ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජන සහ දේපළ නියාමනය පිළිබඳ පූර්ණ විශ්ලේෂණයක්
ගෝලීය ආර්ථිකයේ වේගවත් ව්යාප්තියත් සමඟ අන්තර්ජාතික මූල්ය අපරාධකරුවන් තම
නීතිවිරෝධී වත්කම් සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා විවිධ රටවල නෛතික හිඩැස් සොයමින් සිටිති. කෙසේ වෙතත්, මුදල් විශුද්ධිකරණ චෝදනා හෝ ජාත්යන්තර පොලිසියේ (INTERPOL) රතු වරෙන්තු ලැබූවන්ට ශ්රී ලංකාව තුළ ආයෝජනය කිරීමට හෝ දේපළ අත්පත් කර ගැනීමට කිසිදු නීත්යානුකූල ඉඩකඩක් වර්තමානයේ නොමැත.
ව්යාජ සමාගම් සහ අතරමැදියන්ගේ අවසානය
එවැනි පුද්ගලයින්ට ශ්රී ලංකාව තුළ ව්යාපාර පවත්වාගෙන යාම නීතියෙන් මුළුමනින්ම තහනම් කර ඇත. ව්යාජ සමාගම් (Shell Companies) හෝ අතරමැදියන් හරහා උපයා ගන්නා දේපළ වහාම රාජසන්තක කිරීමට ශ්රී ලංකා රජයට පූර්ණ බලය හිමිව තිබේ. මෙය හුදු පරිපාලන තීරණයක් නොව, 2025 දී හඳුන්වා දුන් නව නීතිවලින් ද සවිබල ගැන්වුණු පුළුල් ව්යවස්ථාදායක හා අධිකරණමය ක්රියාවලියකි.
මූල්ය පද්ධතියේ ආරක්ෂක බැම්ම
ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය සහ අනන්යතාව තහවුරු කිරීම
2006 අංක 6 දරන මූල්ය ගනුදෙනු වාර්තා කිරීමේ පනත (FTRA) යනු ශ්රී ලංකාවේ මූල්ය පද්ධතිය අපරාධකරුවන්ගෙන් සුරකින ප්රධාන ආයුධයයි. මේ යටතේ ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ මූල්ය බුද්ධි ඒකකයට (FIU) අතිවිශාල බලතල හිමිව ඇත. ගනුදෙනුකරුගේ සැබෑ අනන්යතාව සහ පසුබිම තහවුරු කර නොගෙන කිසිදු ගිණුමක් විවෘත කිරීමට මූල්ය ආයතනවලට නෛතික අවසරයක් නැත.
සැකකටයුතු ගනුදෙනු වාර්තා කිරීම
රතු වරෙන්තුවක් ඇති පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ තොරතුරු ලැබුණු වහාම, දින දෙකක් (කාර්යාලීය දින) ඇතුළත එය "සැකකටයුතු ගනුදෙනුවක්" ලෙස මූල්ය බුද්ධි ඒකකයට වාර්තා කිරීම අනිවාර්ය වේ. මෙම නීතිය බැංකුවලට පමණක් නොව කැසිනෝ ශාලා, දේපළ වෙළෙඳුන් සහ මැණික් ව්යාපාරිකයින්ටද අදාළ වන බැවින්, අපරාධකරුවන්ට දේපළ වෙළෙඳපොළ හරහා මුදල් ආයෝජනය කිරීමට ඇති මාර්ග මුළුමනින්ම අවහිර වේ.
ආයතනික ආවරණය ඉවත් කිරීම
සමාගම් පනතේ දැඩි නියාමනය
අපරාධකරුවන් ව්යාජ සමාගම් හරහා මුදල් ආයෝජනය කිරීම වැළැක්වීමට 2007 අංක 7 දරන සමාගම් පනත සක්රීයව ක්රියාත්මක වේ. විදේශ රටකදී වංචනික ක්රියාවකට වරදකරු වූ පුද්ගලයෙකුට වසර 10ක් දක්වා ශ්රී ලංකාවේ කිසිදු සමාගමක අධ්යක්ෂ ධුරයක් දැරීම තහනම් කිරීමට මෙරට අධිකරණයට හැකියාව ඇත.
නාමික අධ්යක්ෂවරුන්ට ඇති අවදානම
අපරාධකරුවෙකුගේ මුදල්වලින් නාමික අධ්යක්ෂවරුන් (Shadow Directors) හරහා සමාගමක් පවත්වාගෙන ගියද, නීතිය ඉදිරියේ එම නාමිකයන්ද පෞද්ගලිකව වගකීමට ලක් කෙරේ. අධිකරණයට සමාගමේ නෛතික ආවරණය ඉවත් කර (Lifting the Corporate Veil), සැබෑ හිමිකරු සහ අරමුදල්වල මූලාශ්රය හඳුනාගෙන ව්යාපාර අත්හිටුවීමට පූර්ණ බලය පවතී.
දේපළ තහනම් කිරීම සහ රාජසන්තක කිරීම
සාම්ප්රදායික නෛතික ප්රවේශය
2006 අංක 5 දරන මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ පනත (PMLA) අනුව, නීතිවිරෝධී මුදල් ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජනය කිරීම බරපතළ අපරාධයකි. අදාළ දේපළ නීත්යානුකූලව ඉපැයූ බව සැකකරු විසින්ම ඔප්පු කළ යුතු අතර (Burden of Proof), එසේ නොවුණහොත් ඒවා නීතිවිරෝධී වත්කම් ලෙස නීතියෙන් නිගමනය කෙරේ. මෙහිදී පොලිස් බලධාරීන්ට වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි දේපළ විකිණීම වැළැක්වීමේ තහනම් නියෝග නිකුත් කළ හැක.
නවීන ප්රවේශය: 2025 පනතේ විප්ලවය
2025 අංක 5 දරන අපරාධවලින් උපයාගත් දේපළ පිළිබඳ පනත (POCA) හරහා ශ්රී ලංකාවේ දේපළ නීතිය නව මානයකට ගෙන ගොස් ඇත. මෙහිදී "පුද්ගලයෙකු වරදකරු කිරීමකින් තොරව දේපළ රාජසන්තක කිරීමේ" (Civil Forfeiture) නව ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දී තිබේ. සැකකරු විදේශයක පලා ගොස් සිටියද, සම්භාවිතාවන්ගේ තුලනය මත පදනම්ව අදාළ දේපළ පමණක් ඉලක්ක කර ඒවා රජයට රාජසන්තක කිරීමට දැන් හැකියාව පවතී.
ජාත්යන්තර සහයෝගීතාව සහ නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම
අන්යෝන්ය නෛතික සහය
2002 අංක 25 දරන පනත හරහා විදේශ රටවල් සමඟ තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමට ශ්රී ලංකාවට හැකියාව ඇත. විදේශීය රාජ්යයක ඉල්ලීමක් මත ශ්රී ලංකාවේ ඇති බැංකු ගිණුම් විස්තර ලබාදීමට සහ දේපළ වහාම තහනම් කිරීමට අධිකරණ අමාත්යාංශයට බලය හිමිව තිබේ. විදේශීය අධිකරණ නියෝගයක් මත ශ්රී ලංකාවේ දේපළ සෘජුවම රාජසන්තක කිරීමටද මෙහිදී ප්රතිපාදන ඇත.
රතු වරෙන්තු සහ උදර්පණය (Extradition)
ජාත්යන්තර රතු වරෙන්තුවක් යනු ස්වයංක්රීය අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තුවක් නොවුණද, 1977 උදර්පණ නීතිය යටතේ මහාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකුට සැකකරු අත්අඩංගුවට ගැනීමට "තාවකාලික වරෙන්තුවක්" වහාම නිකුත් කළ හැක. අමාත්යවරයාගේ අනුමැතිය මත නිසි නඩු විභාගයකින් පසු ඔහුව අදාළ රටට භාරදීම සිදු කෙරේ.
කඩිනම් විකල්පය: පිටුවහල් කිරීම (Deportation)
උදර්පණ ක්රියාවලිය දීර්ඝ වේ නම් හෝ අදාළ රට සමඟ උදර්පණ ගිවිසුමක් නොමැති නම්, 1948 ආගමික හා විගාමික පනත යොදා ගනිමින් අදාළ පුද්ගලයා "නුසුදුසු පුද්ගලයෙකු" ලෙස නම් කළ හැක. එවිට ඔහුගේ වීසා බලපත්රය අවලංගු කර, කිසිදු දීර්ඝ නඩු විභාගයකින් තොරව වහාම පිටුවහල් කිරීමට විෂය භාර අමාත්යවරයාට පූර්ණ විධායක බලය පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන නීති පද්ධතිය ජාත්යන්තර අපරාධකරුවන්ට කිසිදු ආකාරයක අභයභූමියක් සපයන්නේ නැත. මූල්ය ගනුදෙනු වාර්තා කිරීමේ පනත හරහා බැංකු පද්ධතියට ඇතුළුවීම වළක්වාලමින්, සමාගම් පනත හරහා ව්යාජ ව්යාපාරික ආවරණ ඉවත් කරමින්, සහ නව POCA පනත හරහා කඩිනමින් දේපළ රාජසන්තක කරමින් ශ්රී ලංකාව බහු-මානීය (Multi-dimensional) ශක්තිමත් නෛතික දැලක් නිර්මාණය කර ඇත. ජාත්යන්තර සහ දේශීය නීති රාමුන්ට අනුකූලව, එවැනි පුද්ගලයින් කොටුකර නීතිය හමුවට පැමිණවීමේ පූර්ණ බලය ශ්රී ලංකා රජය සතුව පවතින බව අවිවාදිතව තහවුරු වේ.
# නිරෝමි සුබ්රමනියම්
