ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය සම්පූර්ණයෙන්ම කඩා වැටෙන ආකාරය තව නොබෝ දිනකින් දැකගත හැකිවනු ඇතැයි
හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් සිදු කර තිබේ. කොළඹ මල් පාරේ පිහිටි එක්සත් ජාතික පක්ෂ දේශපාලන කාර්යාලයේ පැවති කෘත්යාධිකාරී මණ්ඩල රැස්වීම අමතමින් හෙතෙම මේ බව අවධාරණය කර ඇත. වත්මන් පාලනය යටතේ රණවිරුවන් සහ මහා සංඝරත්නය ඉලක්ක කරගනිමින් විනාශකාරී වැඩපිළිවෙළක් ක්රියාත්මක වන බවට ද ඔහු එහිදී චෝදනා කළේය.
දේශපාලන වේදිකාවෙන් මතු වූ මෙම ප්රකාශය හුදු දේශපාලන වාගාලාපයක් ලෙස බැහැර කළ හැකිද?
නැතහොත් එය මතු වෙමින් පවතින දැවැන්ත සාර්ව ආර්ථික අර්බුදයක පූර්ව සංඥාවක්ද යන්න තක්සේරු කිරීම සඳහා, වත්මන් මූල්ය වෙළෙඳපොළ හැසිරීම සහ ආර්ථික විශේෂඥයන්ගේ නිල දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
වෙළෙඳපොළ කම්පනය:
රුපියල අවප්රමාණය වීම පිළිබඳ මහ බැංකුවේ පැහැදිලි කිරීම
හිටපු ජනාධිපතිවරයාගේ අනතුරු ඇඟවීමට සමගාමීව, විනිමය වෙළෙඳපොළ තුළින් ද යම් අස්ථාවරත්වයක සලකුණු මේ වන විටත් පෙන්නුම් කරමින් තිබේ. මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ ජූනි 10 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේදී මන්ත්රීවරුන් දැනුවත් කරමින් හෙළිදරව් කළේ, 2026 වසරේ මුල් මාස හය (ජනවාරි 01 සිට ජූනි 09 දක්වා) තුළ පමණක් රුපියල අමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව සියයට 8 කින් අවප්රමාණය වී ඇති බවයි.
ආසියානු කලාපයේ ඉන්දුනීසියාව (සියයට 7.9) සහ ඉන්දියාව (සියයට 6.2) වැනි රටවල මුදල් ඒකක ද යම් බාල්දු වීමකට ලක්ව ඇතත්, ශ්රී ලංකාවේ පවතින ණය බර සහ ආර්ථික සංවේදීතාව හමුවේ මෙම තත්වය ආසන්න කලාපීය ප්රවණතාවකට වඩා ඔබ්බට ගිය අවදානමක් නිර්මාණය කරයි. මහ බැංකු අධිපතිවරයා පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙම තත්වයට දේශීය වෙළෙඳපොළ හැසිරීම් කිහිපයක් සෘජුවම බලපා තිබේ.
ආනයන-අපනයන අසමතුලිතතාව -
ඉන්ධන සහ වාහන ඇතුළු ආනයන වියදම් ඉහළ යාමත්, සංචාරක කර්මාන්තයෙන් අපේක්ෂිත විදේශ විනිමය ගලා ඒම් අඩුවීමත්.
සමපේක්ෂණ හැසිරීම් (Speculative Behavior) -
රුපියල තවදුරටත් අවප්රමාණය වනු ඇතැයි අපේක්ෂාවෙන්, අපනයනකරුවන් විසින් තම ඩොලර් ආදායම් රුපියල් බවට පත් කිරීම ප්රමාද කිරීම සහ ආනයනකරුවන් කල්තියා ඩොලර් මිලදී ගනිමින් ඇණවුම් වැඩි කිරීම.
ප්රාග්ධන පිටතට ගලා යාම -
රජයේ සුරැකුම්පත් සහ කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ හරහා විදේශීය ආයෝජන පිටතට ගලා යාම.
මතුපිට දත්ත සහ ව්යූහාත්මක අර්බුදය:
ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වාගේ විවරණය
මහ බැංකුව විසින් පෙන්වා දෙන මෙම වෙළෙඳපොළ හැසිරීම් පිටුපස ඇති සැබෑ ව්යූහාත්මක හේතූන්, සමගි ජන බලවේගයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වාගේ ආර්ථික කියවීම හරහා මනාව විග්රහ කෙරේ. සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීතාවයක් මතුපිටින් පෙනෙන්නට තිබුණද, රට යළිත් අවදානම් මාවතකට පිවිසෙමින් පවතින බවට ඔහු ඉදිරිපත් කරන තර්ක, හිටපු ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රකාශයට ආර්ථිකමය පදනමක් සපයයි.
සංචිත පිළිබඳ මායාව
මහ බැංකුව ඩොලර් බිලියන 7ක විදේශ විනිමය සංචිතයක් පවතින බව ප්රකාශ කළද, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයා පෙන්වා දෙන්නේ ඉන් විශාල ප්රතිශතයක් භාවිතයට ගත නොහැකි (Unusable) චීන යුවාන් අරමුදල් වන බවයි. එබැවින් සැබෑ ද්රවශීලතා අර්බුදයකදී රට යළිත් බංකොලොත් වීමේ අවදානමක් පවතී.
අපනයනකරුවන් ඩොලර් සඟවා ගැනීමේ සැබෑ හේතුව
අපනයනකරුවන් ඩොලර් මාරු නොකරන බවට මහ බැංකුව චෝදනා කළද, ආචාර්ය හර්ෂ පෙන්වා දෙන්නේ ඊට ප්රධාන හේතුව රජයේ අත්තනෝමතික ප්රතිපත්ති බවයි. තම විදේශ විනිමය ඉපැයීම් අනිවාර්යයෙන්ම රුපියල් බවට පරිවර්තනය කිරීමට පනවා ඇති නීති (Forced Conversion) හරහා ආයෝජක විශ්වාසය බිඳවැටී ඇති අතර, මෙය 2022 අර්බුදයට පෙර පැවති තත්වය යළි නිර්මාණය කිරීමකි.
ආර්ථික හැකිළීම සහ බදු බර
දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) වර්ධනය සියයට 3ක වැනි අතිශය පහළ මට්ටමකට පිරිහී ඇති අතර, දැඩි බදු ප්රතිපත්ති හේතුවෙන් කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරිකයන් සහ මධ්යම පන්තිය දරුණු පීඩනයකට ලක්ව සිටිති.
අයවැය මිත්යාව සහ 2027 කඩඉම
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) කොන්දේසි නිසි ලෙස කළමනාකරණය නොකර, දේශපාලන වාසි තකා සහන ලබාදෙන බව පවසමින් ඉදිරිපත් කරන ඇතැම් අයවැය සහ ආර්ථික සැලසුම් යථාර්ථවාදී නොවන බව ඔහු අවධාරණය කරයි. මෙම ගමන් මඟ නිවැරදි නොකළහොත් 2027 වසරේ සිට ජනතාවට දැඩි දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත.
දේශපාලන ප්රකාශයෙන් ඔබ්බට ගිය ආර්ථික යථාර්ථය
හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහගේ "ආර්ථිකය කඩා වැටෙනවා" යන ප්රකාශයේ දේශපාලන අරමුණු ගැබ්ව තිබිය හැකි වුවද, මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහගේ සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වාගේ පැහැදිලි කිරීම් සහ විශ්ලේෂණ ඒකාබද්ධ කර බැලීමේදී පෙනී යන්නේ ආර්ථිකය තවමත් පවතින්නේ ගිනි කන්දක් මත බවයි.
අත්තනෝමතික මුදල් පරිවර්තන නීති හරහා ව්යාපාරික විශ්වාසය බිඳවැටීම, භාවිතයට ගත නොහැකි සංචිත මත යැපීම සහ නිෂ්පාදන ආර්ථිකය මන්දගාමී වීම යන සාධක විසින් පෙන්වා දෙන්නේ යළිත් වරක් 2022 වැනි අර්බුදයක් කරා රට තල්ලු වීමේ අවදානමක් පවතින බවයි. විනිවිදභාවයෙන් යුත්, ව්යාපාරික නිදහස තහවුරු කරන ස්ථාවර ආර්ථික ප්රතිපත්ති කඩිනමින් ක්රියාත්මක නොවුණහොත්, මෙම දේශපාලන සහ ආර්ථික අනතුරු ඇඟවීම් ඛේදනීය යථාර්ථයක් බවට පත්වීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.
