සියවස් ගණනාවක අතීත උරුමයක සුවඳ රැගත් වනස්පති ඌරුවරිගේ වන්නිල ඇත්තන් ප්රමුඛ
ශ්රී ලංකාවේ ආදිවාසීහු, ඊයේ (23) පෙරවරුවේ මහනුවර ඓතිහාසික ශ්රී දළදා මාලිගාව වෙත පියනැගූහ. ඒ, වාර්ෂික ඇසළ මහා මංගල්යයේ පළමු රන්දෝලි පෙරහර වීථි සංචාරය කරන දිනය හා සමගාමීව ශ්රී දළදා සමිඳුන් උදෙසා පාරම්පරිකව සිදුකරනු ලබන 'අලුත් මී පැණි පූජාව' ඉටු කිරීමේ පූජනීය අරමුණෙනි.
දඹාන ඇතුළු ආදිවාසී ගම්මාන නියෝජනය කරමින් සියයකට අධික පිරිසක් මෙම භක්තිමත් අවස්ථාව සඳහා එක්ව සිටියහ. මහත් පරිශ්රමයකින් වනයෙන් නෙළාගත් නැවුම් මී පැණිවල අග්රඵලය, පාරම්පරික ක්රමවේදයට අනුව ලබුකැටවල ස්තර වශයෙන් සුරක්ෂිතව අසුරාගෙන ඔවුන් මාලිගාව වෙත පැමිණියේ අපරිමිත ශ්රද්ධාවකිනි.
තම සංස්කෘතික අනන්යතාවයේ ප්රබල සංකේතයක් මෙන්ම පාරම්පරික ආයුධයක් ද වන 'කෙටේරිය' තම උරහිස මත තබාගෙන දළදා මාලිගාවට ප්රවේශ වීමට ඔවුනට අවසර හිමි වේ. මෙය හුදෙක් චාරිත්රයක් පමණක් නොව, ශ්රී ලාංකේය ප්රධාන ධාරාවේ බෞද්ධ සමාජය විසින් මෙම ඉපැරණි මානව කොට්ඨාසයේ සංස්කෘතික නිදහසට සහ අනන්යතාවට දක්වන ඉහළම ගෞරවය මනාව පිළිඹිබු කරන්නකි.
මෙම අසිරිමත් මී පැණි පූජාවේ මූලයන් අනුරාධපුර යුගයේ කීර්ති ශ්රී මේඝවර්ණ රජ සමය දක්වා ඈතට දිව යයි. හේමමාලා කුමරිය සහ දන්ත කුමරුන් දළදා වහන්සේ රැගෙන එන දුෂ්කර ගමනේදී තන්තිරිමලේ ප්රදේශයේදී විවේක ගත් අවස්ථාවේ, ආදිවාසී පරපුරේ පූර්වගාමී ගෝත්රික නායකයෙකු වූ 'විළඳ' විසින් ප්රථම වරට මී පැණි පූජා කළ බව ඓතිහාසික මූලාශ්ර සාක්ෂි දරයි. ලක්දිව රාජධානි කොතෙක් වෙනස් වුවද, ආදිවාසීහු තම මුතුන්මිත්තන්ගේ එම පූජනීය සම්ප්රදාය අද දක්වාත් නොකඩවා පවත්වාගෙන එති.
වනාන්තරයේ හුදකලා වූ වනචාරී ජීවිතයක් ගත කළ ද, ආදිවාසීන් මෙම පූජාව හරහා ජාතික ආගමික ධාරාවට සහ රාජ්යත්වයේ සංකේතය වූ දළදා වහන්සේට දක්වන අවනතභාවය මින් මැනවින් නිරූපණය වේ. බුදුරජාණන් වහන්සේට ප්රථම වරට තපස්සු භල්ලුක වෙළෙඳ දෙබෑයන් මී පැණි පූජා කිරීමත්, පාරිලෙය්ය වනයේදී හස්තියා සහ වානරයා විසින් මී පැණි පූජා කිරීමත් වැනි බෞද්ධ කතාන්දර මෙම අභිචාරය පිටුපස ඇති ආධ්යාත්මික බැඳීම තවදුරටත් තීව්ර කරයි.
මෙම භක්තිමත් සත්කාරයට කෘතගුණ දැක්වීමක් ලෙස ශ්රී දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිලමේවරයා විසින් ආදිවාසී පිරිස උදෙසා වස්ත්රාභරණ ආදී ත්යාග ප්රදානය කරමින් සංග්රහ කිරීම ඊයේ පෙරවරුවේ චාරිත්රානුකූලව සිදු කෙරිණි. ඊට අමතරව, එදින රාත්රියේ පළමු රන්දෝලි පෙරහර නැරඹීම සඳහා ද ඔවුන්ට විශේෂ පහසුකම් සලසා දීමට දළදා මාලිගාව කටයුතු කර තිබිණි. මෙය හුදකලා ජන සමාජයක් ජාතික ධාරාවට අන්තර්ග්රහණය කිරීමේ මනා සංස්කෘතික කළමනාකරණයකි.
මෙම පූජනීය අවස්ථාවෙන් අනතුරුව වන්නිල ඇත්තන් විසින් මුළුමහත් සමාජයටම ලබා දුන්නේ ප්රබල පණිවිඩයකි.
ස්වභාවධර්මය සජීවී දෙවියෙකු ලෙස සලකන ඔහු, අද වන විට ලෝකයම මුහුණ දී සිටින දේශගුණික විපර්යාසයන්ට ප්රධාන හේතුව මානවයා විසින් අසීමිතව පරිසරයට කරනු ලබන දැවැන්ත විනාශය බව දැඩිව අවධාරණය කළේය. එය හුදෙක් ප්රකාශයක් පමණක් නොව, වාණිජකරණය හමුවේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සොබාදහම අරබයා පරපුරක හදවතින් නැඟුණු අනාගත අනතුරු ඇඟවීමකි.
ආදිවාසීන්ගේ මෙම වාර්ෂික මී පැණි පූජාව හුදෙක් එක්තරා ජන කොට්ඨාසයක හුදකලා ආගමික චාරිත්රයක් පමණක් නොවේ. එය ඉපැරණි ගෝත්රික සම්ප්රදායක් සහ ප්රධාන ධාරාවේ සංස්කෘතියක් අතර ගොඩනැගුණු අද්විතීය සහජීවනයේ ජීවමාන සාක්ෂියකි. වේගවත් ගෝලීයකරණය හමුවේ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය අභියෝගයට ලක්ව ඇති යුගයක, මෙවැනි පාරම්පරික සාරධර්ම සහ අභිචාර විධි අඛණ්ඩව සුරක්ෂිත වීම සමස්ත ශ්රී ලාංකේය සමාජයේම අභිමානයකි.
