උමාරියාගේ ෆැෂන් ටේප් ආන්දෝලනය පිළිබඳ පුළුල් විවරණයක්
ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් අවකාශය තුළ කාන්තා කලාකරුවන්ගේ නිරූපණය, සදාචාර පොලිසිය සහ
සයිබර් හිංසනය පිළිබඳ සංවාදය මේ දිනවල යළිත් කරළියට පැමිණ තිබේ. ඊට කේන්ද්ර වී ඇත්තේ ජාත්යන්තර සම්මානනීය ජනප්රිය ගායිකා උමාරියා සිංහවංශගේ එළිමහන් ප්රසංගයක විලාසිතාව සම්බන්ධයෙන් නිර්මාණය වූ සමාජ මාධ්ය ආන්දෝලනයයි. මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික හෝ සදාචාරාත්මක අර්බුදයකින් ඔබ්බට ගිය, සෙලබ්රිටි මාකටින් (Celebrity Marketing) සහ මිනිස් ආශාව හසුරුවන ආකාරය පිළිබඳ ගැඹුරු මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක හා සමාජ-දේශපාලනික කියවීමකට ලක් කළ යුතු මාතෘකාවකි.
ආශාවේ දේශපාලනය සහ ප්රේක්ෂක ෆැන්ටසිය
මිනිස් මනස සැමවිටම ආකර්ෂණය වන්නේ සම්පූර්ණයෙන් නිරාවරණය වූ දෙයකට වඩා, යම් අබිරහසක් ඉතිරි කරමින් සඟවා ඇති දෙය වෙතටයි. ප්රේක්ෂකයා නිරන්තරයෙන් අපේක්ෂා කරන්නේ තමන්ගේ ප්රියතම තාරකාවගේ කඩතුරාව බිඳවැටෙන අවස්ථාවක් දැකීමටයි. එහෙත්, කලාකරුවෙකු සම්පූර්ණ නිරුවත ප්රදර්ශනය කළහොත් එතැනින් ප්රේක්ෂකයාගේ ෆැන්ටසිය (Fantasy) සහ කුතුහලය මුළුමනින්ම අවසන් වී යයි.
එබැවින් කලා ලෝකයේ සාර්ථකම උපක්රමය වන්නේ ප්රේක්ෂකයාට "නිරුවතින් දසමයක්" පමණක් ලබා දී ඔවුන්ගේ ආශාව තවදුරටත් දැවෙන්නට හැරීමයි. මෙහිදී කලාකරුවා කාන්තාවක්ද පිරිමියෙක්ද යන්න අදාළ නොවන අතර, ප්රමුඛ වන්නේ තාරකාව සහ ප්රේක්ෂකයා අතර පවතින මෙම ආශාවේ දේශපාලනයයි. ජනප්රියත්වය නඩත්තු කිරීම සඳහා සෙලබ්රිටීස්ලා නිරන්තරයෙන් මෙම මනෝවිද්යාත්මක ක්රීඩාවේ නිරත වෙති.
විලාසිතාවේ තාක්ෂණය
ෆැෂන් ටේප් සහ දෘශ්ය මායාව
උමාරියා වේදිකාව මත භාවිත කළ විලාසිතාව මෙම මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක න්යාය ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කළ අවස්ථාවකි. 1960 දශකයේ බ්රිතාන්ය මෝඩ් (Mods) සංස්කෘතියෙන් ආරම්භ වී, පසුව කිම් කාර්ඩෂියන් වැනි චරිත හරහා ලොව පුරා ජනප්රිය වූ මෙම ක්රමවේදය අද වන විට ජාත්යන්තර රතු පලසට අත්යවශ්ය අංගයකි.
ගැඹුරු කරවල් සහිත ඇඳුම්වලදී (Plunging necklines), සමෙහි වර්ණයට සමාන පාරදෘශ්ය රෙදි මත ද්විත්ව-පාර්ශ්වීය පටි යෙදීමෙන් බැලූ බැල්මට නිරුවතක් යැයි ප්රේක්ෂක යටි සිතට හැඟවුමක් ලබා දෙන ප්රබල දෘශ්ය මායාවක් (Visual illusion) නිර්මාණය වේ. එය ප්රේක්ෂක ෆැන්ටසිය පෝෂණය කිරීමට හොඳටම ප්රමාණවත් වන අතර, මෙම විලාසිතා තාක්ෂණය පිළිබඳ අවබෝධයක් නොමැති ශ්රී ලාංකීය ප්රේක්ෂකයා එය සැබෑ අත්වැරදීමක් (Wardrobe malfunction) ලෙස වරදවා වටහා ගනී.
අර්බුද නිර්මාණය කිරීම සහ නෙගටිව් මාර්කටින්
කලා ක්ෂේත්රය තුළ තමන්ගේ නාමය නිරන්තරයෙන් සමාජයේ කතාබහට ලක්වන මාතෘකාවක් බවට පත්කර ගැනීම සෙලබ්රිටීස්ලාගේ පැවැත්මට අත්යවශ්ය වේ. ඒ සඳහා කාලයෙන් කාලයට උවමනාවෙන්ම මෙවැනි අර්බුද නිර්මාණය කිරීම (Manufactured issues) ඔවුන්ගේ සම්මත ක්රමවේදයයි. ලාංකීය සමාජයේ පවතින ගොසිප් සාක්ෂරතාව සහ සංවේදනවාදය (Sensationalism) පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් ඇති ඔවුහු, මෙවැනි දෘශ්ය මායාවක් සමාජ මාධ්යයට මුදාහළ වහාම එය ලැව්ගින්නක් සේ පැතිර යන බව දනිති.
ප්රේක්ෂක අවධානය දිනාගැනීම සඳහාම යැපෙන පදනම් විරහිත ගොසිප් වෙබ් අඩවි, ක්ලික්බේට් (Clickbait) උපක්රම හරහා මෙය ව්යාප්ත කරයි. මෙහි පළමු පියවර වන්නේ සමාජයේ අපහාසයට සහ විවේචනයට ලක්වීම හරහා කලාකරුවා විසින්ම නිර්මාණය කරගන්නා වූ මෙම 'නෙගටිව් මාර්කටින්' (Negative Marketing) අවකාශයයි.
උමාරියාගේ ෆේස්බුක් සටහන සහ ද්විත්ව ප්රමිතියේ මනෝවිද්යාව
මෙම නෙගටිව් මාර්කටින් අවකාශය උපරිම තලයට පැමිණි පසු, එය ක්ෂණිකව 'පොසිටිව් මාර්කටින්' (Positive Marketing) බවට පරිවර්තනය කරගැනීම සෙලබ්රිටි අලෙවිකරණයේ ඊළඟ සූක්ෂම පියවරයි. උමාරියා සිය නිල ෆේස්බුක් ගිණුම හරහා තබා ඇති සටහන මෙයට කදිම උදාහරණයකි.
ෆැෂන් ටේප් ක්රියාත්මක වන ආකාරය දක්වන රූප සටහන් ද සහිතව ඇය එහි මෙසේ සඳහන් කරයි.
"මෙන්න දන්නැති අයට දැනුවත් වෙන්න පොඩ්ඩක්. It's called TAPE! ඔයාලා හිතන දෙයක් ඔතන උනේ නෑ. Views වලට කරන පහත් දේවල් ආයේ කැරකිල එන්නේ ඔයාලටම තමයි. රටේ ප්රශ්ණ තියෙනවා. ඒවා ගැන පොඩ්ඩක් බැලුවොත් නරකද?"
මෙම සටහන හරහා ඇය සමස්ත සිදුවීමේ ආඛ්යානය (Narrative) කණපිට හරවන අතර, ප්රේක්ෂකයන්ගේ අදහස් හුදෙක් 'ගොසිප්' සහ පහත් ක්රියාවන් ලෙස අතිශය අවඥාවෙන් බැහැර කර දමයි.
එහෙත් මෙහිදී මතුකළ යුතු ප්රබලතම මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක ප්රතිවිරෝධතාව (Paradox) වන්නේ එයයි. 'ෆැෂන් ටේප්' (Fashion Tape) හෙවත් 'බූබ් ටේප්' (Boob Tape) යොදාගනිමින්, සමෙහි වර්ණයට සම්පූර්ණයෙන්ම සමාන පාරදෘශ්ය රෙදි (Nude illusion fabric) භාවිත කරමින් මෙම ඇඳුම නිර්මාණය කර ඇත්තේම අදෘශ්යමාන බවක් හෙවත් 'නිරුවත් මායාවක්' නිර්මාණය කිරීම සඳහාය. එසේ නම්, ඇඳුම අඳින්නාගේ සහ නිර්මාණකරුවාගේ මූලික උවමනාව වී ඇත්තේම, තමා ඇඳුමක් නොමැතිව සිටිනවාය යන හැඟවුම ප්රේක්ෂකයාට සංවේදනය කරවීම නොවේද?
උමාරියා ප්රේක්ෂකයාට බැන වදින්නේ ඔවුන් දුටු දෙය සත්යයක් යැයි වරදවා වටහා ගැනීම සම්බන්ධයෙනි. එහෙත් සත්යය නම්, ප්රේක්ෂකයා රැවටී ඇත්තේ ඇඳුම විසින් උවමනාවෙන්ම නිර්මාණය කළ එම මනෝවිද්යාත්මක උගුලටම (Psychological trap) වීමයි. දෘශ්යමාන නිරුවතක් පෙන්වා ප්රේක්ෂකයාගේ ෆැන්ටසිය අවුස්සා, ඉන්පසු එම ෆැන්ටසියට හසුවූ ප්රේක්ෂකයාටම අපහාස කරමින් තමන් සමාජ වීරවරියක වීම සෙලබ්රිටි අලෙවිකරණයේ පවතින සූක්ෂම ද්විත්ව ප්රමිතිය මනාව ප්රදර්ශනය කරයි.
සදාචාර පොලිසිය සහ අන්තර්-කාන්තා පීඩනය
මෙම සමස්ත ක්රියාවලිය හරහා ශ්රී ලාංකීය සමාජයේ පවතින අන්තර්-කාන්තා පීඩනය (Female-on-female bullying) ද මනාව නිරූපණය වේ. උමාරියා සිය සටහනේ "අසහන කට්ටිය ඉන්න බව දන්නවා. But අසහන ඇන්ටිලා... I pray your daughters don’t get bullied by old unhappy women like you" යනුවෙන් දක්වන අදහස ප්රබල සමාජ විද්යාත්මක යථාර්ථයකි.
තමන්ට අහිමි වූ නිදහස භුක්ති විඳින තරුණ කාන්තාවන් කෙරෙහි පවතින යටි සිතේ ක්රියාකාරීත්වය හෝ ඊර්ෂ්යාව, වැඩිහිටි කාන්තාවන් අතින් සදාචාරයේ නාමයෙන් සයිබර් හිංසනයක් ලෙස පිටතට පැමිණීම පීතෘමූලික සමාජයක ඛේදවාචකයකි. ලංකා කොමික් කොන් (Lanka Comic Con) උළෙලේදී තරුණියන්ට එල්ල වූ සයිබර් ප්රහාර මෙන්ම, දේවානි ජයතිලක සහ භාග්යා අබේරත්න වැනි අයට එල්ල වූ ශරීරය අවමානයට ලක්කිරීමේ (Body-shaming) ප්රහාර ද මෙවැනිම සදාචාර පොලිසියේ ක්රියාකාරීත්වයන් ය.
නෛතික අසාර්ථකත්වය
මාර්ගගත සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ පනත (OSA)
මෙවැනි සයිබර් හිංසනයන් වැළැක්වීම සඳහා ගෙන ආ 'මාර්ගගත සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ පනත' (OSA) වැනි නෛතික රාමුවල ප්රායෝගික අසාර්ථකත්වය ද මෙම සිදුවීම හරහා නැවත වරක් තහවුරු විය. උමාරියා වැනි කාන්තාවකට එරෙහිව දැවැන්ත අපහාසාත්මක ප්රචාරයක් යද්දී මෙම පනත යටතේ ඇයට කිසිදු නෛතික රැකවරණයක් හිමි වූයේ නැත.
මානව හිමිකම් සංවිධාන පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙම පනතේ සැබෑ යථාර්ථය වන්නේ එය සයිබර් හිංසනයට ලක්වන කාන්තාවන් හෝ ළමුන් ආරක්ෂා කිරීමට වඩා, මහජන මුදල් අවභාවිතය වාර්තා කරන මාධ්යවේදීන් සහ බලවතුන් විවේචනය කරන සිවිල් ක්රියාකාරීන් මර්දනය කරන දේශපාලන ආයුධයක් බවට පත්ව තිබීමයි. වින්දිතයන්ට නීතියේ පිහිටක් නොමැති බැවින්, සෙලබ්රිටීස්ලාට මෙන් තනිවම සිය උපක්රම හරහා ඩිජිටල් අවකාශයේ සටන් කිරීමට සාමාන්ය කාන්තාවන්ට ද අද සිදුව ඇත.
අවසාන වශයෙන්, උමාරියා සිංහවංශගේ ෆැෂන් ටේප් ආන්දෝලනය යනු හුදෙක් කලාකාරිනියකට අත්වැරදීමකින් සිදුවූ අපහසුතාවක් නොවේ. එය දෘශ්ය සාක්ෂරතාව නොමැති ප්රේක්ෂකයන්ගේ ආශාවන් සහ ෆැන්ටසිය පිනවමින් දියත් කළ, ප්රතිවිරෝධතාවලින් පිරුණු සාර්ථක මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක අලෙවිකරණ මෙහෙයුමකි. තමා ඇඳුමක් නොමැතිව සිටිනවාය යන හැඟවුම ප්රේක්ෂකයාට උවමනාවෙන්ම සංවේදනය කර, අනතුරුව ඔවුන්ගේම කුතුහලය විවේචනය කරමින් කලාකරුවන් තම ඩිජිටල් පැවැත්ම තහවුරු කරගන්නා ආකාරයත්, ඊට එරෙහිව සදාචාර පොලිසිය දක්වන කුහක ප්රතිචාරය සහ නීතියේ ඇති පක්ෂපාතීත්වයත් මෙම සමස්ත සිදුවීම හරහා මනාව අනාවරණය වේ.
