ඕනෑම රටක ආර්ථික අර්බුදයක් යනු දේශපාලඥයින්ට මෙන්ම අවස්ථාවාදී ව්යාපාරිකයන්ට තම පටු අරමුණු
ඉටුකර ගැනීමට ලැබෙන කදිම තෝතැන්නකි. ශ්රී ලංකාවේ වත්මන් ආර්ථිකය ගොඩනැගීමේ ක්රියාවලිය තුළ ද මෙවැනිම ඛේදනීය තත්ත්වයක් නිර්මාණය වෙමින් පවතින බව මෑතකදී සිදුවූ සිදුවීම් සහ නව නීති සම්පාදනයන් දෙස බැලීමේදී මනාව පැහැදිලි වේ. විශේෂයෙන්ම "ඉන්දියාවේ මකාවෝ" (India's Macau) බවට ශ්රී ලංකාව පත් කිරීමේ රජයේ සිහිනය සහ එයට මුවාවී මෙරට තරුණ සහ සිසු පරපුර ඔන්ලයින් සූදුවට (Online Betting) ඇබ්බැහි කරවීමේ සූක්ෂම ක්රියාවලිය මේ වන විට විවේචනාත්මකව විමර්ශනය කළ යුතුම මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇත.
ක්රිකට් උන්මාදය සහ සූදුකරුවන්ගේ සූක්ෂම ආක්රමණය
පසුගිය T20 තරගාවලිය අතරතුර Star Sports නාලිකාව ඔස්සේ තරඟ විකාශය වන විට, දේශීය නියෝජිතයන්ට වෙන්කර ඇති රූපවාහිනී දැන්වීම් විරාමයන් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඔන්ලයින් සූදු ආයතන විසින් ග්රහණය කරගෙන තිබීම අහඹු සිදුවීමක් නොවේ. මෙහි ඇති බරපතලම ඛේදවාචකය නම්, සූදු ප්රචාරණය සම්බන්ධයෙන් මෙරට නීතිමය සීමාවන් පවතිද්දී පවා, ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන පෙළේ විදුලි සංදේශ සමාගමකට අයත් නාලිකාවක් හරහා මෙම දැන්වීම් ප්රචාරය වීමයි.
ක්රිකට් යනු ශ්රී ලංකාවේ ආගමක් බඳුය. මිලියන ගණනක් පාසල් දරුවන් නිදි වර්ජිතව මෙම තරඟ නරඹති. එම දරුවන්ගේ මනසට අතිශය ආකර්ෂණීය ලෙස සූදු දැන්වීම් ඇතුළු කිරීම හරහා මේ වන විටත් විශාල සිසුන් පිරිසක් අදාළ ඇප් (Apps) තම ජංගම දුරකථන වෙත බාගත කරගෙන (Download) අවසන්ය. ගුරු සංවිධාන විසින් රජයෙන් අසන්නට සූදානම් වන ප්රශ්නය, එනම් "මෙය මෙරට සිසු පරපුර සූදුවට නතු කරගැනීමේ කුමන්ත්රණයක ආරම්භයක්ද?" යන්න අතිශයින්ම සාධාරණ මෙන්ම තාර්කික ප්රශ්නයකි.
නීතියේ සිදුරු සහ 'සන්ඩේ ටයිම්ස්' හෙළිදරව්ව
බන්දුල සිරිමාන්නගේ වාර්තාවට අනුව, 2025 අංක 16 දරන සූදු නියාමන අධිකාරී (GRA) පනත හරහා රජය මේ වන විටත් ඔන්ලයින් සූදුව නීතිගත කර ඇත. 2026 ජුනි 30 වන විට මෙම අධිකාරිය පූර්ණ ලෙස ක්රියාත්මක කිරීමට නියමිත අතර, රජයේ අරමුණ වී ඇත්තේ 2026 වන විට රුපියල් බිලියන 123ක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන සූදු වෙළඳපොළෙන් බදු ආදායම් උපයා ගැනීමයි. ඒ සඳහා අන්තර්ජාල බුකීකරුවන්ගෙන් වාර්ෂිකව රුපියල් මිලියන 5ක් සහ සජීවී විකාශන භාවිතය සඳහා රුපියල් මිලියනයක බද්දක් ද, මසකට ලක්ෂ 10කට වඩා උපයන විට 18%ක බද්දක් ද පනවා ඇත.
නමුත් රජයේ සහ කැසිනෝ ව්යාපාරිකයන්ගේ මෙම ආර්ථික ගණිත සමීකරණය ප්රායෝගිකත්වය ඉදිරියේ සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටේ.
01. ප්රතිපත්ති සහ ප්රායෝගිකත්වයේ පරස්පරය:
නව පනතට අනුව වයස අවුරුදු 18ට අඩු දරුවන් ඉලක්ක කර සූදු ප්රවර්ධනය කිරීම සපුරා තහනම් වන අතර එය රුපියල් මිලියන 10ක දඩයක් හෝ වසර 2ක සිරදඬුවමක් ලැබිය හැකි වරදකි. එසේනම්, මිලියන ගණනක් කුඩා දරුවන් නරඹන T20 ක්රිකට් තරඟයක් අතරතුර ප්රසිද්ධියේම මෙම දැන්වීම් ප්රචාරය වීමට ඉඩ හැරියේ කෙසේද? නියාමන අධිකාරියක් පිහිටුවා ඇත්තේ නීති කඩකරන ප්රබල සමාගම්වලට දඬුවම් කිරීමටද, නැතහොත් ඔවුන්ගේ ව්යාපාර වලට නීත්යානුකූල මුහුණුවරක් ලබා දීමටද?
02. අළු වෙළඳපොළ (Grey Market) පාලනය කිරීමේ අසමත්කම:
සිරිමාන්නගේ වාර්තාවම පෙන්වා දෙන පරිදි, ශ්රී ලංකාවේ ඔන්ලයින් සූදුවෙහි යෙදෙන්නන්ගෙන් 60% ත් 70% ත් අතර ප්රමාණයක් (බහුතරය තරුණ ප්රජාව) තවමත් භාවිතා කරන්නේ Bet365, Betway, 1xBet වැනි නීතිවිරෝධී විදේශීය වෙබ් අඩවිය. රජය දේශීයව STBet වැනි ආයතන නීතිගත කර බදු ගැසුවද, රටේ තරුණ පරපුරේ මුදල් විශාල වශයෙන් විදේශයන් වෙත ඇදී යාම නතර කිරීමට මෙම නීති අසමත් වී ඇත.
කොළඹ 'City of Dreams' සහ ඛේදවාචකයේ සැබෑ ප්රතිලාභීන්
ඩොලර් බිලියන 1.2ක ආයෝජනයකින් කොළඹ ඉදිවන 'City of Dreams' වැනි දැවැන්ත ව්යාපෘති හරහා ශ්රී ලංකාවට විදේශ විනිමය ගෙන ඒම න්යායාත්මකව හොඳ ආර්ථික උපායමාර්ගයක් සේ පෙනෙන්නට පුළුවන. නමුත් ගැටළුව ඇත්තේ විදේශිකයන් ඉලක්ක කරගෙන ගෙන එන මෙවැනි ව්යාපෘතිවලට සමගාමීව, දේශීය සමාජයද, විශේෂයෙන්ම පාසල් සිසුන්ද මෙම ඔන්ලයින් සූදු සංස්කෘතියේ ගොදුරු බවට පත් කර ගැනීමයි.
ආර්ථිකය ගොඩනැගීමේ නාමයෙන් රජය සහ කැසිනෝ හිමියන් අතර ඇතිවී තිබෙන මෙම "අලිංගනය" හේතුවෙන්, දේශීය විදුලි සංදේශ සමාගම්වලට පවා නීතිය අතට ගෙන කටයුතු කිරීමට හැකිවන පරිදි පාලකයන් මුනිවත රකිමින් සිටී. ක්රිකට් තරඟවලට සමගාමීව සූදුව නීතිගත කළ බව දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ම තහවුරු කරද්දී, ළමුන් ඇබ්බැහිවීම වැළැක්වීමේ වගකීම හුදෙක් මෘදුකාංගවල ඇති "Spending limits" (වියදම් සීමා) වලට පමණක් පවරා රජය අත් පිසදාගෙන ඇත.
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය ගොඩනැගීමට නව ආදායම් මාර්ග අවශ්ය බව සත්යයකි. එහෙත් එය කළ යුත්තේ රටේ අනාගතය බඳු පාසල් දරුවන්ගේ සහ තරුණ පරපුරේ මානසිකත්වය සහ අනාගතය සූදුවට තැබීමෙන් නොවේ. වත්මන් රජයේ ක්රියාපටිපාටිය දෙස විමසිලිමත්ව බැලීමේදී පෙනී යන්නේ, ආර්ථිකය ගොඩගැනීමේ සුජාත ලේබලය අලවාගෙන, දේශපාලන සහ ව්යාපාරික අතළොස්සකගේ සාක්කු පිරවීමේ ව්යාපෘතියක් ක්රියාත්මක වන බවයි.
නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ ආයතන, විදුලි සංදේශ සමාගම් නාලිකා ඔස්සේ සිදුවූ මෙම විවෘත නීති උල්ලංඝනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වහාම පරීක්ෂණයක් පැවැත්විය යුතුය. එසේ නොමැති වුවහොත්, ගුරු සංවිධාන පමණක් නොව සමස්ත සමාජයම රජයට එරෙහිව නැගී සිටීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත. මන්දයත්, බදු ආදායම් වලින් රටක ගිණුම් ශේෂය ධනාත්මක කළ හැකි වුවද, සූදුවෙන් විනාශ වන පරම්පරාවක් නැවත කිසිදු මුදලකට මිලදී ගත නොහැකි බැවිනි.
#සමාරා
