පහත දැක්වෙන්නේ Colombo Telegraph හි ජෙහාන් පෙරේරා විසින් රචිත
"Opportunity To Break With The Past" යන ලිපියේ සිංහල අනුවර්තනයයි. ගෝලීය සාම දර්ශකයේ ශ්රී ලංකාව ලබා ඇති මෑතකාලීන ප්රගතිය සහ අතීතයේ සිදු වූ අඳුරු සිදුවීම්වලට මුහුණ දීම සඳහා රජය ගෙන ඇති නව පියවරයන් මෙහිදී සාකච්ඡාවට ලක් කෙරේ. ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කිරීම, පාස්කු ප්රහාරයේ විමර්ශන මෙන්ම අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ සත්යය සෙවීමේ ක්රියාවලීන් හරහා රටේ යුක්තිය සහ සංහිඳියාව ගොඩනැගීමේ වැදගත්කම කතුවරයා මෙම ලිපියෙන් අවධාරණය කර ඇත.
අතීතයෙන් මිදී නව මාවතකට පිවිසීමට අවස්ථාවක්
තම රටේ නවතම ජාත්යන්තර ජයග්රහණය සම්බන්ධයෙන් සෑහීමකට පත්වීමට ශ්රී ලාංකිකයින්ට හේතු තිබේ. 2026 ගෝලීය සාම දර්ශකයේ (Global Peace Index) ස්ථාන 14කින් ඉදිරියට පැමිණි ශ්රී ලංකාව, ඇගයීමට ලක් කළ රටවල් 163ක් අතරින් ලෝකයේ 67 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත. ගෝලීය සාමකාමී බව එහි ආරම්භයේ සිටම පහළම මට්ටමට වාර්තා වී ඇති බව කියවෙන සමයක සහ වැඩිදියුණු වීමට වඩා බොහෝ රටවල් පිරිහීමක් අත්විඳිමින් සිටින අවධියක, ශ්රී ලංකාවේ මෙම ප්රගතිය කැපී පෙනේ. දශක තුනකට ආසන්න යුද්ධයකින් යථා තත්ත්වයට පත්වීම, දේශපාලන ස්ථාවරත්වය සහ මහජන ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ගත් උත්සාහයන් මෙන්ම මෑත වසරවල ආර්ථික හා දේශපාලන අර්බුද ජය ගැනීමේදී දැක්වූ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව මෙම ශ්රේණිගත කිරීමෙන් පිළිබිඹු වේ. ආයතනවල ශක්තිය, සමාජයේ ආරක්ෂාව සහ සුරක්ෂිතභාවය, සහ ගැටුම් සාමකාමීව කළමනාකරණය කිරීමට සමාජයට ඇති හැකියාව ගෝලීය සාම දර්ශකය මගින් තක්සේරු කෙරේ.
මෙහි ඇති අභියෝගය වන්නේ මේ අත්කරගෙන ඇති ජයග්රහණ තහවුරු කර ගැනීම සහ රටේ අනාගතයට දිගින් දිගටම සෙවනැලි හෙළන නොවිසඳුණු ගැටලු කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමයි. මෑතකදී රජය විසින් කරන ලද නිවේදන දෙකක් විශේෂ වැදගත්කමක් ගන්නේ මේ පසුබිම තුළය. රටේ වඩාත්ම මතභේදයට තුඩු දුන් නීතියක් වන ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) මාස දෙකක් ඇතුළත අහෝසි කර ඒ වෙනුවට නව පනතක් ගෙන එන බව විදේශ අමාත්ය විජිත හේරත් නිවේදනය කර තිබේ. ඒ සඳහා නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීමට පත් කළ කමිටුවක් විසින් සකස් කරන ලද වාර්තාවක් මේ වන විටත් ඔහු වෙත භාර දී ඇත. අමාත්යවරයාට අනුව, 'රාජ්ය ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත' (State Prevention of Terrorism Act) ලෙස හැඳින්වීමට නියමිත මෙම නව නීතියට සිවිල් සමාජයේ නිර්දේශ ද ඇතුළත් වන අතර, එය ත්රස්තවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීමේ ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුකූල වනු ඇත.
ඒ අතරම, අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ සත්යය අනාවරණය කර ගැනීමට රජය තුළ ඇති කැපවීම අධිකරණ සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්ය හර්ෂණ නානායක්කාර යළිත් තහවුරු කර ඇත. යාපනයේ චෙම්මනි සමූහ මිනීවළ කැනීම් භූමියේ නිරීක්ෂණ චාරිකාවකට එක්වෙමින් ඔහු ප්රකාශ කළේ, යුක්තිය ඉටු කිරීම සඳහා මෙම කැනීම් කඩිනමින් අවසන් කළ යුතු බවත්, ඒ සඳහා අවශ්ය සම්පත් වෙන් කර ඇති බවත්ය. අධිකරණ වෛද්ය විශේෂඥයින්, පුරාවිද්යාඥයින්, නීතිඥයින් සහ අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලයේ නියෝජිතයින්ගේ සහභාගීත්වයෙන් අධිකරණ අධීක්ෂණය යටතේ මෙම කැනීම් සිදු කෙරේ. රජයේ මෙම කැපවීම් මගින් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ශ්රී ලංකාවට පීඩා කළ වඩාත්ම මතභේදාත්මක ගැටලු දෙකකට ආමන්ත්රණය කෙරේ. එසේම, රටේ අතීතයේ පැවති දුෂ්කර ප්රශ්න දින නියමයක් නොමැතිව කල් දමනවාට වඩා ඒවාට මුහුණ දීමට ශ්රී ලංකාව දැන් සූදානම් මට්ටමක සිටින බව රජය විශ්වාස කරන බව ද මින් හැඟවේ.
ප්රගතිශීලී ජයග්රහණවලින් පසු (After Breakthroughs)
ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කරන බවට වූ පොරොන්දුවේ කාලරාමුව විශේෂයෙන් සැලකිය යුතු එකකි. වසර ගණනාවක් තිස්සේ අනුප්රාප්තික රජයන් මෙම නීතිය වෙනස් කිරීමට පොරොන්දු වූ නමුත් එසේ කිරීමට අපොහොසත් විය. යුරෝපීය සංගමයේ ජීඑස්පී ප්ලස් (GSP Plus) වෙළෙඳ සහන පවත්වාගෙන යාමට අදාළ කැපවීම්වල කොටසක් ලෙස 2017 දී එය අහෝසි කිරීමට ශ්රී ලංකාව එකඟ විය. එහෙත් නැවත නැවතත් ලබාදුන් සහතික කිරීම් නොතකා මෙම නීතිය අඛණ්ඩව බලාත්මකව පැවතුණි. එබැවින් රජය දැන් මෙලෙස කටයුතු කිරීමට මෙතරම් අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටින්නේ ඇයිද යන ප්රශ්නය පැන නගී. මෙයට එක් විය හැකි පැහැදිලි කිරීමක් වන්නේ පාස්කු ඉරිදා ප්රහාරය පිළිබඳ විමර්ශන තීරණාත්මක අදියරකට පැමිණ තිබීමයි. 2019 දී පුද්ගලයන් 260 කට වැඩි පිරිසක් ඝාතනය වූ බෝම්බ ප්රහාර සම්බන්ධ විමර්ශනයේ සැලකිය යුතු පෙරළියක් සිදු වී ඇති බව පෙනේ. මෙම විමර්ශන ඒවායේ වර්තමාන දිශාව ඔස්සේ ඉදිරියට ගියහොත්, ප්රහාරය සෘජුවම සිදු කළ අයගෙන් ඔබ්බට ගොස් ඊට පහසුකම් සැලසූ, ඉඩ සලසා දුන් හෝ ඊට වඩා පුළුල් අපරාධ කුමන්ත්රණයක කොටස්කරුවන් වූවන් දක්වා වගවීම පුළුල් වීමට ඉඩ ඇත.
මෙම කුරිරු පාස්කු බෝම්බ ප්රහාරය මෙහෙයවූවන් වගකීමට බැඳිය යුතු බවටත්, වින්දිතයන්ට සත්යය සහ යුක්තිය හිමිවිය යුතු බවටත් සමාජය තුළ පුළුල් එකඟතාවක් පවතී. කෙසේ වෙතත්, වගකීම තීරණය කිරීමේ ක්රියාවලිය සාධාරණ, නීත්යානුකූල සහ අපක්ෂපාතී එකක් ලෙස මහජනතාවට පෙනී යාම වැදගත් වේ. චෝදනා ලැබූවන් නීතියේ ආධිපත්යය සහ නිසි ක්රියා පටිපාටියට ගරු කරන විනිවිද පෙනෙන අධිකරණ ක්රියාවලියකින් පසු වරදකරුවන් කරනු ලැබුවහොත්, එම ප්රතිඵලය සමස්ත සමාජය පුරාම පිළිගැනීමට ලක්වීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත. ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කිරීම වැදගත් වන්නේ මෙතැනදීය. දීර්ඝ කාලීන රැඳවුම් සහ සුවිශේෂී බලතල හා බැඳුණු නීතියක සිට මානව හිමිකම් ප්රමිතීන්ට වඩාත් අනුකූල වන නීතියකට මාරුවීම, විමර්ශනවල නීත්යානුකූලභාවය දුර්වල කරනවා වෙනුවට එය ශක්තිමත් කරනු ඇත. පැහැදිලිව පෙනෙන සාධාරණ ක්රියාවලියක් හරහා ලබා ගන්නා වගවීම වඩාත් කල්පවත්නා වන අතර, දේශපාලන අභිප්රේරණ හෝ තෝරාගත් යුක්තිය පසිඳලීම් පිළිබඳ චෝදනාවලට ගොදුරු වීමේ සම්භාවිතාවද අඩුය.
චෙම්මනි කැනීම් මගින්ද එවැනි විශ්වසනීයත්වයක් ගොඩනගා ගත හැකි ආකාරය පිළිබඳ උදාහරණයක් සැපයිය හැකිය. ස්වාධීන විශේෂඥයින්ගේ සහභාගීත්වයෙන් අධිකරණ අධීක්ෂණය යටතේ සහ පූර්ණ මහජන දර්ශනයක් සහිතව මෙම ක්රියාවලිය සිදු වේ. එයින් කුමන නිගමන මතු වුවද, සහ ඉදිරි ක්රියාමාර්ග කුමක් තීරණය කළද, ක්රියාවලිය විනිවිද පෙනෙන සහ වගවීමකින් යුක්ත වන බැවින් එය ගෞරවයට පාත්ර විය යුතුය. පාස්කු ඉරිදා විමර්ශන සඳහා ද මෙම මූලධර්ම අදාළ කර ගත හැකිය. විමර්ශන විවෘතව සිදු කරන විට, නීතිමය ආරක්ෂණ ක්රමවේදවලට ගරු කරන විට සහ වින්දිතයන් මෙන්ම චෝදනා ලත් පුද්ගලයන්ගේද අයිතිවාසිකම් සුරකින විට මහජන විශ්වාසය ශක්තිමත් වේ. මෙම විමර්ශනවල වැදගත්කම එම ඛේදවාචකයෙන් ඔබ්බට විහිදී යාමට ඉඩ ඇත. පාස්කු ඉරිදා කුමන්ත්රණයට වගකිවයුතු යැයි අවසානයේ සොයාගන්නා අය සහ යුද්ධයේ අවසන් අදියරේදී බලය ක්රියාත්මක කළ රාජ්ය යාන්ත්රණයේ ඇතැම් කොටස් අතර යම් සබැඳියාවක් (overlap) තිබීමට ඉඩ ඇත.
පූර්වාදර්ශයක් සැපයීම (Setting Precedent)
යුද සමයේ සිදු වූ බව කියන අපයෝජන චෝදනාවලට විසඳුම් සෙවීමට ශ්රී ලංකාව වසර ගණනාවක් තිස්සේ දැඩි අරගලයක නිරත විය. බොහෝ දෙනෙකු විසින් යුධ වීරයන් ලෙස සැලකූ අයගේ හැසිරීම්වලට එය බලපාන බැවින් මෙම ප්රශ්නය දේශපාලනිකව සංවේදී එකක් ලෙස පැවතුණි. එහෙත්, සාක්ෂි මගින් තහවුරු වන්නේ නම් ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ද විමර්ශනය කර වගකීමට බැඳිය හැකි බව පාස්කු ඉරිදා විමර්ශන හරහා තහවුරු කළහොත්, ඉන් වැදගත් පූර්වාදර්ශයක් සැපයෙනු ඇත. පාස්කු ඉරිදා විමර්ශන සහ ඉන් අනතුරුව එළඹෙන අධිකරණ ක්රියාවලිය හරහා මෙම මාවත පැහැදිලි වූ පසු, දැනට ඉතා අසීරුවෙන් සාක්ෂි අනාවරණය කරමින් පවතින චෙම්මනි වැනි ස්ථානවලට සම්බන්ධ ඒවා ද ඇතුළුව යුද සමයේ අපයෝජන චෝදනා ආමන්ත්රණය කිරීම එතරම් අපහසු නොවිය හැකිය. මෙය ජාත්යන්තරව ශ්රී ලංකාවේ ස්ථාවරය ද ශක්තිමත් කරනු ඇත.
2009 වසරේ යුද්ධය අවසන් වූ දා සිට, ශ්රී ලංකාව විවිධ මට්ටම්වලින් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ දැඩි නිරීක්ෂණය යටතේ පවතී. 2025 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, අතීත උල්ලංඝනය කිරීම්වලට අදාළ සාක්ෂි එකතු කිරීම සහ සංරක්ෂණය කිරීම අඛණ්ඩව කරගෙන යාම සඳහා මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ වරම කවුන්සිලය විසින් අලුත් කරන ලදී. ශ්රී ලංකාව පිළිබඳ මීළඟ සමාලෝචනය මේ වසරේ සැප්තැම්බර් මාසයේදී සිදු කිරීමට නියමිතය. තමන්ගේම ප්රජාතන්ත්රවාදී වටිනාකම්වලට අනුකූලව තමන්ගේම ආයතන හරහා දුෂ්කර ගැටලු විසඳා ගැනීමට ශ්රී ලංකාවට හැකියාව ඇති බව පෙන්වීමට රජයට දැන් අවස්ථාවක් ලැබී තිබේ. PTA අහෝසි කිරීමට සහ අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ විමර්ශන කරගෙන යාමට ඇති කැපවීම් ඒ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් දැකිය හැකිය. තමන් විසින් රජයේ බලධාරීන්ට සහ පත් කරන ලද පරීක්ෂණ කොමිෂන් සභාවලට භාර දුන් තොරතුරු සහ තම ආදරණීයයන්ට සිදුවූයේ කුමක්දැයි වින්දිතයෝ ප්රශ්න කරති. වගවීම සහ ජාතික හිමිකාරිත්වය එකට ගමන් කළ හැකි බව පෙන්වීමට මේවා කදිම අවස්ථාවන්ය.
සංහිඳියාව සඳහා සත්යවාදීව මතක තබා ගැනීමේ දුෂ්කර කාර්යය අවශ්ය වේ. බොහෝ විට ශ්රී ලංකාව ස්ථාවරත්වය අපේක්ෂා කළේ දුෂ්කර ප්රශ්න කල් දැමීමෙනි. එහෙත් නොවිසඳුණු දුක්ගැනවිලි අතුරුදහන් වන්නේ නැත. ඒවා පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පවතින අතර දේශපාලන ආකල්ප සහ වාර්ගික සබඳතා අඛණ්ඩව හැඩගස්වයි. ගෝලීය සාම දර්ශකයේ ශ්රී ලංකාවේ ප්රගතිය සැමරිය යුතු ජයග්රහණයකි. නමුත් සාමයේ සැබෑ මිනුම හුදෙක් ගැටුම් නොමැති වීම පමණක්ම නොවේ. එය සමාජය තුළ යුක්තිය පැවතීම මෙන්ම, මහජන ආයතන කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය සහ පැහැදීමයි. PTA අහෝසි කිරීම, පාස්කු ඉරිදා විමර්ශන සහ අතුරුදන් වූවන් සම්බන්ධයෙන් සත්ය සෙවීම පිළිබඳ රජයේ කැපවීම් මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ පැරණි ප්රවේශයන් එහි නිමාවට පැමිණ ඇති බව පිළිබඳ අවබෝධයයි. අතීතයේ රටාවන්ගෙන් මිදීමට රජයට අවස්ථාවක් ලැබී තිබේ. දැන් එහි සැබෑ පරීක්ෂණය රැඳී ඇත්තේ එය ක්රියාත්මක කිරීම තුළය.
@ ජෙහාන් පෙරේරා විසිනි
