විශ්ලේෂණාත්මක සටහනක්
ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ප්රභූ තන්ත්රය සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ ජාලයන් අතර පවතින අදිසි සබඳතාව
යළිත් වරක් සමාජ කතිකාවට ලක් කරමින් ඉහළ පෙළේ අත්අඩංගුවට ගැනීම් ද්විත්වයක් අද(25) සිදුවිය. අද අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාව විසින් මෙලෙස අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවේ හිටපු අධිකරණ අමාත්යවරයෙකුගේ පුත්රයෙකු වන නීතිඥ රඛිත රාජපක්ෂ සහ සමගි ජන බලවේගයේ හොරණ ආසන සංවිධායක චරිත් අබේසිංහ ය.
ඔවුන්ට එල්ල වී ඇති ප්රධාන චෝදනාව වන්නේ මෙරට ප්රධාන පෙළේ මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවෙකු වන නඳුන් චින්තක වික්රමරත්න හෙවත් "හරක් කටා" නමැත්තාගෙන් රුපියල් මිලියන ගණනක අල්ලස් මුදලක් ලබා ගැනීමයි. මූලික විමර්ශන වාර්තාවලට අනුව, මෙම අල්ලස් ගනුදෙනුව හුදෙකලා සිදුවීමක් නොව 2023 වසරේ ඩුබායි රාජ්යයේදී ක්රමානුකූලව සැලසුම් කරන ලද්දකි.
ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ රඳවාගෙන සිටින හරක් කටා වෙනුවෙන් ඔහුගේ බිරිඳ වන මධුෂිකා මධුවන්ති හරහා මෙම ගනුදෙනුව මෙහෙයවා ඇති බවට සැකකෙරේ. මුලින් රුපියල් කෝටි පනහක මුදලක් ඉල්ලා සිටියද, පසුව එය රුපියල් කෝටි විස්සක් දක්වා අඩු කර ඇති අතර, ඉන් රුපියල් කෝටි දොළහක අත්තිකාරම් මුදලක් සැකකරුවන් විසින් ලබාගෙන ඇති බව අල්ලස් කොමිසම අනාවරණය කරගෙන තිබේ.
මෙම අල්ලස් ගනුදෙනුවේ ප්රධාන අරමුණු කිහිපයක් විමර්ශකයින් විසින් හඳුනාගෙන ඇත. ප්රධානතම අරමුණ වී ඇත්තේ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව භාරයේ සිටින සැකකරුගේ රැඳවුම් නියෝග ලිහිල් කරවා ගැනීමයි. ඉන් අනතුරුව ඔහු සාමාන්ය සිරකරුවෙකු ලෙස වෙනත් රක්ෂිත බන්ධනාගාරයකට මාරු කරවා ගැනීමට අදාළ නිලධාරීන්ට බලපෑම් කිරීම ද මෙහි අරමුණක් වී තිබේ. අවසාන වශයෙන් සැකකරුගේ ජීවිතාරක්ෂාව තහවුරු කරමින් නීතියෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම මුදා ගැනීම මෙම දැවැන්ත මූල්ය ගනුදෙනුවේ අපේක්ෂාව වී ඇත.
මෙම සිදුවීමේ ප්රධාන සැකකරුවෙකු වන නීතිඥ රඛිත රාජපක්ෂ මෙහිදී ඩුබායි රාජ්යයේදී අදාළ මූල්ය සාකච්ඡා මෙහෙයවා ඇති බවට චෝදනා එල්ල වේ. අනෙක් සැකකරු වන චරිත් අබේසිංහ මෙම කුමන්ත්රණය සම්බන්ධීකරණය කරමින් දේශපාලන බලපෑම් සඳහා ආධාර කර තිබේ. ඊට අමතරව, ගුවන් තොටුපොළ හා ගුවන් සේවා සමාගමේ හිටපු අධ්යක්ෂවරයෙකු වන අරුණ ශ්රී චතුරංග නමැත්තා අදාළ පාර්ශවයන් අතර මූල්ය හුවමාරුව සඳහා පරිපාලනමය පහසුකම් සලසා ඇති බව ද විමර්ශනවලදී හෙළි වී ඇතැයි වාර්තා වේ. රාජ්ය පරිපාලන ව්යුහය දක්වාම මෙම අපරාධ ජාලය විහිදී ඇති බව මින් ගම්ය වේ.
මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීමත් සමඟම සමාජය තුළ වඩාත් කතාබහට ලක්වන අනෙක් කාරණය වන්නේ, 2022 වසරේදී ඝාතනයට ලක්වූ දිනේෂ් ශාෆ්ටර් ගේ මරණ විමර්ශනය සහ මෙම සිදුවීම අතර පවතින සබඳතාවයි. ශාෆ්ටර් 2015 මහ බැංකු බැඳුම්කර වංචාවේ ප්රධාන සාක්ෂිකරුවෙකු ද වූ බැවින් එම ඝාතනය පිටුපස ප්රබල මූල්ය හා දේශපාලන හස්තයක් ඇති බවට මුල සිටම සැක මතු විය. 2022 සහ 2023 කාලවකවානුව තුළ රඛිත රාජපක්ෂ මහතාගේ පියා අධිකරණ අමාත්යවරයා ලෙස කටයුතු කිරීම හේතුවෙන්, එම විමර්ශනවලට යම් දේශපාලන බලපෑමක් එල්ල වූයේද යන්න මේ හරහා පුළුල්ව විමර්ශනය වීමට නියමිතය.
අපරාධ විමර්ශන ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙහිදී විමර්ශන ආයතන විසින් "උපායමාර්ගික රැඳවුම්" (Strategic Detention) නැමති ක්රමවේදය භාවිත කර ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. එනම්, සෘජු භෞතික සාක්ෂි සොයා ගැනීමට අපහසු මිනීමැරුම් නඩුවකට අදාළ සැකකරුවෙකු කොටු කරගැනීම සඳහා, වඩාත් ස්ථිර බැංකු සහ සන්නිවේදන සාක්ෂි පවතින මූල්ය දූෂණ නඩුවක් ඔස්සේ පළමුව සැකකරු අත්අඩංගුවට ගැනීමයි. මෙමඟින් නීත්යානුකූලව සැකකරු රඳවා තබාගෙන, ශාෆ්ටර් මරණය සම්බන්ධයෙන් ද ඔහුගෙන් ප්රශ්න කිරීමට විමර්ශකයන්ට පහසු පරිසරයක් නිර්මාණය වේ.
2021 වසරේදී රාජගිරියේදී සිදුවූ බරපතළ රිය අනතුරකට අදාළව රඛිත රාජපක්ෂ අත්අඩංගුවට පත් වුවද, පසුව ඔහුට ඉතා ඉක්මනින් නීතිමය සහන හිමිවීම එකල සමාජයේ දැඩි විවේචනයට ලක් විය. එහෙත් වර්තමාන දේශපාලන සන්දර්භය තුළ දේශපාලන ප්රභූන්ට මෙතෙක් භුක්ති විඳීමට හැකි වූ නෛතික මුක්තිය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටී ඇති බවක් මෙමඟින් පෙන්නුම් කරයි. 2025 සහ 2026 වසරවලදී දියත් වූ දූෂණ විරෝධී මර්දන රැල්ල යටතේ ඉහළ පෙළේ දේශපාලනඥයින් සහ ඔවුන්ගේ ඥාතීන් නීතිය ඉදිරියට ගෙන ඒම ඊට කදිම නිදසුනකි.
ජාතික ආරක්ෂාව පැත්තෙන් බලන කල, ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ රඳවා සිටින ප්රධාන පෙළේ අපරාධකරුවෙකුට දේශපාලනඥයන් හරහා විමර්ශන ආයතන පාලනය කිරීමට හැකි වීම, සමස්ත ආරක්ෂක ව්යුහයේ පවතින බරපතළ සිදුරු සහිත බව නිරාවරණය කරන්නකි. එබැවින් මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම ශ්රී ලංකාවේ නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ ඉතිහාසය තුළ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
# සමාරා පරණවිතාන
(සංස්කාරක සටහන: )
