ඉන්දීය අග්රාමාත්ය නරේන්ද්ර මෝදි සහ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක අතර මෙම සතියේ පැවති දුරකථන සංවාදයකදී,
දෙරට අතර එකඟ වී ඇති බලශක්ති අංශයේ ව්යාපෘති, විශේෂයෙන්ම ත්රිකුණාමලයේ තෙල් ටැංකි සංකීර්ණය සංවර්ධනය කිරීමේ ඒකාබද්ධ ව්යාපෘතියේ කටයුතු කඩිනම් කරන ලෙස ඉන්දීය අග්රාමාත්යවරයා ඉල්ලා තිබේ.
මෙම ඉල්ලීම ඉදිරිපත් වී ඇත්තේ, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) වැසී යාමෙන් පසු ගෝලීය ඉන්ධන සැපයුමට බාධා එල්ල වී ඇති පසුබිමක, ලංකා අයි.ඕ.සී. (IOCL) සමාගම මගින් රඳවාගෙන සිටි මෙට්රික් ටොන් 38,000ක ඉන්ධන තොගයක් මුදා හැරීම සඳහා ඉන්දීය රජයේ මැදිහත්වීම අපේක්ෂාවෙන් ජනාධිපති දිසානායක ඉන්දීය අග්රාමාත්යවරයා වෙත කළ දුරකථන ඇමතුමේදීය.
මෙහිදී අග්රාමාත්ය මෝදි ශ්රී ලංකා ජනාධිපතිවරයාට පෙන්වා දී ඇත්තේ, ත්රිකුණාමල තෙල් ටැංකි ව්යාපෘතිය දෙපාර්ශ්වයටම එකසේ ප්රතිලාභ ගෙන දෙන බවත්, එමගින් ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව තහවුරු වනවා සේම රටේ ඉන්ධන ගබඩා කිරීමේ ධාරිතාවද ඉහළ නංවන බවත්ය.
ඉන්දීය මාධ්ය වාර්තාවල අවධානය
මෙම තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් වාර්තා කරන ඉන්දීය මාධ්ය, මෙම සිදුවීම කලාපීය භූ දේශපාලනික සන්දර්භය තුළ පුළුල් ලෙස විග්රහ කර තිබේ.
- 'අසල්වැසියාට ප්රමුඛත්වය' (Neighbourhood First): ඉන්දියාවේ 'අසල්වැසියාට ප්රමුඛත්වය' ප්රතිපත්තිය යටතේ ශ්රී ලංකාවේ හදිසි අවශ්යතාවකදී ඉන්දියාව යළිත් වරක් 'ප්රථම ප්රතිචාර දක්වන්නා' (First Responder) ලෙස කටයුතු කර ඇති බව ඉන්දීය මාධ්ය අවධාරණය කරයි.
- උපායමාර්ගික වැදගත්කම: ත්රිකුණාමලය කලාපීය බලශක්ති කේන්ද්රස්ථානයක් බවට පත්කිරීම, සමස්ත ඉන්දියන් සාගර කලාපයේම බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව සඳහා උපායමාර්ගිකව අතිශය වැදගත් පියවරක් බවත්, එය කඩිනම් කිරීම තුළින් කලාපීය ආර්ථික ස්ථායිතාව ගොඩනැගෙන බවත් ඉන්දීය විචාරකයින් පෙන්වා දෙයි.
ව්යාපෘතියේ වත්මන් තත්ත්වය සහ පිරිවැය
ශ්රී ලංකාවේ ලංකා අයි.ඕ.සී. සමාගම සහ ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) අතර 2023 වසරේ ඇති කරගත් 'Trinco Petroleum Terminal (Pvt) Limited' ඒකාබද්ධ ව්යාපෘති ගිවිසුම යටතේ, එහි ඇති ටැංකි 61ක් සංවර්ධනය කිරීමට නියමිත අතර, පළමු අදියර යටතේ ඉන් ටැංකි 9ක් සංවර්ධනය කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, ගිවිසුම බලාත්මකව පැවතියද වසර කිහිපයක සිට ව්යාපෘතියේ වැඩකටයුතු ඇණහිට තිබේ.
"එක් ටැංකියක් ප්රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1.2ක් පමණ වැය වන අතර, සමස්ත ව්යාපෘතිය සඳහා ඩොලර් මිලියන 75 සිට 100 දක්වා මුදලක් වැය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ," යනුවෙන් විදේශ කටයුතු අමාත්ය විජිත හේරත් ප්රකාශ කළේය. ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්ය එස්. ජයශංකර් සමග පැවති සාකච්ඡාවලදීද මෙම කරුණ පිළිබඳව අවධානය යොමු වී ඇත.
මෙම ව්යාපෘතිය කඩිනම් කිරීම සඳහාත්, තෙල් ටැංකි ප්රතිසංස්කරණයට ටෙන්ඩර් කැඳවීම සඳහාත් විශේෂ කැබිනට් පත්රිකාවක් නුදුරේදීම ඉදිරිපත් කරන බව අමාත්යවරයා පවසා තිබේ. "මෙම ව්යාපෘතිය මගින් දේශීය සැපයුම ස්ථාවර වන බව තහවුරු කෙරෙන අතරම, ඉන්දියාවට මෙම පහසුකම නැව්වලට ඉන්ධන සැපයීමට (bunkering) හෝ මෙහි සිට වෙනත් රටවලට නිෂ්පාදන අපනයනය කිරීමට භාවිතා කළ හැකිය," යැයි ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කර ඇත.
2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ ඉන්දීය සංචාරයෙන් පසු නිකුත් කළ ඒකාබද්ධ ඉන්දු-ලංකා නිවේදනයේදී ද, ත්රිකුණාමලය තෙල් ටැංකි සංකීර්ණය සංවර්ධනය කිරීමේ අඛණ්ඩ සහයෝගීතාව දෙපාර්ශ්වය විසින්ම පිළිගත් අතර, ත්රිකුණාමලය කලාපීය බලශක්ති සහ කාර්මික කේන්ද්රස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීමට නායකයින් දෙපළම තීරණය කළහ.
හදිසි ඉන්ධන තොගය දිවයිනට ළඟා වෙයි
මේ අතර, ඩීසල් මෙට්රික් ටොන් 20,000ක් සහ පෙට්රල් මෙට්රික් ටොන් 18,000ක් ඇතුළත්, මෙට්රික් ටොන් 38,000ක ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන තොගයක් ඉන්දියාවේ සිට අද කොළඹට ළඟා විය.
"ලංකා අයි.ඕ.සී. ආයතනය මීට පෙර මාර්තු මාසය සඳහා මැදපෙරදිගින් සහ සිංගප්පූරුවෙන් ඉන්ධන සැපයුම් ලබා ගැනීමට කටයුතු යොදා තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, මැදපෙරදිග පවතින ගැටුම් හේතුවෙන් සැපයුම් අඩාල වීම සහ නෞකා ලබා ගැනීමේ අපහසුතාව මත, ගිවිසුම්ගත සැපයුම්කරුවන් 'force majeure' (වැලැක්විය නොහැකි හේතුවක්) තත්ත්වයක් ප්රකාශයට පත් කරමින් ඉන්ධන ලබාදීමට නොහැකි බව දන්වා සිටියහ," යැයි ඉන්දීය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය ඊයේ නිකුත් කළ නිවේදනයක දැක්වේ.
එහි තවදුරටත් මෙසේද සඳහන් වේ: "මෙම බාධාවන් හේතුවෙන් IOCL වෙතින් හදිසි ඉන්ධන සැපයුම් ඉල්ලා සිටින ලදී. දැනට ලැබී ඇති මෙට්රික් ටොන් 38,000ක තොගය එම සැපයුම්වල කොටසකි. ඉන්දීය රජය ලංකා අයි.ඕ.සී. හරහා ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන සැපයුම අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම සඳහා මෙලෙස සහයෝගය ලබා දී ඇත."
