ගෝලීය පාතාලය සිය හැඩය වේගයෙන් වෙනස් කරමින් සිටී. අතීතයේ ආයුධ සහ
මත්ද්රව්ය ප්රවාහනය වැනි භෞතික භාණ්ඩ ජාවාරම්වල නිරත වූ ජාත්යන්තර සංවිධානාත්මක අපරාධ ජාලයන් (TOC), මේ වන විට සයිබර් වංචා, මාර්ගගත (Online) සූදුව සහ ඩිජිටල් මූල්ය යටිතල පහසුකම් සැපයීම දක්වා පරිවර්තනය වී ඇත.
මෙම අපරාධ කර්මාන්තයේ මූල්යමය පරිමාව අතිවිශාලය. එක්සත් ජාතීන්ගේ මත්ද්රව්ය හා අපරාධ පිළිබඳ කාර්යාලයේ (UNODC) දත්තවලට අනුව, නැගෙනහිර ආසියාව, ගිනිකොනදිග ආසියාව, ඔස්ට්රේලියාව සහ නවසීලන්තය යන කලාප හරහා පමණක් 2025 වසරේදී මෙම සයිබර් වංචා හේතුවෙන් සිදුවූ ඒකාබද්ධ මූල්ය අලාභය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 88.3 ත් 114.1 ත් අතර අගයක් ගනී. මෙය කලාපයේ ඇතැම් රාජ්යයන්හි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයටද (GDP) වඩා ඉහළය.
පිලිපීන ජනාධිපති ෆර්ඩිනන්ඩ් මාකෝස් ජූනියර් විසින් එරට ක්රියාත්මක වූ ‘පිලිපීන අක්වෙරළ සූදු මෙහෙයුම්’ (POGO) සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමත්, කාම්බෝජය විසින් වංචාකාරී කඳවුරු 250ක් සහ ඔන්ලයින් කැසිනෝ 91ක් වසා දැමීමත් සමග මෙම අපරාධකරුවන්ට සිය මූලස්ථාන වෙනස් කිරීමට සිදුවිය. ඔවුන්ගේ ඊළඟ ගොදුර බවට පත්වීමේ දැඩි අවදානමකට ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් අතර, ඊට ප්රධානතම හේතුව වූයේ මෙරට පැවති නෛතික රික්තකයයි.
වරාය නගරය නියාමනයෙන් ගිලිහුණු අඳුරු අතීතය
වත්මන් පාලනය බලයට පත්වීමට පෙර, විශේෂයෙන්ම 2025 දෙසැම්බර් මාසයට පෙර, ශ්රී ලංකාව තුළ මාර්ගගත සූදුව සහ අක්වෙරළ සයිබර් මෙහෙයුම් පාලනය කිරීම සඳහා විධිමත්, නවීන නීතිමය රාමුවක් පැවතියේ නැත. මෙවැනි පසුබිමක් තුළ කොළඹ වරාය නගරය යනු ශ්රී ලංකා රජයේ සාමාන්ය නීතියෙන් පරිබාහිරව ක්රියාත්මක වන ස්වයං පාලන කලාපයක් ලෙස භාවිත කිරීමට ජාත්යන්තර අපරාධකරුවන් උත්සාහ දැරූ බව පැහැදිලිය.
මෙම නියාමනයකින් තොර නිදහස උපරිමයෙන් ප්රයෝජනයට ගත් ජාත්යන්තර අපරාධකරුවන්, වරාය නගරය විශේෂ ආර්ථික කලාපය සහ කොළඹ උස් ගොඩනැගිලි ආශ්රිතව ආයෝජන මණ්ඩලයේ (BOI) අනුමැතිය ලත් ‘ව්යාපාර ක්රියාවලි බාහිරින් ලබා දීමේ’ (BPO) සමාගම් ලෙස පෙනී සිටිමින් සිය කඳවුරු ස්ථාපිත කළහ.
මෙම ජාවාරම්කරුවන්ට මෙරට තුළ සිය මෙහෙයුම් පිහිටුවීමට සහ නේවාසික වීසා මෙන්ම වැඩ බලපත්ර ලබා ගැනීමට ශ්රී ලංකාවේ ඇතැම් දේශීය BPO සහ තොරතුරු තාක්ෂණ සමාගම් විසින් ද පහසුකම් සලසා දී තිබීම අතිශය බරපතල තත්ත්වයකි. වරාය නගරය කිසිදු නියාමනයකින් තොරව පැවති යුගයේ, මෙම සමාගම් කිසිදු බද්දක් හෝ කැසිනෝ කර්තෘභාගයක් රජයට ගෙවා නොමැති අතර ඔවුන්ගේ ලාභය අතිමහත් විය.
කිසිදු නියාමනයක් නොතිබූ මෙම වකවානුවේදී චීනය, වියට්නාමය, ඉන්දියාව සහ පිලිපීනය වැනි රටවල තරුණ තරුණියන් ටික්ටොක් සහ ටෙලිග්රෑම් හරහා බඳවා ගෙන වරාය නගරය ආශ්රිතව මෙම ජාවාරම ජයටම කරගෙන ගියේය. කොල්ලුපිටිය සහ බම්බලපිටිය ප්රදේශවල කුලී නිවාස මිල ගණන් කෘත්රිමව ඉහළ යවමින්, තම සේවකයින්ට සුඛෝපභෝගී මහල් නිවාස, විශේෂිත චීන ආහාර සහ "Grade A" කාර්යාල පහසුකම් ලබා දෙමින් ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම 'සංවෘත පරිසර පද්ධතියක්' නිර්මාණය කළහ.
ඔවුන්ගේ වැටුප් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1,200 ත් 2,000 ත් අතර වූ අතර, ගෙවීම් සිදු කෙරුණේ ටෙදර් (USDT) වැනි කිසිදු නියාමනයකට යටත් නොවන ක්රිප්ටෝ මුදල් වලිනි. මෙම කඳවුරුවලට භාණ්ඩ හා සේවා සැපයූ දේශීය සැපයුම්කරුවන්ට පවා ක්රිප්ටෝ මුදල් හරහා ගෙවීම් කිරීමට ඔවුන් පියවර ගෙන තිබුණි.
දේශසීමා ඉක්මවූ තර්ජනය සහ ඩිජිටල් ආක්රමණය
මෙම අපරාධ කල්ලි ශ්රී ලංකාව භාවිතා කළේ තම රටවල සූදුව තහනම් කර ඇති ගනුදෙනුකරුවන් ඉලක්ක කර ගැනීම සඳහා ය. චීනය, වියට්නාමය, ඉන්දියාව, පාකිස්තානය සහ නයිජීරියාව වැනි අප්රිකානු රටවල් ඔවුන්ගේ ප්රධාන ඉලක්ක විය.
ඔවුන්ගේ ක්රියාකාරකම් කොතරම් සංවිධානාත්මකද යත්, KJC සහ P3Bet වැනි සූදු ජාලයන් දකුණු අප්රිකාව, මොන්ටිනිග්රෝ සහ බ්රිතාන්ය ඉන්දියානු සාගර කලාපය (BIOT) වැනි විවිධ ස්ථානවල ලියාපදිංචි කර ඇති ඩොමේන් නාම භාවිතා කරමින් ශ්රී ලංකාවේ සිට මෙහෙයුම් දියත් කළහ.
එපමණක් නොව, එක්සත් රාජධානිය වැනි රටවල සූදුවට ඇබ්බැහි වූවන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා හඳුන්වා දී ඇති 'GamStop' වැනි සූදු වෙබ් අඩවි අවහිර කිරීමේ පද්ධති පවා නොසලකා හරිමින්, එම ගනුදෙනුකරුවන් වෙත ළඟා වීමට මෙම අක්වෙරළ ඔන්ලයින් සූදු සමාගම් කටයුතු කර ඇත.
මානව ජාවාරම සහ කෲරත්වයේ නව මුහුණුවර
බැලූ බැල්මට ඉහළ වැටුප් සහිත රැකියා ලෙස පෙනුණද, මෙය අතිශය කෲර මානව ජාවාරමකි. UNODC සංවිධානය මෙය 'බලහත්කාරී අපරාධකාරීත්වය' ලෙස හඳුන්වයි. ගුවන් තොටුපළේදීම ගමන් බලපත්ර සහ ජංගම දුරකථන රාජසන්තක කරන මෙම ජාවාරම්කරුවන්, සේවකයින්ට දිනකට පැය 12-14 ක් බලහත්කාරයෙන් ආයෝජන වංචා සහ සූදු මෙහෙයුම්වල නිරත වීමට බල කළහ.
තම මූල්ය ඉලක්ක සපුරා නොගන්නා අයට විදුලි සැර වැද්දවීම්, ආහාර නොදීම ඇතුළු දැඩි කායික හා මානසික වධහිංසා පමුණුවන ලදී. මෙම ජාවාරම්කරුවන් විසින් වින්දිතයින් මත ණය බරක් පටවන ලද අතර, ඇතැම් විට වින්දිතයින්ගේ පවුල්වලින් ඩොලර් 3,000 සිට 30,000 දක්වා කප්පම් මුදල් ඉල්ලා සිටි අවස්ථා ද වාර්තා වී ඇත.
පසුගිය කාලයේ කොළඹ වරාය නගරයේදී චීන මැරයින් යැයි සැක කෙරෙන පිරිසක් විසින් පුද්ගලයෙකු පැහැරගෙන ගොස් ඝාතනය කිරීමේ සිදුවීම මගින් මෙම පාතාලයේ රුදුරු ස්වභාවය සහ ඔවුන්ගේ අමානුෂිකත්වය මනාව තහවුරු වේ.
දේශීය ආසාදනය සහ මූල්ය අවදානම
මෙම අර්බුදය හුදෙක් විදේශිකයන්ට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. කාම්බෝජයේ සහ මියන්මාරයේ වංචාකාරී කඳවුරුවල සේවය කර ආපසු පැමිණි ඇතැම් ශ්රී ලාංකිකයින් විසින් දුරකථන හැක් කිරීම, ඩිජිටල් මුදල් හුවමාරුව සහ වෙනත් සයිබර් අපරාධ තාක්ෂණයන් මෙරටට ගෙනැවිත් ඇති අතර, ඔවුන් අක්වෙරළ ක්රියාකරුවන් සහ බදු පාරාදීස සමඟ සබඳතා ගොඩනඟා ගෙන ඇත.
ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව විසින් මෑතකදී අනතුරු අඟවන ලද ව්යාජ යෙදුම් හරහා කොටස් වෙළෙඳපොළේ ආයෝජනය කිරීමට මෙරට ජනතාව පොළඹවන වංචාවන් ද මෙම තාක්ෂණික හුවමාරුවේ භයානක ප්රතිඵලයකි.
මෙවැනි ජාත්යන්තර අපරාධ සඳහා රටක් ක්ෂේම භූමියක් බවට පත්වීමෙන් ඇතිවන බරපතලම තර්ජනය වන්නේ මූල්ය ක්රියාකාරී කාර්ය සාධක බලකායේ අළු ලැයිස්තුවට රට ඇතුළත් වීමේ අවදානමයි. පිලිපීනය අළු ලැයිස්තුවට ඇතුළත් වීමට POGO ප්රශ්නය ප්රබල ලෙස බලපෑ අතර, ජනාධිපති මාකෝස් විසින් POGO වසා දමා මාස කිහිපයකට පසුව පිලිපීනය එම ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් කරන ලදී. ශ්රී ලංකාවට ද එම ඉරණම අත්වීම වළක්වා ගත හැක්කේ දැඩි නියාමනයකින් පමණි.
වරාය නගරයට රජයේ නියාමනය අනිවාර්ය වන්නේ ඇයි? (නෛතික විප්ලවය)
වරාය නගරය යනු ශ්රී ලංකා ජනරජයේ නීතියෙන් බැහැර වූ වෙනම රාජ්යයක් නොවේ. එය ජාත්යන්තර මූල්ය අපරාධකරුවන්ගේ "රෙදි සෝදන යන්ත්රයක්" බවට පත්වීමට ඉඩ දිය නොහැක. නියාමනයකින් තොර වරාය නගරයක් යනු සමස්ත රටේම ජාතික ආරක්ෂාවට සහ ආර්ථිකයට තබන මාරාන්තික බෝම්බයකි.
මෙම අරාජික යුගය අවසන් කරමින් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගේ රජය සුවිශේෂී නීතිමය විප්ලවයක් දියත් කළේය. 2025 දෙසැම්බර් 01 දින සිට ක්රියාත්මක වූ 2025 අංක 17 දරන සූදු නියාමන අධිකාරී පනත හරහා පැරණි දුර්වල නීති සියල්ල අහෝසි කර, සමස්ත කර්මාන්තයම එක් බලගතු නියාමන අධිකාරියක් (GRA) යටතට ගෙන එන ලදී.
නව පනත යටතේ වරාය නගරය තවදුරටත් අපරාධකරුවන්ගේ රහස් තිප්පොළක් නොවේ. වරාය නගරය ඇතුළු භෞමික සීමාවේ සියලු සූදු මෙහෙයුම් මෙන්ම නැව් මත සිදුකරන සූදු ද සම්පූර්ණයෙන්ම GRA අධීක්ෂණයට යටත් කර ඇත. මෙම අධිකාරියේ මණ්ඩලයට මුදල් අමාත්යාංශයේ ලේකම්, පොලිස්පති, මහ බැංකුවේ නියෝජ්ය අධිපති සහ මූල්ය බුද්ධි ඒකකයේ (FIU) ප්රධානියා ඇතුළත් වීමෙන් එහි බලය මනාව තහවුරු වේ.
පනතේ 33 වන වගන්තිය ජාත්යන්තර මට්ටමේ සුවිශේෂී පියවරකි. සූදු මෘදුකාංග සංවර්ධනය කිරීම පවා GRA බලපත්රයකට යටත් කර ඇති අතර, ජයග්රහණයේ ප්රතිශතයන් වසන් කරන ඇල්ගොරිතම සහ බාලවයස්කරුවන්ට සූදුවට ඉඩ සලසන මෘදුකාංග සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කර ඇත. ක්රිප්ටෝ මුදල් හරහා සූදු ගනුදෙනු කිරීම ද මුළුමනින්ම තහනම් කරමින් කළු සල්ලි සුදු කිරීමේ මාර්ග අහුරා දමා තිබේ.
බලාත්මක කිරීම සහ ඉදිරි දැක්ම
නීති ගෙන ඒමෙන් පමණක් නොනැවතුණු රජය, 2026 වසරේදී ශ්රී ලංකා ඉතිහාසයේ දැවැන්තම සයිබර් අපරාධ මර්දන මෙහෙයුම් දියත් කළේය. 2026 අගෝස්තු වන විට පමණක් විදේශිකයන් 1,093 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන පිටුවහල් කිරීමට හෝ මව් රටවලට භාරදීමට බලධාරීන් පියවර ගෙන ඇත. හලාවත ප්රදේශයේ සම්පූර්ණ හෝටලයක් කුලියට ගෙන පවත්වාගෙන ගිය සයිබර් කඳවුරක් වටලා චීන සහ වියට්නාම ජාතිකයින් 146 ක් ලැප්ටොප් සහ ජංගම දුරකථන 490ක් සමග අත්අඩංගුවට ගැනීම එහි එක් සාර්ථක මෙහෙයුමක් පමණි.
මීට සමගාමීව ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව සහ මූල්ය බුද්ධි ඒකකය දේශීය මූල්ය පද්ධතිය සුරක්ෂිත කිරීමේ පියවර ගත්තේය. මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ නීති උල්ලංඝනය කළ මූල්ය ආයතනවලට රුපියල් මිලියන 14.6 ක පරිපාලන දඩ පනවන ලදී. එමෙන්ම, පොලිස් ආඥාපනතේ 76 වන වගන්තිය යටතේ, විදේශිකයින්ට නිවාස හෝ ගොඩනැගිලි කුලියට දීමේදී අනිවාර්යයෙන්ම පොලිසිය දැනුවත් කළ යුතු බවට දේපළ හිමියන්ට දැඩි අවවාද නිකුත් කෙරුණි.
අපරාධ ජාලයන් කෘත්රිම බුද්ධිය සහ බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණයන් යොදාගනිමින් නිරන්තරයෙන්ම යාවත්කාලීන වන බැවින්, ශ්රී ලංකාවේ නීතිය ක්රියාත්මක කරන ආයතනවල සයිබර් අධිකරණ වෛද්ය හැකියාවන් අඛණ්ඩව වර්ධනය කිරීම අත්යවශ්ය වේ. තායිලන්තය, වියට්නාමය සහ කාම්බෝජය වැනි රටවල් සමග එක්ව බුද්ධි තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමේ ජාත්යන්තර ජාලයක් ගොඩනැගීම මේ මොහොතේ ගෙන ඇති නිවැරදිම පියවරකි.
පැහැදිලි දේශපාලන අධිෂ්ඨානයක් සහ වරාය නගරය ඇතුළු සමස්ත භූමියම ආවරණය වන ශක්තිමත් නෛතික රාමුවක් ක්රියාත්මක වන්නේ නම්, ආසියානු පාතාලයට ශ්රී ලංකාව කිසිසේත්ම තම පාරාදීසය කරගත නොහැකි බව අද ලෝකයටම ඔප්පු වෙමින් පවතී.
(මූලාශ්ර: එක්සත් ජාතීන්ගේ මත්ද්රව්ය හා අපරාධ පිළිබඳ කාර්යාලයේ (UNODC) වාර්තා සහ MonetaBrief විමර්ශන).
