මහ බැංකු වාර්තාවල දැක්වෙන ඉලක්කම් සහ රටේ සැබෑ භූමිය මත පවතින ආර්ථික යථාර්ථය අතර ඇත්තේ දැවැන්ත පරස්පරතාවයකි.
මෙම පරස්පරතාවය සහ වත්මන් මූල්ය පද්ධතිය මුහුණ දෙන බරපතල අවදානම් පිළිබඳව පසුගිය මැයි 20 වනදා පාර්ලිමේන්තුවේදී විශේෂ විචාරාත්මක අනාවරණයක නිරත වූයේ හිටපු මුදල් අමාත්ය සහ වත්මන් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී රවී කරුණානායක ය.
මාධ්ය ආයතන ත්රිත්වයේ අනාවරණය සහ මන්ත්රීවරයාගේ ප්රකාශය
මෙම කතාවේදී කරුණානායක මන්ත්රීවරයා රටේ ප්රධාන ධාරාවේ ඩිජිටල් සහ මුද්රිත මාධ්ය ආයතන තුනක් වන Sri Lanka Mirror (srilankamirror.com), හරි දේශය (harideshaya.lk) සහ SL Leader (slleader.lk) වෙබ් අඩවි මඟින් සිදුකළ බරපතල හෙළිදරව්වක් සෘජුවම උපුටා දක්වමින් වත්මන් මූල්ය අර්බුදය සහ සයිබර් ප්රහාර (Cyber Attacks) පිළිබඳ ගැටලුව සභාගත කළේය.
"ගරු මූලාසනාරූඪ මැතිතුමනි, අද අපේ රටේ මූල්ය පද්ධතිය සහ බැංකු ක්ෂේත්රය මුහුණ දී තිබෙන භයානක තත්ත්වය පිළිබඳව 'ශ්රී ලංකා මිරර්', 'හරි දේශය' සහ 'එස්.එල්. ලීඩර්' යන මාධ්ය ආයතන තුන ඉතාමත් වගකීමකින් යුතුව කරුණු රටට හෙළිදරව් කර තිබෙනවා. එම මාධ්ය ආයතන පෙන්වා දෙන පරිදි, අභ්යන්තර වංචා හෝ බාහිර සයිබර් ප්රහාර නිසා අද බැංකු පද්ධතියේ ජෙනරල් ලෙජරයට (General Ledger) පවා බරපතල බලපෑම් එල්ල වී තිබෙනවා. මම මේ සභාවට ඉදිරිපත් කරන්නේ එම වගකිවයුතු මාධ්ය අනාවරණයන් තුළින් තහවුරු වූ, විවිධ රාජ්ය සහ වාණිජ ආයතනවල සිදුව ඇති මූල්ය හායනයන් පිළිබඳ සැබෑ දත්තයි. ආණ්ඩුව මේවා වසා නොදමා වහාම පියවර ගත යුතුයි."
මාධ්ය හෙළිදරව්ව තහවුරු කළ මූල්ය හායනයන් සහ වංචා
මන්ත්රීවරයා විසින් ඉහත සඳහන් කළ මාධ්ය ආයතන ත්රිත්වයේ දත්ත පදනම් කරගනිමින් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ විවිධ රාජ්ය සහ පෞද්ගලික ආයතනවල සිදුව ඇති අලාභයන් සහ ගැටලු මෙසේය:
| ආයතනය | සිදුව ඇති ගැටලුව / මූල්ය හායනය |
| ජාතික සංවර්ධන බැංකුව (NDB) | රුපියල් මිලියන 13,400 ක අර්බුදයක් |
| ශ්රී ලංකා රක්ෂණ සංස්ථාව | රුපියල් මිලියන 6,000 ක් |
| මහජන බැංකුව | රුපියල් මිලියන 656 ක් |
| අස්වැසුම අරමුදල | රුපියල් මිලියන 248 ක් |
| ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවය | ඩුබායිහි මිලියන 40 ක් සහ චෙන්නායිහි මිලියන 110 ක් |
| ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තුව | රුපියල් මිලියන 9.83 ක් |
| මුදල් අමාත්යාංශය | රුපියල් මිලියන 2.5 ක් |
මීට අමතරව තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුවේ ලක්ෂ 2ක වංචාවක් සහ මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරියට (RDA) එල්ල වූ බාහිර මැදිහත්වීම්ද මෙහිදී ප්රශ්න කෙරුණු අතර, වාණිජ බැංකු පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය රැකගැනීම සඳහා බැංකු අධීක්ෂණ පද්ධතිය (Bank Supervision) වහාම ශක්තිමත් කළ යුතු බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
ගෝලීය ප්රවණතා සහ අසල්වැසියන්ගෙන් නොගත් පාඩම්
ලෝකයේ සෙසු රටවල් අර්බුද හමුවේ කල්තියා සූදානම් වන විට ශ්රී ලංකාව තවමත් 2028 වසරේ ණය ගෙවීමේ අභියෝගයට නිසි සැලසුමකින් තොරව මුහුණ දෙමින් සිටින බව මන්ත්රීවරයා පෙන්වා දුන්නේය. ඉන්දියාවේ නරේන්ද්ර මෝදි පාලනය ඩොලර් බිලියන 74ක දැවැන්ත විදේශ සංචිතයක් තිබියදීත් ඉන්ධන මිල සංශෝධන, 'Work from Home' වැනි දැඩි තීන්දු ගත් ආකාරයත්, සිංගප්පූරුවේ ලෝරන්ස් වොන්ග් (Lawrence Wong) සහ මලයාසියාවේ අන්වර් ඊබ්රාහිම් (Anwar Ibrahim) ආර්ථික සැලසුම් යාවත්කාලීන කළ ආකාරයත් ඔහු මෙහිදී උදාහරණ ලෙස දැක්වීය.
"දේශපාලනයේදී විවිධ පොරොන්දු ලබාදීම සාමාන්ය දෙයක් වුවත්, මූලිකම දේ විය යුත්තේ පොහොසත් අය තවදුරටත් පොහොසත් වුවද, දුප්පත් ජනතාව තවදුරටත් අන්ත අසරණ තත්ත්වයට පත් නොවීම සහතික කිරීමයි. මම ආණ්ඩුවෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ බඩගින්නේ සිටින ජනතාව මත හෝ ජීවත් වීමට වෙහෙසෙන පොදු ජනතාව මත තවදුරටත් බදු බර පටවන්න එපා කියන එකයි."
- රවී කරුණානායක
මහ බැංකු වාර්තාවේ දත්ත සහ ප්රායෝගික පරස්පරතාව
මහ බැංකු වාර්තාවේ ඒක පුද්ගල ආදායම ඩොලර් 5,300ක් ලෙස සටහන්ව තිබුණද, රුපියල 347 දක්වා අවප්රමාණය වීම නිසා එය ප්රායෝගිකව ඩොලර් 4,497 දක්වා පහත වැටී ඇති බව කරුණානායක මහතා පෙන්වා දෙයි. මහ බැංකුව බිලියන 193ක ලාභයක් ලබා ඇතැයි කීවද, ඉන් පොදු ජනතාවට ඇති සෙතක් නැත.
IMF වෙතින් ලැබීමට නියමිත ඩොලර් මිලියන 700ක ණය වාරිකය වෙනුවෙන් රුපියල අවප්රමාණය වීමට ඉඩ හැරීම නිසා විදේශ ණය බර රුපියල් ට්රිලියන 2.1කින් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙහි වාර්ෂික දේශීය කැරින් පිරිවැය (Carrying Cost) පමණක් රුපියල් බිලියන 168කි.
"රුපියල අවප්රමාණය වීම නිසා පමණක් අපට බිලියන 168ක අපරාධයක් සිදුව තිබෙනවා. බිලියන 122ක් කියන්නේ පොතුහැර සිට දඹුල්ල දක්වා mධ්යම අධිවේගී මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන්ම හදන්න යන වියදම. මේ නැතිවූ මුදලින් අපට විදුලි බිල 35%කින් අඩු කරන්න තිබුණා, ලක්ෂ 25 බැගින් වටිනා නිවාස 85,000ක් හදන්න තිබුණා. නමුත් මහ බැංකු අධිපතිවරයා කියනවා මෙයින් දේශීය වශයෙන් ගැටලුවක් වෙන්නේ නැහැ කියලා."
බදු බර සහ අකර්මණ්ය ණය (NPL) අර්බුදය
රටේ පවතින බදු ප්රතිපත්තියේ ඇති අසාධාරණත්වයද මෙහිදී විවේචනයට ලක් විය. ලක්ෂ 14ක් වන සමස්ත බදු ලිපිගොනු වලින් ලක්ෂ 12ක්ම පුද්ගලික මට්ටමේ ඒවාය. ලියාපදිංචි සමාගම් 26,000න් බදු ගෙවන්නේ 1%ක් වැනි සුළු පිරිසකි. 84%ක් වන ශ්රම බලකාය රුපියල් 54,000 සීමාවේ වැටුප් ලබද්දී වැට් (VAT) සහ SSCL බදු හරහා ජනතාව තලා පෙලා දමමින් සිටී.
එසේම, බැංකු පද්ධතිය තුළ පවතින රුපියල් බිලියන 1,400ක අකර්මණ්ය ණය (Bad Debts/NPL) හේතුවෙන් නව ණය නිර්මාණය කිරීමට බැංකුවලට නොහැකි වී ඇත.
ඉදිරි දැක්ම: රවී කරුණානායක ඉදිරිපත් කරන විසඳුම් 4
පවතින තත්ත්වයෙන් ගොඩ ඒම සඳහා හිටපු මුදල් අමාත්යවරයා ප්රායෝගික යෝජනා හතරක් රජයට ඉදිරිපත් කළේය:
බැංකු වංචා සහ සයිබර් ප්රහාර පිළිබඳ තොරතුරු ප්රසිද්ධ කිරීමට පෙර වහාම විධිමත් පරීක්ෂණ පවත්වා බැංකු අධීක්ෂණ පද්ධතිය (Bank Supervision) දැඩි කරන්න.
බිලියන 1,400ක අකර්මණ්ය ණය (NPL) ගැටලුව විසඳා වාණිජ බැංකුවලට නව ණය දීමේ ශක්තිය ලබාදීම සඳහා තමා 2015දී යෝජනා කළ 'Bad Bank' ක්රමවේදය වහාම ක්රියාත්මක කිරීම.
හම්බන්තොට සහ කොළඹ වරාය පරිශ්රයන් තුළ ඩුබායි වැනි රටවල පවතින මූල්ය නිදහස ලබා දී ආයෝජන දිරිමත් කිරීම සහ විදේශ මුදල් රැගෙන ඒමේදී පවතින පැරණි රෙගුලාසි ලිහිල් කිරීම.
2030 අපනයන ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ ක්ෂේත්රයට අවශ්ය බිලියන 17ක ප්රතිපාදන වහාම නිදහස් කිරීම.
නිරීක්ෂණය
2026 දෙසැම්බර් මාසයෙන් පසු IMF වැඩසටහන අවසන් වූ විට රටට සිදුවන්නේ කුමක්ද? රුපියල පා කර හැරීමෙන් පමණක් ආර්ථිකය හැසිරවිය නොහැකි බව රවී කරුණානායක හිටපු මුදල් ඇමතිවරයාගේ විවේචනයෙන් පැහැදිලි වේ. ජපන් තානාපතිවරයා පැවසූ පරිදි ආණ්ඩුව දැන්වත් "Kindly walk the talk, not talk the talk" (කියන දේ ක්රියාවෙන් පෙන්වීම) ප්රතිපත්තියට පැමිණිය යුතුය. වංචා දූෂණ වහාම නතර කර තරුණ පරපුරට සහ ව්යාපාරවලට නිදහසේ හුස්ම ගත හැකි ප්රායෝගික ආර්ථික වටපිටාවක් නිර්මාණය කිරීම රටේ අනාගතය තීරණය කරන ප්රධාන සාධකය වනු ඇත.
#සමාරා පරණවිතාන
