නාගරික සංවර්ධනය සහ නීතිමය රෙගුලාසි අතර පවතින ගැටුම මනාව නිරූපණය කරන කදිම නිදර්ශනයක් බවට
කොළඹ 05, තුම්මුල්ල ප්රදේශයේ ඉදිවෙමින් පවතින "පෙන්ටාරා" (Pentara) සුඛෝපභෝගී නිවාස ව්යාපෘතිය මේ වන විට පත්ව තිබේ. "හෝම් ලෑන්ඩ්ස්" (Home Lands) සමාගම විසින් මෙහෙයවනු ලබන මෙම ව්යාපෘතිය, මේ මොහොතේ හුදු ඉදිකිරීම් භූමියක් පමණක් නොව, බහුවිධ අධිකරණමය සහ විමර්ශන ක්රියාවලීන්හි කේන්ද්රස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත.
මෙම තත්ත්වය තුළ ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය දැඩි ලෙස පළුදු වී ඇති අතර, ව්යාපෘතියේ නීත්යානුකූලභාවය පිළිබඳව බරපතල ප්රශ්නාර්ථයක් නිර්මාණය වී තිබේ.
අල්ලස් කොමිසමේ විමර්ශනය සහ නීතිමය සදාචාරය පිළිබඳ ගැටලුව
මෙම අර්බුදයේ වඩාත්ම තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යය සනිටුහන් වන්නේ, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) විසින් නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියට (UDA) එල්ල කළ හදිසි වැටලීමත් සමඟිනි. එහිදී පෙන්ටාරා ව්යාපෘතියට අදාළ ලිපිගොනු අල්ලස් කොමිසම භාරයට ගෙන ඇති බව වාර්තා වේ. මෙමඟින් ගම්ය වන්නේ ව්යාපෘතියට අනුමැතිය ලබා දීමේ ක්රියාවලිය තුළ දූෂණ හෝ අක්රමිකතා සිදුව ඇති බවට වන බරපතල සැකයයි.
මෙම පසුබිම මත, නීතිමය සදාචාරය පිළිබඳව ද දැඩි සංවාදයක් මතු වී ඇත. අභියාචනාධිකරණය හමුවේ නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල් චායා ශ්රී නැම්මුණි මහත්මිය විසින්, අදාළ ලිපිගොනු අල්ලස් කොමිසමේ විමර්ශනයකට යටත්ව ඇති බව අධිකරණයට අනාවරණය නොකිරීම පෙත්සම්කරුවන්ගේ දැඩි විවේචනයට ලක්ව ඇත. රජයේ නීති නිලධාරියෙකුගේ මූලික වගකීම මහජන සුබසිද්ධිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම ද, නැතහොත් පෞද්ගලික සංවර්ධකයෙකුගේ ව්යාපෘතියක් ආරක්ෂා කිරීම ද යන්න මෙහිදී නෛතික සහ සදාචාරාත්මක ගැටලුවක් ලෙස මතු කර තිබේ.
ත්රිවිධ අධිකරණ ක්රියාදාමය: ව්යාපෘතියේ නෛතික වලංගුභාවය අභියෝගයට ලක්වීම
ව්යාපෘතියේ අඛණ්ඩ පැවැත්මට බලපාන ප්රධාන නීතිමය අභියෝග තුනක් මේ වන විට ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන අධිකරණ තුනක් හමුවේ විභාග වෙමින් පවතී:
- අභියාචනාධිකරණ රිට් පෙත්සම් (WRIT 978/25, 786/25, 1097/25): මෙම පෙත්සම් හරහා ප්රධාන වශයෙන් අභියෝගයට ලක් කර ඇත්තේ UDA හි සංවර්ධන බලපත්රයයි. අධිකාරිය සිය පාරාධිකාරී බලය (Ultra vires) ඉක්මවා කටයුතු කර ඇති බවට චෝදනා එල්ල වේ. විශේෂයෙන්ම, මෙවැනි උසකින් යුත් ගොඩනැගිල්ලක් සඳහා නීතියෙන් අපේක්ෂිත මීටර් 40ක අවම මුහුණත (Frontage) වෙනුවට මීටර් 28ක මුහුණතක් පමණක් තිබියදී අනුමැතිය ලබා දීම මෙහි කේන්ද්රීය කරුණයි. 2026 ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාසවල පැවති නඩු විභාගයන්හි තීන්දුව ව්යාපෘතියේ අනාගතය තීරණය කරනු ඇත.
- ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම්: ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 12(1), 14(1)(c) සහ 14(1)(h) යන වගන්ති යටතේ ප්රදේශවාසීන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වී ඇති බවට ගොනු කළ පෙත්සම් 2026 පෙබරවාරි මාසයේදී විභාගයට ගැනිණි.
- දිසා අධිකරණයේ මහජන පීඩා නඩු: අසල්වැසි දේපළවලට සිදුව ඇති ව්යුහාත්මක හානි සහ ආරක්ෂක තර්ජන පිළිබඳව මෙම නඩුවෙන් කරුණු මතු කර ඇත. සංවර්ධක පාර්ශ්වය මෙය තමන් ලැබූ නීතිමය ජයග්රහණයක් ලෙස ඇතැම් මාධ්ය හරහා අර්ථකථනය කළද, නෛතික යථාර්ථය වන්නේ එය හුදෙක් විරෝධතා ගොනු කිරීමට අවස්ථාව ලබා දීමේ සාමාන්ය පටිපාටික පියවරක් පමණක් බවයි.
ආයෝජක විශ්වාසය බිඳ වැටීම සහ වාණිජමය අවදානම
මෙම නීතිමය අවිනිශ්චිතතාවය හේතුවෙන් ව්යාපෘතිය සඳහා මුදල් යෙදවූ ආයෝජකයින් දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. දේපළ වෙළඳපොළ විශ්ලේෂකයින්ට අනුව, වර්තමානයේ පෙන්ටාරා ව්යාපෘතිය සතු වාණිජමය අවදානම් මෙසේය:
- නෛතික ව්යුහය අහිමි වීමේ අවදානම: අභියාචනාධිකරණය මඟින් අනුමැතිය බලරහිත කළහොත්, සමස්ත ඉදිකිරීමම අනවසර ව්යුහයක් බවට පත්වනු ඇත.
- මූල්ය පහසුකම් අත්හිටුවීම: දූෂණ චෝදනා සහ අධිකරණ ක්රියාමාර්ග මධ්යයේ, ප්රමුඛ පෙළේ වාණිජ බැංකු විසින් මෙම ව්යාපෘතිය සඳහා නිවාස ණය (Home loans) ලබා දීම සීමා කිරීම හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හිටුවීම අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවිය හැක්කකි.
පීඩාවට පත් පදිංචිකරුවන්ගේ නියෝජිතයෙකු සඳහන් කළ පරිදි;
"ඉහළම අධිකරණයන් විසින් ඉදිකිරීම් බලපත්රයේ වලංගුභාවයම ප්රශ්න කරමින් පවතින මෙම අවස්ථාවේදී, ගැනුම්කරුවන් ලෙස ගිවිසුම්වලට එළඹීම ඕනෑම බුද්ධිමත් ආයෝජකයෙකුට අනුව නිෂ්ඵල ව්යායාමයකි. එහිදී තම ප්රාග්ධනය අහිමි වීමේ අවදානම අතිශය ඉහළය."
"පෙන්ටාරා" ව්යාපෘතිය යනු හුදෙක් එක් නිවාස ව්යාපෘතියක් පිළිබඳ ගැටලුවක් පමණක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ නාගරික සංවර්ධන රෙගුලාසි, රාජ්ය ආයතනවල විනිවිදභාවය සහ නීතියේ ආධිපත්යය උරගා බලන ප්රබල අවස්ථාවකි. මෙහි අවසන් අධිකරණ තීන්දු මඟින් මෙරට දේපළ සංවර්ධන ක්ෂේත්රයේ අනාගත දිශානතිය තීරණය කරනු ඇත. එතෙක්, මෙම ව්යාපෘතිය ආයෝජකයින්ට නීතිමය මාරක උගුලක් ලෙස පැවතීමේ වැඩි ඉඩකඩක් පවතී.
@සමාරා
