ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්රය සහ දේශපාලන ගමන් මඟ උඩුයටිකුරු කළ නොරොච්චෝලේ බලාගාරයට
ගල් අඟුරු ආනයනය කිරීමේ සිදුවීම, සමාජයීය හා ආර්ථික වශයෙන් දැඩි කතාබහකට ලක්ව තිබේ. ප්රමිතියෙන් බාල ගල් අඟුරු ආනයනය කිරීම හේතුවෙන් සිදුව ඇති අතිවිශාල අලාභය විදුලි ගාස්තු හෝ බදු මුදල් හරහා ජනතාවගෙන් අය කිරීම වළක්වන ලෙස ඉල්ලා පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂය (පෙසප) අභියාචනාධිකරණය හමුවේ නඩුවක් පවරා ඇත.
මෙම නීතිමය මැදිහත් වීමත් සමඟ පෙසප අධ්යාපන ලේකම් පුබුදු ජයගොඩ සහෝදරයා දැක්වූ අදහස් සහ ඊට සමගාමීව ජාතික ජන බලවේගය (NPP) රජයේ බලශක්ති නියෝජ්ය අමාත්ය අර්කම් ඉල්යාස් රජයේ ප්රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුවේදී දැක්වූ අදහස් දෙස බැලීමේදී, එකම ගැටලුවක් දෙස පාර්ශ්ව දෙකක් බලන ආකාරය පිළිබඳ බරපතල ප්රතිවිරෝධතාවක් දැකගත හැකිය. මෙය වෙබ් මාධ්ය අවකාශය තුළ තියුණු විවාදයකට තුඩු දී ඇති විශ්ලේෂණාත්මක කරුණකි.
1. බිලියන 20ක ඩීසල් පාඩුව සහ ‘දඩ මිලියන 27’ සෙල්ලම
මෙම අර්බුදයේ මූල්ය බලපෑම සම්බන්ධයෙන් පාර්ශ්ව දෙක දරන අදහස් එකිනෙකට හාත්පසින්ම වෙනස්ය. පුබුදු ජයගොඩ මහතා පෙන්වා දෙන්නේ ප්රමිතියෙන් බාල ගල් අඟුරු නිසා බලාගාරයේ විදුලි උත්පාදනය අපේක්ෂිත ප්රමාණයට වඩා අඩු වූ බවයි. එම අඩුව පියවා ගැනීමට මිල අධික ඩීසල් ඉන්ධන භාවිතා කිරීමට සිදු වීම නිසා පමණක් සිදුව ඇති පාඩුව රුපියල් බිලියන 20 ඉක්මවන බව ඔහු පවසයි. බොයිලේරු වලට වන හානිය සහ පරිසර පිරිවැය ඊට ඇතුළත් වී නැත. දැනටමත් ජීවන වියදමෙන් බැටකන ජනතාව මත බොරු ඉලක්කම් සෙල්ලම් හරහා විදුලි බිලෙන් සහ බදු මුදලින් මෙම පාඩුව පියවීමට ආණ්ඩුව සූදානම් වන බවට පෙසප ඍජුවම චෝදනා කරයි.
කෙසේ වෙතත්, බලශක්ති නියෝජ්ය අමාත්ය අර්කම් ඉල්යාස් මෙම බරපතල මූල්ය හානිය පිළිබඳ චෝදනාව තරමක් සරලීකරණය කිරීමට උත්සාහ කරයි. ඔහු පවසන්නේ ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 27 ක මුදලක් දඩ ලෙස අය කරගෙන ඇති බවයි. තවද, මිලියන 15 ක කාර්යසාධන ඇපකරයක්ද (Performance Guarantee) පවතින බැවින් පාඩුව කළමනාකරණය කර ඇති බව රජයේ ස්ථාවරයයි. නමුත් මෙහි ඇති ගැටලුව වන්නේ රජය ඩොලර් මිලියන ගණනින් දඩ අයකරගත් බව පැවසුවද, දේශීයව සිදුවූ ඩීසල් පිරිවැය (බිලියන 20ක් වැනි විශාල මුදලක්) එම දඩ මුදල්වලින් සම්පූර්ණයෙන්ම පියවාගත හැකිද යන්නයි.
2. තාක්ෂණික සහ පරිසර හානිය: පෙසප විවේචනයට ඇමතිගෙන් වෙනස්ම අර්ථකථනයක්
ගල් අඟුරුවල ප්රමිතිය සහ බලාගාරයේ යන්ත්ර සූත්රවල පැවැත්ම පිළිබඳවද දෙපාර්ශ්වය අතර ඇත්තේ දැඩි මතභේදයකි. පෙසප අධ්යාපන ලේකම්වරයා මෙය ඍජුවම "ප්රමිතියෙන් බාල ගල් අඟුරු" ලෙස හඳුන්වද්දී, බලශක්ති නියෝජ්ය අමාත්යවරයා "බාල ගල් අඟුරු" යන වචනය භාවිතා කිරීමට අකමැත්තක් දක්වයි. ඔහු පවසන්නේ මෙතැනදී සිදුව ඇත්තේ බාල ගල් අඟුරු ඒමකට වඩා, නොරොච්චෝලේ බලාගාරයට අවශ්ය ශක්තිය (Energy) උත්පාදනය නොකරන ගල් අඟුරු තොග ලැබීමක් බවයි. එමෙන්ම එම ගල් අඟුරු දැනටමත් විදුලි ජනනය සඳහා භාවිතා කරමින් සිටින බවද ඇමතිවරයා තහවුරු කරයි.
යන්ත්ර සූත්රවලට වන හානිය පිළිබඳවද මෙවැනිම පරස්පරතාවක් තිබේ. බාල ගල් අඟුරු නිසා බලාගාරයේ බොයිලේරු (Boilers) වලට සිදුවන මූල්යමය හානිය තවමත් ගණනය කර නොමැති බව පුබුදු ජයගොඩ පවසද්දී, නියෝජ්ය අමාත්යවරයා පවසන්නේ තමන් විශේෂඥයින්ගෙන් විමසූ බවත්, එහිදී ලැබුණු පිළිතුර අනුව අවශ්ය ශක්තිය නොපැමිණීම හැරුණු විට මැෂින්වලට කිසිදු හානියක් නොවන බවත්ය. තාක්ෂණික වශයෙන් ඉහළ අළු ප්රතිශතයක් හෝ අඩු කැලරි වටිනාකමක් සහිත ඉන්ධන දිගුකාලීනව භාවිතය බොයිලේරු සීරීමට හා නඩත්තු පිරිවැය ඉහළ යාමට හේතු විය හැකි වුවද, ආණ්ඩුව උත්සාහ කරන්නේ හානිය අවම කර පෙන්වීමටය.
3. දේශපාලන නාට්ය, ආයතනික වාර්තා සහ ‘පික්පොකට් ගැසීම’
පුබුදු ගේ ප්රකාශයේ ඇති වඩාත්ම තීරණාත්මක කොටස වන්නේ වත්මන් දේශපාලන හැසිරීම විවේචනය කිරීමයි. ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (පෙබරවාරි), මහජන උපයෝගිතා කොමිසම (මාර්තු) සහ ජාතික විගණන කොමිසම (අප්රේල්) යන ආයතන තුනම මේ පිළිබඳව නිල වාර්තා නිකුත් කර තිබේ. පෙසප චෝදනා කරන්නේ එම වාර්තා මත පදනම්ව වගකිවයුත්තන්ට එරෙහිව පියවර නොගෙන, අලුතින්ම විමර්ශන කොමිසමක් පත් කිරීම සැකසහිත "නාට්යයක්" බවයි.
එමෙන්ම පාර්ලිමේන්තු විපක්ෂය සමස්ත ප්රශ්නය "හොරකමකට" පමණක් ලඝු කරද්දී, ආණ්ඩුව 2009 සිට හොරකම් හොයනවා යැයි කියමින් නාට්ය රඟපාන බවත්, එම නාට්ය දෙස ජනතාව බලා සිටිද්දී ජනතාවගේ "පික්පොකට් ගසන" බවත් ජයගොඩ පවසයි. මැයි 1 වැනිදා ජවිපෙ ප්රධාන ලේකම් ටිල්වින් සිල්වා කළ ප්රකාශයකින් කොමිසමට අපහාස වූ බව පවසන පෙසප, තමන් මෙම දේශපාලන නාට්යයේ හවුල්කාර නළුවන් නොවී ඍජුවම ජනතා අයිතිය වෙනුවෙන් උසාවි ගිය බව අවධාරණය කරයි.
4. පෙසප ඉල්ලන නීතිමය සහන 4: ජනතාව වෙනුවෙන් අභියාචනාධිකරණයට
දේශපාලන වාදවිවාදවලින් ඔබ්බට ගොස් ජනතාව වෙනුවෙන් අධිකරණමය ක්රියාමාර්ගයකට එළඹීමට පෙසප ගත් තීරණය කැපී පෙනේ. ඔවුන් අභියාචනාධිකරණයෙන් ප්රධාන සහන හතරක් ඉල්ලා සිටියි:
-
තහනම් නියෝගයක්: මූල්ය පාඩුව විදුලි ගාස්තු හෝ බදු හරහා ජනතාවගෙන් අය කිරීම වැළැක්වීමට.
-
මැන්ඩාමුස් ආඥාවක් (Writ of Mandamus): අලාභය බාල ගල් අඟුරු ගෙනා සමාගමෙන් සහ වගකිවයුතු නිලධාරීන්ගෙන්/දේශපාලනඥයන්ගෙන් අය කරගැනීමට බලකිරීමට.
-
අතුරු නියෝගයක්: නඩුව අවසන් වනතුරු විදුලි ගාස්තු වැඩි නොකිරීමට.
-
රීට් ආඥාවක් (Writ of Certiorari): විදුලි ගාස්තු වැඩි කිරීමේ ගැසට් නිවේදනය අවළංගු කිරීමට.
අවසාන විග්රහය
අවසාන වශයෙන්, බලශක්ති නියෝජ්ය අමාත්යවරයාගේ ප්රකාශයෙන් පෙනී යන්නේ ගැටලුව තාක්ෂණික සහ මූල්යමය වශයෙන් පාලනය කර ඇති බවත්, දඩ මුදල් හරහා රජයට පාඩුවක් නොවන සේ කටයුතු කර ඇති බවත් පෙන්වීමේ පාලක පාර්ශ්වයේ උත්සාහයයි.
නමුත් පෙසප පෙන්වා දෙන්නේ දේශපාලන බලධාරීන් පවසන "දඩ මුදල්" සහ සැඟවුණු "ඩීසල් පිරිවැය" අතර විශාල පරතරයක් ඇති බවත්, අවසානයේ එම බර වැටෙන්නේ පීඩිත මහජනතාව මතට බවත්ය. ආයතනික වාර්තා තිබියදීත් විමර්ශන කොමිෂන් සභා පත් කිරීම් හරහා සිදුවන්නේ කාලය මැරීමක් සහ වගකීමෙන් මඟහැරීමක් බව පෙසප නීතිමය ක්රියාමාර්ග හරහා තහවුරු කිරීමට උත්සාහ කරයි. මෙම අර්බුදයේ සැබෑ වින්දිතයා මහජනතාව වන බැවින්, ආණ්ඩුව පවසන "ඩොලර් මිලියන 27ක දඩය" මගින් ජනතාවගේ විදුලි බිලට සහ බදු බරට සැබෑ සහනයක් ලැබේද නැද්ද යන්න ඉදිරි අධිකරණ තීන්දුවලින් තීරණය වනු ඇත.
