: සැප්තැම්බර් 27 විරෝධතාව සහ ඇම්නෙස්ටි අනතුරු ඇඟවීම
2026 සැප්තැම්බර් 27 වනදා පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ දැවැන්ත විරෝධතාවයට පෙර,
පාකිස්තාන රජය විසින් දියත් කළ මර්දනකාරී ක්රියාදාමය මේ වන විට ජාත්යන්තරයේ දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්ව තිබේ. විශේෂයෙන්ම හිටපු අග්රාමාත්ය ඉම්රාන් ඛාන්ගේ සහෝදරියන් ඇතුළු පවුලේ සාමාජිකයන් සහ පාකිස්තාන තෙහ්රීක්-ඊ-ඉන්සාෆ් (PTI) පක්ෂ ක්රියාකාරීන් නීතිවිරෝධී ලෙස රඳවා තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය (Amnesty International) පාකිස්තාන රජයට දැඩිව චෝදනා කරයි.
ජාත්යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයේ දකුණු ආසියානු නියෝජ්ය ප්රාදේශීය අධ්යක්ෂ බාබු රාම් පාන්ට් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම අත්තනෝමතික ක්රියාමාර්ගය ජනතාවගේ නිදහස සහ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ අයිතිය අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කිරීමක් බවයි. විරෝධතාවක් ආරම්භ වීමටත් පෙර එය "ප්රචණ්ඩකාරී" යැයි අර්ථකථනය කරමින් මර්දනය කිරීම කිසිසේත්ම යුක්තිසහගත කළ නොහැකි බව ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.
මෙම අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම් සඳහා රජය ප්රධාන වශයෙන් භාවිත කර ඇත්තේ බ්රිතාන්ය යටත්විජිත යුගයෙන් පැවත එන 1960 මහජන සාමය පවත්වා ගැනීමේ ආඥාපනතයි (MPO). ඒ යටතේ ඉම්රාන් ඛාන්ගේ සහෝදරියන් වන අලීමා ඛාන්, ආචාර්ය උස්මා ඛාන් සහ නොරීන් නියාසි ඇතුළු පිරිසක් "මහජන සාමයට තර්ජනයක් විය හැකි බවට" යන හුදු සැකය මත කිසිදු නිශ්චිත චෝදනාවකින් තොරව රඳවා තබාගෙන ඇත.
මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම් සිදුවූ ආකාරයද අතිශය මතභේදාත්මකය. පොලිසිය වරෙන්තුවකින් තොරව නිවාස වලට කඩා පනිමින්, කාන්තාවන් සහ පවුලේ ඥාතීන් බලහත්කාරයෙන් රැගෙන ගොස් ඇති අතර, මෙය පැහැදිලිවම දේශපාලන පළිගැනීමක් මෙන්ම දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් භීතියට පත් කිරීමේ ෆැසිස්ට්වාදී උපක්රමයක් බවට චෝදනා එල්ල වේ.
විරෝධතාවය මර්දනය කිරීම සඳහා ඉස්ලාමාබාද් අගනුවර මුළුමනින්ම පාහේ යුධමය ස්වරූපයකට නතු කර තිබුණි. 22,000 කට අධික පොලිස් සහ පැරාමිලිටරි බලකායක් යොදවා, දැවැන්ත නැව් බහාලුම් (Containers) මගින් මාර්ග සහ ටෝල් ප්ලාසා අවහිර කරමින් අගනුවරට පිවිසීම සම්පූර්ණයෙන්ම වැළැක්වීමට බලධාරීන් කටයුතු කර තිබේ.
මෙවැනි දීර්ඝකාලීන විරෝධතා හේතුවෙන් දිනකට රුපියල් බිලියන 120 ක ආර්ථික පාඩුවක් සිදුවන බව පවසමින් රජය මෙම මර්දනයට ආර්ථිකමය සාධාරණීකරණයක් ලබාදීමට උත්සාහ කරයි. එහෙත් ආර්ථික පාඩු පෙන්වා දෙමින් පුරවැසියන්ගේ ප්රජාතන්ත්රවාදී අයිතිවාසිකම් යටපත් කිරීම ජාත්යන්තර නීති රාමුව තුළ කිසිසේත්ම පිළිගත නොහැකිය.
තත්ත්වය තවත් උග්ර කරමින්, රජය විසින් "2024 සාමකාමී රැස්වීම් සහ මහජන සාමය පනත" නමින් නව නීතියක්ද කඩිමුඩියේ සම්මත කරගෙන ඇත. මේ හරහා සාමකාමී විරෝධතා දැක්වීමේ අයිතිය තවදුරටත් අපරාධයක් බවට පත් කරමින්, "දෛනික කටයුතු වලට බාධා වීම" වැනි සුළු පදනමක් යටතේ වුවද විරෝධතා තහනම් කිරීමේ අසීමිත බලයක් බලධාරීන්ට ලබා දී තිබේ.
පාකිස්තාන රජයේ මෙම ඒකාධිපති හැසිරීම 1973 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති ගමන් බිමන් යාමේ, සාමකාමීව රැස්වීමේ සහ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහස ඍජුවම උල්ලංඝනය කිරීමකි. එසේම මෙවැනි අත්තනෝමතික රඳවා තබා ගැනීම් හමුවේ ලාහෝර් මහාධිකරණය වැනි ආයතන කඩිනම් සහන ලබා දීමට මැලිකමක් දැක්වීම හරහා එරට අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳවද බරපතල ප්රශ්නාර්ථයක් මතු කර ඇත.
ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුව විරෝධතාවක් අපරාධකරණය කිරීම ප්රජාතන්ත්රවාදී ව්යුහයකට කිසිසේත්ම නොගැලපේ. එබැවින් දේශපාලන පළිගැනීම් මත අත්අඩංගුවට ගත් සියලුම දෙනා වහාම නිදහස් කර, ජනතාවගේ සාමකාමීව රැස්වීමේ අයිතිය සහ සිවිල් අවකාශය තහවුරු කරන ලෙස ජාත්යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය පාකිස්තාන රජයට දැඩිව බලකර සිටී. යම් හෙයකින් මෙම අත්තනෝමතික මාවතේ රජය තවදුරටත් ගමන් කළහොත්, පාකිස්තානය දැවැන්ත සමාජීය හා දේශපාලනික අගාධයකට ඇද වැටීම වළක්වාලිය නොහැකි වනු ඇත.
