ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) විසින් 2026 අප්රේල් මාසය සඳහා ආනයනික පිරිපහදු කළ
ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදනවල ඇස්තමේන්තුගත මිල ව්යූහය ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. 2026 අප්රේල් 30 දක්වා ලබා ගත් දත්ත මත පදනම්ව සකසා ඇති මෙම වාර්තාවෙන්, ඉන්ධන ආනයනය කිරීමේ සැබෑ පිරිවැය සහ වත්මන් සිල්ලර මිල අතර පවතින දැවැන්ත පරතරය මනාව අනාවරණය වේ.
ඔක්ටේන් 92 පෙට්රල්, ඔක්ටේන් 95 පෙට්රල්, ලංකා ඔටෝ ඩීසල්, සුපර් ඩීසල් සහ භූමිතෙල් යන ඉන්ධන වර්ග පහ සඳහා මෙම ගණනය කිරීම් සිදු කර ඇත.
පිරිවැය සහ බදු ව්යූහය
ඉන්ධන සඳහා වන ගොඩබෑමේ පිරිවැය (Landed Cost), සැකසුම් ගාස්තු, බදු සහ අනෙකුත් මෙහෙයුම් වියදම් මෙහිදී සලකා බලා තිබේ. දත්ත වලට අනුව සෑම ඉන්ධන ලීටරයක් සඳහාම අය කෙරෙන බදු මුදල ඉහළ අගයක පවතින අතර, සුපර් ඩීසල් ලීටරයක් සඳහා ඉහළම බදු මුදලක් එනම් රු. 199.06 ක් අය කර ඇති බව වාර්තා වේ. ඔටෝ ඩීසල් සඳහා රු. 163.27 ක් ද, පෙට්රල් 95 සඳහා රු. 164.39 ක් ද, පෙට්රල් 92 සඳහා රු. 136.58 ක බදු මුදලක් ද පිරිවැයට ඇතුළත් කර ඇත. භූමිතෙල් සඳහා බදු අය කර නොමැත.
මිල සූත්රය සහ සිල්ලර මිල අතර පරතරය
මෙම විශ්ලේෂණයේ වඩාත් අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණ වන්නේ මිල සූත්රයට අනුව ගණනය කළ සැබෑ පිරිවැය සහ පාරිභෝගිකයාට ලබා දෙන සිල්ලර මිල අතර ඇති විශාල පරතරයයි.
| ඉන්ධන වර්ගය | සූත්රයට අනුව මිල (රු.) | වත්මන් සිල්ලර මිල (රු.) | සංස්ථාවේ පාඩුව (රු.) |
| පෙට්රල් 92 | 432.59 | 398.00 | 34.59 |
| පෙට්රල් 95 | 477.46 | 455.00 | 22.46 |
| ලංකා ඔටෝ ඩීසල් | 749.70 | 382.00 | 367.70 |
| සුපර් ඩීසල් | 840.07 | 443.00 | 397.07 |
| භූමිතෙල් | 580.53 | 255.00 | 325.53 |
ප්රධාන නිරීක්ෂණ
-
ඩීසල් සඳහා ලබාදෙන දැවැන්ත සහනාධාරය: දත්ත වලට අනුව ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවට වැඩිම පාඩුවක් සිදුවන්නේ ඩීසල් අලෙවියෙනි. ඔටෝ ඩීසල් ලීටරයකින් රු. 367.70 ක සහ සුපර් ඩීසල් ලීටරයකින් රු. 397.07 ක දැවැන්ත මූල්ය පරතරයක් (Under-recovery) නිර්මාණය වී ඇත.
-
භූමිතෙල් සහනාධාරය: සාමාන්ය ජනතාව බහුලව භාවිතා කරන භූමිතෙල් ලීටරයක සැබෑ පිරිවැය රු. 580.53 ක් වුවද, එය රු. 255.00 කට අලෙවි කිරීම හේතුවෙන් ලීටරයකින් රු. 325.53 ක පාඩුවක් සංස්ථාවට දැරීමට සිදුවී තිබේ.
-
පෙට්රල් කාණ්ඩයේ තත්ත්වය: ඩීසල් වලට සාපේක්ෂව පෙට්රල් වලින් සිදුවන පාඩුව අඩු අගයක් ගත්තද, පෙට්රල් 92 සහ 95 යන කාණ්ඩ දෙකම අලෙවි වන්නේ සැබෑ පිරිවැයට වඩා අඩුවෙනි.
මෙම දත්ත මගින් පැහැදිලි වන්නේ වර්තමානයේ වෙළඳපොළේ පවතින සියලුම ඉන්ධන වර්ග පාරිභෝගිකයා වෙත නිකුත් කරනු ලබන්නේ සැබෑ පිරිවැයට වඩා සැලකිය යුතු තරම් අඩු මිලකට (පාඩුවට) බවයි. මෙම දැවැන්ත මූල්ය පරතරය දිගින් දිගටම පවත්වාගෙන යාම ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවේ මූල්ය ස්ථායිතාවයට විශාල අභියෝගයක් වනු ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින්ගේ අදහසයි.
