මෑත කාලීනව නැව් ගාස්තු සහ අමුද්‍රව්‍ය මිල ඉහළ යාම මත දේශීය පොල්තෙල්
අපනයනය සහ නිෂ්පාදනය අඩාල වී ඇති බවට ඇතැම් පිරිස් මැසිවිලි නැගුවද, එහි අනෙක් අන්තය මීට වඩා බෙහෙවින් භයානකය. ජාතික ඉල්ලුම සපුරාලීමේ මුවාවෙන් අඩු මිලට පොල්තෙල් සහ පාම් තෙල් ආනයනය කිරීම කිසිසේත්ම දිරිමත් කළ නොහැකි අතර, එය සමස්ත ජාතියම සෙමෙන් මරණයට පත් කරන ඛේදවාචකයක් බවට පත්ව තිබේ.
මෙහිදී අප හමුවේ පැන නගින ප්‍රධානතම ගැටලුව වන්නේ, "මෙලෙස ආනයනය කරන පොල්තෙල්වල ගුණාත්මක භාවය කිව හැක්කේ කාටද?" යන උභයතෝකෝටිකයයි.
අපනයනකරුවන් දේශීය වෙළෙඳපොළට හැරීම සහ කර්මාන්තයේ අර්බුදය
මෙරට පිරිසිදු පොල්තෙල්වලට ලතින් ඇමරිකාව සහ යුරෝපා රටවලින් ඉහළ ඉල්ලුමක් පැවතුණද, ගෝලීය නැව් ගාස්තු සිව් ගුණයකින් පමණ ඉහළ යාම (ඩොලර් 2500 – 3000 සිට ඩොලර් 12,500 – 14,000 දක්වා) අපනයනකරුවන්ට දැඩි අභියෝගයක් වී තිබේ. ඊට සමගාමීව දේශීය වෙළෙඳපොළේ කොප්පරා පොල් ගෙඩියක මිල රුපියල් 120 සීමාව ඉක්මවා යාමත්, වියළි පොල් මද කිලෝග්‍රෑමයක මිල රුපියල් 200 දක්වා ඉහළ යාමත් නිසා ඔවුන්ගේ ලාභ ආන්තිකය 20% සිට 2% දක්වා පහත වැටී ඇත.
මේ හේතුවෙන් අපනයනය සඳහා නිපදවූ ඉහළ ප්‍රමිතියේ තෙල් දේශීය වෙළෙඳපොළට නිකුත් කිරීමට සමාගම් අවධානය යොමු කර ඇතත්, අඩු මිලට ගෙන්වන ආනයනික තෙල් සහ පාම් තෙල්වල මිල පහත වැටීම හේතුවෙන් එම උත්සාහයද ව්‍යර්ථ වී තිබේ. මෙලෙස දේශීය වෙළෙඳපොළ තුළ සාධාරණ තරගයක් නොමැති වීම නිසා, දිවයින පුරා පවතින සුළු හා මහා පරිමාණ තෙල් මෝල් 50කට අධික සංඛ්‍යාවක් වැසී යාමේ අවදානමකට ලක්ව ඇත.
ආනයනික තෙල්වල සැඟවුණු වස විස සහ 60-30-10 න්‍යාය
දේශීය ආහාර තෙල් අවශ්‍යතාවය වාර්ෂිකව මෙට්‍රික් ටොන් 240,000ක් පමණ වන විට දේශීයව නිපදවන්නේ 16.7%කටත් අඩු සුළු ප්‍රමාණයක් වීම හේතුවෙන් 83%කට අධික ප්‍රමාණයක් ආනයනය මත යැපීමට සිදුව ඇත. නමුත් මෙම ආනයනික තෙල් සැබවින්ම පිරිසිදුද? කූට ආනයනකරුවන් විසින් "60-30-10" නමැති භයානක න්‍යායක් භාවිත කරමින්, 60%ක් බාල පොල්තෙල්වලට, 30%ක් ලාභදායී පාම් තෙල් හෝ පිළිකාකාරක අඩංගු භාවිත කළ බැදපු තෙල් (UCO - Used Cooking Oil) මිශ්‍ර කර, ඉතිරි 10% සඳහා කෘත්‍රිම සුවඳකාරක යොදා වෙළෙඳපොළට නිකුත් කරනු ලබයි.
එමෙන්ම, ආනයනික අඳුරු පැහැති තෙල් සුදු පැහැ ගැන්වීමට ක්ලෝරීන් සහ හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය (HCl) වැනි දරුණු රසායනික ද්‍රව්‍ය යොදා ගන්නා බවද අනාවරණය වී ඇත. 2021 වසරේදී මෙරටට ආනයනය කළ පිරිපහදු නොකළ පොල්තෙල් කන්ටේනර් තුළ අක්මා පිළිකා ඇති කරන දරුණු පිළිකාකාරකයක් වන 'ඇෆ්ලටොක්සීන්' (Aflatoxin) අඩංගු බව තහවුරු වීම මෙම උභයතෝකෝටිකයේ ඇති බරපතලකම මනාව පැහැදිලි කරයි.
බදු ප්‍රතිපත්ති හරහා දේශීය කර්මාන්තය ඝාතනය කිරීම
දේශීය පාරම්පරික නිෂ්පාදකයෙකුට පිරිසිදු තෙල් කිලෝග්‍රෑමයක් නිපදවීමට රුපියල් 962ක පමණ පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන විට, මහා පරිමාණ ආනයනකරුවන්ට ලීටරයක් රුපියල් 630කට වෙළෙඳපොළට නිකුත් කිරීමට හැකි වී ඇත්තේ දේශීය කර්මාන්තය ආරක්ෂා නොකරන බදු ප්‍රතිපත්ති නිසාවෙනි. විශේෂයෙන්ම 2026 වසරේ ක්‍රියාත්මක වූ නව බදු සංශෝධන හරහා පාම් තෙල් සඳහා වූ රුපියල් 275ක බද්ද රුපියල් 160-170 දක්වා පහත හෙළා, ආනයනික පොල්තෙල් බද්ද රුපියල් 15-20කින් ඉහළ දැමීම හරහා නිර්මාණය වූ අසාමාන්‍ය මිල පරතරය, ලාභදායී පාම් තෙල් සහ පොල්තෙල් මිශ්‍ර කිරීමේ (Blending) මාෆියාවට තවදුරටත් අතහිත ලබා දී ඇත.
ලංකාවට පොල්තෙල් ආනයනය කරන ප්‍රධාන සමාගම්
අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලයේ (EDB) දත්ත මෙන්ම 2021 වසරේ ඇතිවූ "ඇෆ්ලටොක්සීන්" අර්බුදයේදී නිරීක්ෂණය වූ කරුණු අනුව, ශ්‍රී ලංකාවට දැවැන්ත ලෙස තෙල් ආනයනය කරන සහ පිරිපහදු කරන ප්‍රධාන ආයතන කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය. ඒවා අතර Sena Mills Refineries, Ali Brothers Pvt Ltd, 'Edirisinghe Edible Oil Company', සහ Katana Refineries යන සමාගම් අතීතයේදී ආනයනික තෙල් සම්බන්ධ ප්‍රමිතියේ ගැටලුවලදී පවා දැඩිව කතාබහට ලක්විය. මීට අමතරව Colombo Export and Import Agencies, Adamjee Lukmanjee Exports Pvt Ltd වැනි ආයතන ගණනාවක් ආනයන හා අපනයන වෙළෙඳපොළේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකරුවන් ලෙස කටයුතු කරයි. මෙම සමාගම් හරහා රට තුළට ගලා එන තෙල්වල ප්‍රමිතිය පිළිබඳ රජය සහ නියාමන ආයතන නිරන්තර විමසිල්ලක් පවත්වා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
දේශීය නිෂ්පාදනය විධිමත්ව නගා සිටුවීමේ මාවත
ලාභ ආනයනික තෙල් මත යැපීම වෙනුවට අප යා යුත්තේ දේශීය කර්මාන්තය වඩාත් පිරිසිදු හා විධිමත් ලෙස නගා සිටුවීමේ උපායමාර්ගික ප්‍රවේශයකටය.
තාක්ෂණික පරීක්ෂණ පුළුල් කිරීම:
ස්වාභාවික පොල්තෙල්වල ලෝරික් අම්ලය (Lauric Acid) 45%කට වඩා වැඩි විය යුතු අතර පැල්මිටික් අම්ලය 10%කට වඩා අඩු විය යුතුය. මේවා හඳුනාගැනීම සඳහා කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනය (ITI) සතු නූතන පරීක්ෂණ ක්‍රම දිවයින පුරා පුළුල් කළ යුතුය.
ඇසුරුම් නොකළ තෙල් තහනම:
පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරිය (CAA) විසින් 2026 සැප්තැම්බර් මස සිට ඇසුරුම් නොකළ (loose oil) තෙල් අලෙවිය තහනම් කිරීමට ගත් පියවර දැඩිව ක්‍රියාත්මක කළ යුතු අතරම ඇසුරුම්වල නිෂ්පාදන තොරතුරු අනිවාර්ය කළ යුතුය.
බදු සහ සැපයුම් දාම නියාමනය: පාම් තෙල් ආනයනයට ලැබෙන අසාධාරණ බදු සහන වහාම අවලංගු කර, දේශීය නිෂ්පාදකයාට සාධාරණව තරඟ කළ හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කළ යුතුය. එසේම රේගුව සහ අදාළ ආයතන එක්ව ඩිජිටල් සැපයුම් දාම අධීක්ෂණ පද්ධතියක් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
පිරිසිදු දේශීය තාක්ෂණය භාවිතය:
ශ්‍රී ලංකාවේ පොල් පර්යේෂණ ආයතනය (CRI) විසින් හඳුන්වා දුන් 'Ceylon Copra Kiln' තාක්ෂණයෙන් නිවැරදිව වේලන දේශීය කොප්පරාවලින් සිඳින තෙල් ස්වාභාවිකවම ඇෆ්ලටොක්සීන්වලින් තොර බැවින් එම ක්‍රමවේද දිරිමත් කළ යුතුය.
විකල්ප ප්‍රවර්ධනය:
ජාතික තෙල් හිඟය පියවීමට දේශීය වී මෝල් ආශ්‍රිතව අතුරු ඵලයක් ලෙස ලැබෙන නිවුඩ්ඩ තෙල් (Rice bran oil) නිෂ්පාදනය කර්මාන්තයක් ලෙස වහා ප්‍රවර්ධනය කළ යුතුය.
අවසාන වශයෙන්, ආනයනික පොල්තෙල් කිසිදු ආකාරයකින් දිරිමත් නොකළ යුතු අතර, පාරිභෝගිකයින් වශයෙන් පොල් සංවර්ධන අධිකාරියේ "කප්රුක" සහතිකය ලත් 100%ක් පිරිසිදු දේශීය පොල්තෙල් භාවිතයට හුරුවීම ජාතියේම සෞඛ්‍යාරක්ෂාව වෙනුවෙන් ගත හැකි එකම තීරණයයි. එම කර්මාන්තය වඩාත් දිරිමත් කිරීම සඳහා කර්මාන්ත අමාත්‍යාංශය මැදිහත් විය යුතුය.
