නොරොච්චෝල ලක්විජය බලාගාරය සඳහා 2026-2027 කාලසීමාවට අදාළව
මෙට්රික් ටොන් මිලියන 2.28ක ගල්අඟුරු සැපයීමේ ටෙන්ඩර් ක්රියාවලිය මේ වන විට සක්රීය මට්ටමක පවතී. පසුගිය කාල වකවානුවලදී (විශේෂයෙන්ම 2025-2026 කන්නයේදී Trident Chemphar සමාගම සම්බන්ධයෙන්) ප්රමිතියෙන් තොර බාල ගල්අඟුරු සැපයීම හේතුවෙන් ඇති වූ බරපතළ අර්බුද මඟහරවා ගැනීම සඳහා ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම (LCC) මෙවර ටෙන්ඩර් කොන්දේසි සැලකිය යුතු ලෙස දැඩි කර ඇත.
කෙසේ වුවද, මෙම විධිමත් පියවර හරහා බාල ගල්අඟුරු සම්බන්ධයෙන් වූ මහජන විරෝධය ක්රමයෙන් සමනය වෙමින් පවතින අතරතුර, එම අර්බුදය හමුවේම ඉල්ලා අස්වූ හිටපු බලශක්ති අමාත්ය කුමාර ජයකොඩි මාස හයකට පසු යළිත් අමාත්ය ධූරයට පැමිණීමේ සූදානමක් පවතින බවට ද දේශපාලන ආරංචි මාර්ග තහවුරු කරයි. මෙම ලිපිය මඟින් නව ටෙන්ඩර් කොන්දේසි හරහා ලැබෙන ආරක්ෂාව සහ ඊට සමගාමීව සිදුවන දේශපාලනික හැරවුම පිළිබඳව විශ්ලේෂණාත්මකව කරුණු දක්වයි.
දේශපාලනික හැරවුම: විරෝධය සමනය වෙද්දී කුමාර ජයකොඩිගේ පුනරාගමනය
ටෙන්ඩර් නීති යාවත්කාලීන වෙමින් පද්ධතිය ස්ථාවර වන පසුබිමක, බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ දේශපාලනික වේදිකාව ද වෙනස් වෙමින් පවතී. මීට මාස හයකට පෙර ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු ගෙන්වීමේ සිදුවීම් දාමයත් සමඟ මතුවූ දැඩි මහජන විරෝධය හමුවේ එවකට බලශක්ති අමාත්ය කුමාර ජයකොඩිට සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්වීමට සිදුවිය.
එහෙත්, වත්මන් නව ටෙන්ඩර් කොන්දේසි සහ දැඩි නියාමනයන් හරහා ගල්අඟුරු අර්බුදය පිළිබඳ කතිකාවත සහ ජනතා විරෝධය ක්රමයෙන් යටපත් වෙමින් පවතී. මෙම අවස්ථාවෙන් ප්රයෝජන ගනිමින් හිටපු අමාත්යවරයා යළිත් එම බලශක්ති අමාත්ය පුටුවටම පැමිණීමට මාන බලමින් සිටින බවට විශ්වාසවන්ත ආරංචි මාර්ග සඳහන් කරයි. මෙය දූෂණයට එරෙහිව නැගී සිටි මහජනතාව සහ වෘත්තීය සමිති විසින් කෙසේ භාරගනු ඇත්ද යන්න ඉදිරියේදී දැකගත හැකි වනු ඇත.
තරඟකාරීත්වය සහ සහභාගිත්වය ඉහළ නැංවීම
අමාත්යවරයාගේ ඉල්ලා අස්වීම දක්වා දුරදිග ගිය අර්බුදය යළි ඇති නොවීම සඳහා මෙවර පියවර රැසක් ගෙන ඇත. ටෙන්ඩරය සඳහා ඉදිරිපත් වූ සමාගම් 9ක් අතුරින් සමාගම් 7ක් මූලික සුදුසුකම් සපුරා ඇති අතර, Avra International (UAE) සහ HMS Bergbau (ජර්මනිය) යන සමාගම් දෙක ප්රමාණවත් ප්රතිචාර දක්වා නොමැති වීමෙන් ප්රතික්ෂේප වී ඇත.
සුදුසුකම් ලැබූ සමාගම් 7:
-
Mohit Minerals Ltd
-
Taranjot Resources (Pvt) Ltd
-
Visa Resources (Pte) Ltd
-
Potencia LLC-FZ
-
Aditya Birla Global Trading (Singapore) Pte Ltd
-
A2A Trading FZE
-
GMR Metallurgical Resources AG (ස්විට්සර්ලන්තය)
මෙහිදී පෙර ලියාපදිංචි වී සිටි සමාගම්වලට පමණක් සීමා නොවී, සුදුසුකම් ලත් ඕනෑම ජාත්යන්තර සැපයුම්කරුවෙකුට විවෘත කිරීම හරහා වැඩි විනිවිදභාවයක් අපේක්ෂා කෙරේ.
ප්රධාන ටෙන්ඩර් කොන්දේසි වෙනස් වීම්: සැසඳීමක්
පසුගිය වසරවල පැවති ලිහිල් ප්රතිපත්ති වෙනුවට මෙවර මූල්ය හා තාක්ෂණික මෙහෙයුම් සුදුසුකම් ඉහළ දමා ඇත්තේ ව්යාජ හෝ අසාර්ථක සමාගම් ගෙන්වීම අවම කිරීමේ අරමුණෙනි.
| ක්ෂේත්රය | පැරණි කොන්දේසිය | නව දැඩි කළ කොන්දේසිය |
| සැපයුම් පළපුරුද්ද (මාස 36ක් තුළ) | මෙට්රික් ටොන් 500,000 (ඕනෑම වර්ගයකින්) | මෙට්රික් ටොන් මිලියන 2කට වඩා වැඩි විය යුතුය. |
| උසස් තත්ත්වයේ ගල්අඟුරු පළපුරුද්ද | GCV 5,900 ට වැඩි මෙට්රික් ටොන් 100,000 | GCV 5,900 හෝ ඊට වැඩි මෙට්රික් ටොන් මිලියන 1ක් |
| වාර්ෂික පිරිවැටුම (Turnover) | පසුගිය වසර 3 තුළ සාමාන්යය ඩොලර් මිලියන 50 | පසුගිය වසර 3 තුළ විගණනය කළ සාමාන්යය ඩොලර් මිලියන 100 (සමුච්චිතය ඩොලර් මිලියන 300) |
| වැඩකරන ප්රාග්ධනය / ණය පහසුකම් | ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 15 | ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 30 |
සටහන: GCV (Gross Calorific Value) යනු ගල්අඟුරු සම්පූර්ණයෙන් දැවීමේදී පිටවන මුළු තාප ශක්ති ප්රමාණයයි.
අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා හඳුන්වා දුන් නව උපායමාර්ග
පසුගිය අත්දැකීම් පාදක කරගනිමින් මෙවර ටෙන්ඩරයට ඉතා වැදගත් උපායමාර්ගික වෙනස්කම් 3ක් ඇතුළත් කර ඇත:
-
ඒකාධිකාරය බිඳ දැමීම (50:50 ක්රමය): මීට පෙර සම්පූර්ණ ගල්අඟුරු අවශ්යතාවයම අඩුම මිල ඉදිරිපත් කරන තනි සමාගමකට ලබා දුන් අතර, නව කොන්දේසි අනුව අවම මිල ඉදිරිපත් කරන සමාගමට හිමිවන්නේ අවශ්යතාවයෙන් 50%ක් පමණි. ඉතිරි 50% ලබා ගැනීමට නම්, දෙවනුවට අඩුම මිල ඉදිරිපත් කළ සමාගම පළමු සමාගමේ මිලටම එකඟ විය යුතුය. මෙමඟින් එක් සැපයුම්කරුවෙකු මත පමණක් යැපීමේ අවදානම නැති වේ.
-
සාම්පල පරීක්ෂාවේ ස්වාධීනත්වය: පටවන වරාය (Load Port) සහ බාන වරාය (Discharge Port) යන දෙකෙහිදීම සාම්පල පරීක්ෂාව සිදු කරනු ලබන්නේ විකුණුම්කරු විසින් නොව, ගැනුම්කරු (LCC) විසින් පත් කරන ස්වාධීන ආයතනයක් මඟිනි.
-
කඩිනම් ගිවිසුම් අවලංගු කිරීමේ බලය: ඕනෑම නැව් තොග දෙකක ගල්අඟුරු ප්රමිතිය නියමිත සීමාවන්ගෙන් බැහැර වුවහොත්, කිසිදු සහන කාලයකින් (Cure period) තොරව ချက်ණින්ම ගිවිසුම අවලංගු කිරීමට ද, මාස 6ක් ඇතුළත නැව් තොග 3ක GCV අගය 10%කට වඩා වෙනස් වුවහොත් ගිවිසුම අවලංගු කිරීමට ද බලය ලබාගෙන ඇත.
මෙම නව ටෙන්ඩර් නීති පද්ධතිය ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව වෙනුවෙන් තැබූ සාධනීය පියවරකි. සැපයුම්කරුවන්ගේ මූල්ය හා තාක්ෂණික ශක්යතාව ජාත්යන්තර මට්ටමකට ඔසවා තැබීමෙන් බාල ගල්අඟුරු නිසා සිදුවන බලාගාර අක්රීය වීම් අවම කර ගැනීමට මෙවර හැකිවනු ඇත. එහෙත්, පද්ධතිය කොතරම් ශක්තිමත් කළද, අතීත අර්බුදයට වක්රව හෝ සෘජුව මුල් වූ දේශපාලන අධිකාරියම යළිත් බලයට පැමිණීම, මෙම විනිවිදභාවය සහ පාරිභෝගික සුරක්ෂිතතාව අනාගතයේදී පවත්වාගෙන යාම කෙරෙහි කවර බලපෑමක් කරනු ඇත්ද යන්න සමාජයේ කතිකාවතට ලක්විය යුතු ප්රබල ගැටලුවකි.
# සමාරා පරණවිතාන
