ඉන්දියන් සාගර කලාපය තුළ මෑත ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ බරපතලම භූ දේශපාලනික සහ මානුෂීය අර්බුදයකට මේ වන විට
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙමින් සිටියි. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින යුදමය වාතාවරණය ශ්රී ලංකාවේ මුහුදු සීමාව ආසන්නයටම පැමිණ ඇති අතර, මේ වන විට අමෙරිකානු ප්රහාරයකින් ඉරාන නාවිකයන් 84 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව, තවත් නෞකාවක් ශ්රී ලංකාවේ භාරයට ගැනීමේ දැවැන්ත මෙහෙයුමක් ක්රියාත්මක වෙමින් පවතී.
පවතින වාතාවරණය සම්බන්ධයෙන් රජය, නාවික හමුදාව, ජාත්යන්තර නීති විශේෂඥයින් සහ පාර්ලිමේන්තුව තුළින් මතු වූ කරුණු පාදක කරගනිමින් සකස් කළ විමර්ශනාත්මක වාර්තාවක් පහතින් දැක්වේ.
මාර්තු 04 ඛේදවාචකය: ගාල්ලට ඔබ්බෙන් වූ ප්රහාරය සහ මානුෂීය මෙහෙයුම
මාර්තු 04 වන දා අලුයම 5:08ත් 5:30ත් අතර කාලයේදී ගාලු වරායේ සිට නාවික සැතපුම් 19ක් දුරින් වූ මුහුදේදී ඉරානයට අයත් යුද නෞකාවකට (ඩෙනා ෆ්රිගේට් නෞකාව) ඇමෙරිකාව විසින් ටෝපිඩෝ ප්රහාරයක් එල්ල කර ගිල්වා දමන ලදී.
මෙම අනතුරින් පසු ආපදා සංඥා නිකුත් වීමත් සමඟ ශ්රී ලංකා නාවික සහ ගුවන් හමුදාව ක්ෂණිකව ක්රියාත්මක වී දැවැන්ත මුදවාගැනීමේ මෙහෙයුමක් දියත් කළේය.
- ජීවිතක්ෂයට පත් වූවන්: නාවිකයන් 84 දෙනෙකුගේ මළ සිරුරු මේ වන විට සොයාගෙන ඇති අතර, ඒවා ගාල්ල ජාතික රෝහල වෙත ගෙනැවිත් තිබේ. මෘත දේහ ප්රමාණය අධික බැවින් ඒවා තැන්පත් කිරීම සඳහා රෝහලට ජංගම ශීතකරණ (Mortuary Coolers) ගෙන්වීමට රෝහල් අධ්යක්ෂවරයාට සිදුව ඇත.
- මුදාගත් පිරිස: පුද්ගලයින් 32ක් පණපිටින් බේරාගැනීමට ශ්රී ලංකා හමුදාව සමත් වූ අතර, ඔවුන් මේ වන විට ගාල්ල කරාපිටිය රෝහලේ ප්රතිකාර ලබමින් සිටිති.
IRIS Bushehr නෞකාව: කොළඹ වරාය ආසන්නයේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?
පළමු නෞකාවට එල්ල වූ ප්රහාරයට සමගාමීව, ශ්රී ලංකාවේ අනන්ය ආර්ථික කලාපය (EEZ) තුළ රැඳී සිටින ඉරානයට අයත් IRIS Bushehr නමැති අනෙක් නෞකාව සම්බන්ධයෙන් ද දැඩි අර්බුදයක් නිර්මාණය වී තිබේ. එක් එන්ජිමක ආපදාවක් සහිතව කොළඹ වරාය ආසන්නයේ රැඳී සිටි මෙම නෞකාව, මාර්තු 04 සහ 05 දිනවලදී වරායට සේන්දු වීමට අවසර ඉල්ලා තිබිණි.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක පෙන්වා දෙන පරිදි, ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන වාණිජ වරාය වන කොළඹ වරාය තුළට යුදමය තත්ත්වයක පවතින නෞකාවක් ගෙන ඒමෙන් රටේ ආර්ථිකයට සහ නාවික කර්මාන්තයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල විය හැකිය. එබැවින් රජය පහත පියවර ගෙන ඇත:
- කාර්ය මණ්ඩලය මුදා ගැනීම:
නෞකාවේ සිටින 208 දෙනෙකුගෙන් යුත් පිරිස (නිලධාරීන් 53, කැඩෙට් නිලධාරීන් 84, ජ්යෙෂ්ඨ නාවිකයින් 48, නාවිකයින් 23) ශ්රී ලංකා නාවික යාත්රා මගින් කොළඹ වරායට ගෙනැවිත්, වෛද්ය පරීක්ෂණවලින් පසු වැලිසර නාවික හමුදා කඳවුර වෙත රැගෙන යාම.
- නෞකාව ස්ථානගත කිරීම:
කාර්ය මණ්ඩලය මුදාගැනීමෙන් පසු, ශ්රී ලංකා නාවිකයින්ගේ ද සහාය ඇතිව අදාළ ඉරාන නෞකාව ත්රිකුණාමලය වරාය වෙත රැගෙන යාම.
ජාත්යන්තර නීතිය සහ ශ්රී ලංකාවේ "මධ්යස්ථ" ස්ථාවරය
"ජාත්යන්තර ගැටුම් සඳහා ශ්රී ලංකා භූමිය, මුහුදු කලාපය හෝ ගුවන් කලාපය කිසිදු ආකාරයකින් භාවිත කිරීමට ඉඩ දෙන්නේ නැහැ" යනුවෙන් ජනාධිපතිවරයා ජාතිය අමතමින් තරයේ ප්රකාශ කර සිටියේය.
ශ්රී ලංකාව මෙම ගැටුමේ පාර්ශ්වකරුවෙකු නොවුණත්, මෙම නාවිකයන්ට සරණාගතභාවය සහ වෛද්ය ආධාර ලබා දෙන්නේ අන්තර්ජාතික නීති රාමුවලට යටත්වය.
- එක්සත් ජාතීන්ගේ සාගර නීතිය සහ SAR සම්මුතිය: මුහුදේදී අනතුරට පත්වන ජීවිත බේරාගැනීම ශ්රී ලංකාවට පැවරී ඇති අනිවාර්ය වගකීමකි.
- 1949 ජිනීවා සම්මුතිය (දෙවන ව්යවස්ථාව): කොළඹ විශ්වවිද්යාලයේ නීතිපීඨයේ කථිකාචාර්ය, නීතිඥ කුසල් කාවින්ද අමරසිංහ පෙන්වා දෙන පරිදි, සන්නද්ධ ගැටුමකදී පාර්ශ්වකරුවෙකු නොවන (Non-belligerent power) රාජ්යයක් වෙත සටන්කාමීන් පැමිණියහොත්, ඔවුන් අගති විරහිතව රැකබලා ගැනීම අන්තර්ජාතික යුධ නීතිය අනුව ශ්රී ලංකාව සතු පැහැර හැරිය නොහැකි වගකීමකි.
දේශපාලන කැලඹීම: විපක්ෂයේ චෝදනා
මෙම සිදුවීමත් සමග ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව තුළ ද දැඩි උණුසුම් තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ. සමගි ජන බලවේගයේ මන්ත්රී මුජිබර් රහුමාන් රජයට බරපතල චෝදනාවක් එල්ල කරමින් කියා සිටියේ, ඉරාන නෞකාව ගාලු වරායට ඇතුළු වීමට අවසර ඉල්ලා සිටි අවස්ථාවේදී රජය ඒ සඳහා අවසර නොදී පැය 11ක් තිස්සේ ප්රමාද කළ බවත්, එම කාලය තුළ ඇමෙරිකානු සබ්මැරීනය ගල්ෆ් කලාපයේ සිට පැමිණ මෙම ප්රහාරය එල්ල කළ බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, කැබිනට් ප්රකාශක නලින්ද ජයතිස්ස අමාත්යවරයා පාර්ලිමේන්තුවේදී කියා සිටියේ අදාළ නෞකාව ශ්රී ලංකා ජල තීරයේ නොව, අනන්ය ආර්ථික කලාපයේ (EEZ) රැඳී සිටි බවයි.
ගෝලීය ප්රතිචාරය සහ ඉදිරි අවදානම
මෙම ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් ඇමෙරිකානු යුද දෙපාර්තමේන්තුව තම X ගිණුමේ ආඩම්බරයෙන් වීඩියෝ පටයක් නිකුත් කර තිබියදී, ඉරාන විදේශ අමාත්ය සෙයිද් අබ්බාස් අරග්චි දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ "ඇමෙරිකාව දුන් පූර්වාදර්ශය ගැන දැඩි ලෙස කනගාටු වනු ඇති" බවයි.
ශ්රී ලංකාව මේ වන විට ගෝලීය බලවතුන්ගේ ගැටුමක කේන්ද්රස්ථානයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ. මනුෂ්යත්වය සහ ජාත්යන්තර නීතිය අකුරටම පිළිපදිමින් ශ්රී ලංකා රජය සිය ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගැනීමට දරන මෙම උත්සාහය, ලෝකයේම දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇත.
