි පීඩනයක් එල්ල කරනු ඇත. මහ බැංකුව විසින් විනිමය අනුපාතික පාලනය කරගෙන සිටියද, ආනයන තහනම ඉවත් කිරීමත් සමඟම පුද්ගලික අංශය විසින් ද වාහන ආනයනය සඳහා විශාල වශයෙන් ණයවර ලිපි (LCs) විවෘත කරමින් සිටීම අනාගත මූල්‍ය අවදානමකි.
අනෙක් අතට, ලංකා මෝටර් රථ වෙළඳුන්ගේ සංගමය අනතුරු අඟවන පරිදි, බදු අයකිරීමේ ක්‍රමවේදයන්හි පවතින දුර්වලතා බරපතල ගැටලුවකි. ආනයනික වාහනවල වටිනාකම මත 15%ක ක්ෂයවීම් අනුපාතයක් යෙදීමට ඉඩදීම වැනි යල්පැන ගිය රේගු තක්සේරු ක්‍රමවේදයන් හේතුවෙන් 2026 වසර තුළ රජයට රුපියල් බිලියන 40කට අධික බදු ආදායමක් අහිමි වීමේ අවදානමක් නිර්මාණය වී තිබේ.
මේ සියලු කරුණු විමර්ශනය කිරීමේදී පැහැදිලි වන්නේ, ඩබල් කැබ් 1000ක නව ටෙන්ඩරය යනු හුදෙක් වාහන මිලදී ගැනීමක් පමණක් නොව, දූෂණයට වැටබඳිමින් තරඟකාරීත්වය පුළුල් කිරීමට රජය ගත් පැහැදිලි උපායමාර්ගික පියවරක් බවයි. එහෙත් මෙම ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඵලදායී වීමට නම්, රේගු බදු කාන්දුවීම් වළක්වා ගැනීම සඳහා විධිමත් ඩිජිටල් තක්සේරු යාන්ත්‍රණයක් කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ විදේශ විනිමය ගලනය මනා ලෙස කළමනාකරණය කිරීම අනිවාර්ය කොන්දේසියක් වනු ඇත.
