ප්රමිතියෙන් තොර ප්රතිදේහ එන්නත් (Immunoglobulin) ගෙන්වීමේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් හිටපු සෞඛ්ය අමාත්ය
කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල ඇතුළු පිරිසකට එරෙහිව කොළඹ ස්ථිර ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණය හමුවේ විභාග වන නඩුව මේ වන විට තීරණාත්මක කඩඉමකට පැමිණ තිබේ.
ඊයේ (12) දින විභාග වූ නඩු වාරයේදී මතු වූ කරුණු සහ නීතිමය තර්ක දෙස සියුම්ව බැලීමේදී පෙනී යන්නේ, මෙම මහා පරිමාණ වංචාව හුදු දේශපාලන බලහත්කාරයක් මත සිදුවූවකට වඩා, මෙරට ඖෂධ නියාමන සහ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ පවතින බරපතල "පද්ධතිමය දෝෂ" (Systemic Failures) සහ නීතිමය හිඩැස්වල ප්රතිඵලයක් බවයි.
සාක්ෂි පනත සහ පරිපාලන හිඩැස්
ඊයේ දිනයේ පැමිණිල්ල මෙහෙයවන නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය විසින් විදේශගතව සිටින ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ (NMRA) ලිපිකාරිනියකගේ රාජකාරි සටහන්, වෙනත් සාක්ෂිකාරියක් (නිශානි ලංකා කරුණාතිලක) හරහා ලකුණු කිරීමට දැරූ උත්සාහයත් සමඟ දැඩි නීතිමය වාදයක් ඇති විය.
මෙහිදී 12 වන විත්තිකරු වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ චමින්ද අතුකෝරල මහතා මතු කළ විරෝධතාවය ඉතා වැදගත්ය.
"යම් ලේඛනයක අන්තර්ගත හරයාත්මක කරුණු තහවුරු කළ යුත්තේ මුල් සටහන තැබූ අය මඟිනුයි. වෙනත් අයෙකුගේ සටහන් තවත් අයකුට සලකුණු කොට සාක්ෂි ලබාගන්න බෑ"
යනුවෙන් ඔහු තර්ක කළේය.
මෙය 1895 අංක 14 දරන සාක්ෂි ආඥා පනතේ 'කටකතා සාක්ෂි' (Hearsay Evidence) බැහැර කිරීමේ මූලධර්මය මත පදනම් වූවකි.
නමුත් මෙහි සැඟවුණු යථාර්ථය නම්, රාජ්ය ආයතනයක නිලධාරියෙකු විදේශගත වන විට හෝ සේවය හැර යන විට ආයතන සංග්රහයේ විධිවිධාන ප්රකාරව රාජකාරි ගොනු විධිමත්ව පවරා දීමේ (Handing over of duties) ක්රමවේදය අනුගමනය කර නොමැති වීම හෝ එසේ පවරා දුන් ලේඛනවල වගකීම භාර ගැනීමට වත්මන් නිලධාරීන් මැලි වීමයි. මෙය පුද්ගල වරදකට වඩා පරිපාලන ක්රමවේදයේ බිඳ වැටීමකි.
සීඝ්රගාමී ප්රසම්පාදනය: නීත්යානුකූල ආවරණය යටතේ අනතුරක්?
සාක්ෂිකාරිය සඳහන් කළ පරිදි 2022.09.17 දින "විශේෂ සීඝ්රගාමී ඖෂධ සැපයුම් ක්රියාවලිය" (Rapid Procurement Process) යටතේ ඖෂධ මිලදී ගැනීමට සාකච්ඡා පවත්වා ඇත. 2015 අංක 5 දරන ජාතික ඖෂධ නියාමන අධිකාරී පනතේ 109 වගන්තිය යටතේ හදිසි අවස්ථාවකදී ලියාපදිංචියෙන් නිදහස් කිරීමේ (Waiver of Registration) බලතල ඇතත්, එම බලතල භාවිත කර ඇත්තේ නිසි තාක්ෂණික ඇගයීමකින් තොරව බව ගම්ය වේ.
"මෙහිදී වඩාත් අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණ නම්, මෙම ක්රියාවලිය සිදුව ඇත්තේ ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ අධ්යක්ෂ මණ්ඩල පත්රිකා (Board Papers) සහ අනුමැතිය මත බව තහවුරු වීමයි. සාක්ෂිකාරිය පවසන පරිදි අදාළ අධ්යක්ෂ මණ්ඩල පත්රිකා ඉදිරිපත් කිරීමට අනුමැතිය දී ඇත්තේ එවකට සභාපති වෛද්ය විජිත් ගුණසේකර (12 වන විත්තිකරු) විසිනි. මෙය හුදෙක් දේශපාලනඥයෙකුගේ තනි තීරණයක් නොව, නීත්යානුකූල මුහුණුවරක් ගත් "නිලධාරිවාදී ක්රියාවලියක්" (Bureaucratic Process) හරහා සිදුවූවක් බව මින් පැහැදිලි වේ.
එපමණක් නොව, මෙම ක්රියාවලිය කෙරෙහි විධායක මට්ටමේ ඉහළ බලපෑමක් එල්ල වී ඇති බවට සැක කිරීමට ප්රබල සාධක පවතී. මන්ද යත්, අදාළ සමාගම සම්බන්ධයෙන් 2023.02.20 දින සිදු කළ තාක්ෂණික පරීක්ෂාවන් සඳහා ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ නිලධාරීන්ට අමතරව 'නිරීක්ෂකයෙකු' (Observer) ලෙස එවක ජනාධිපති කාර්යාලයේ අධ්යක්ෂවරයෙකු වූ ශ්රීනාත් ගමගේ මහතා සහභාගී වී ඇති බව ලේඛනගත සාක්ෂි මගින් තහවුරු වන බැවිනි.
ස්වාධීන නියාමන ආයතනයක (NMRA) තාක්ෂණික ඇගයීම් ක්රියාවලියට ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ ඉහළ නිලධාරියෙකු භෞතිකව මැදිහත් වීම මගින් ගම්ය වන්නේ, මෙය හුදෙක් සෞඛ්ය අමාත්යවරයාගේ තනි උවමනාවට එහා ගිය, ඊට ඉහළින් පැමිණි රාජ්ය තන්ත්රයේ බලපෑමක් සහිත (State-sponsored) ව්යාපෘතියක් විය හැකි බවයි."
දේශපාලන බලපෑම අවමද?
නඩුවේ වඩාත්ම උත්ප්රාසාත්මක අවස්ථාව වූයේ, එවකට සෞඛ්ය අමාත්යවරයා කවුරුන්ද යන්න තමන් නොදන්නා බව ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරිනියක වූ සාක්ෂිකාරිය පැවසීමයි.
"මට ඒ පිළිබඳව දැනුමක් නැහැ. එවකට සෞඛ්ය ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේ කවුද කියලා දැනුමක් නෑ."
මෙම ප්රකාශය මගින් ගම්ය වන්නේ කුමක්ද?
ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ තාක්ෂණික ක්රියාවලිය තුළ දේශපාලන චරිතවල සෘජු මැදිහත්වීමකට වඩා, අධිකාරියේ අභ්යන්තර පරිපාලනමය තීරණ සහ කමිටු තීරණ ප්රමුඛ වී ඇති බවයි. අමාත්යවරයා ප්රතිපත්තිමය මට්ටමින් (Policy Level) මූලිකත්වය ගත්තද, ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ සහ අනුමැතිය දීමේ යාන්ත්රණය (Execution Level) ක්රියාත්මක වී ඇත්තේ නිලධාරීන්ගේ අත්සන් සහ කමිටු තීරණ මතය.
එනම්, හිටපු අමාත්ය කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල වෙත එල්ල වන චෝදනා සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු කිරීමේදී, මෙම "නිලධාරිවාදී පවුර" (Bureaucratic Wall) පැමිණිල්ලට විශාල අභියෝගයක් වනු ඇත. අමාත්යවරයාගේ සෘජු නියෝගයකට වඩා, පද්ධතිය තුළම නිර්මාණය කරගත් "හදිසි අවශ්යතාවය" (Urgency) නමැති සාධකය මත නිලධාරීන් විසින්ම මෙම මාර්ගය විවෘත කර දී ඇති බවට තර්ක කිරීමට විත්තියට ඉඩ ප්රස්ථා ලැබේ.
12 වැනිදා නඩු විභාගයෙන් හෙළිවන කරුණු අනුව, රුපියල් කෝටි 14 කට අධික මහජන මුදලක් වංචා කිරීම හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකුගේ හෝ කණ්ඩායමකගේ කුමන්ත්රණයක් පමණක් නොව, ඊට වඩා බරපතල ඛේදවාචකයක් පෙන්නුම් කරයි. එනම්:
- හදිසි මිලදී ගැනීම් (Emergency Procurement): විනිවිදභාවයෙන් තොරව සිදු කිරීමට නීතිමය ප්රතිපාදන තිබීම.
- වගකීම් පැහැර හැරීම: තීරණ ගත් නිලධාරීන් සහ ලිපිගොනු පවත්වාගෙන යාමේ දුර්වලතා.
- දේශපාලන හා නිලධාරී සබඳතාවේ පරතරය: අමාත්යවරයා කවුරුන්දැයි නොදැන පවා නිලධාරීන් විසින් කෝටි ගණනක තීරණ අනුමත කරන ස්වයංක්රීය යාන්ත්රණයක් පැවතීම.
මේ අනුව, මෙම නඩුව අවසානයේ කුමන තීන්දුවක් ලැබුණද, ශ්රී ලංකාවේ ඖෂධ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය සහ 2015 අංක 5 දරන පනතේ "හදිසි අවස්ථා" ප්රතිපාදන වහාම සංශෝධනය නොකළහොත්, අනාගතයේදී වෙනත් මුහුණුවරකින් තවත් "ප්රතිදේහ එන්නත්" අර්බුදයක් ඇතිවීමේ දොරටු තවමත් විවෘතව පවතී.
නඩු වාර්තාව
12/02/2026
කොළඹ ස්ථිර ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණය හමුවේ විභාග වන ප්රමිතියෙන් තොර ප්රතිදේහ එන්නත් නඩුවේ පැමිණිල්ලේ සාක්ෂි ලෙස ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ සේවය කළ මේ වන විට විදේශගතව සිටින ලිපිකාරිනිය විසින් තබන ලද රාජකාරී සටහන් කීපයක් අඩංගු ලේඛන එම අධිකාරියේම සේවය කරන පැමිණිල්ලේ අටවන සාක්ෂිකාරිය මගින් ලකුණු කොට ඒ පිළිබඳව සාක්ෂි ලබාදීමට පැමිණිල්ල මෙහෙයවන නියෝජ්ය සොළිසිටර් ජෙනරාල්වරිය දැරූ උත්සාහය පිළිබඳව කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා හා ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ හිටපු සභාපති විජිත් ගුණසේකර මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් විරෝධතාවය දැක්වූහ.
එම නඩුව ඊයේ (12) ප්රියන්ත ලියනගේ, විරාජ් වීරසූරිය හා තිලකරත්න බණ්ඩාර යන මහත්වරුන්ගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඩුල්ල හමුවේදී විභාගයට ගැනිණි. එහිදී පැමිණිල්ලේ අටවන සාක්ෂිකාරිය ලෙස නම් කොට තිබූ ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ ඖෂධ ඇගයීම් නිලධාරිනි නිශානි ලංකා කරුණාතිලක මහත්මිය තෙවන දිනටත් නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල් ලක්මිණී ගිරිහාගම මෙනවියගේ මෙහෙයවීම යටතේ සාක්ෂි ලබා දුන්නාය. එම අවස්ථාවේදී ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ ලිපිකාරිනිය ලෙස රාජකාරී කළ මේ වනවිට විදේශගතව සිටින්නේ යැයි කියන ජී 38 ලෙස හැඳින්වූ හිමාලි තනුජා නමැත්තිය සටහන් කරන ලද සටහන් සාක්ෂි ලබාදෙමින් සිටි සාක්ෂිකාරියට පෙන්වා පැමිණිල්ලේ සාක්ෂි ලෙස එකී ලේඛන ලකුණු කොට සාක්ෂි ලබා ගැනීමට නියෝජ්ය සොළිසිටර්වරිය උත්සාහ කළේය.
දොලොස්වන විත්තිකාර ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ හිටපු සභාපති වෛද්ය විජිත් ගුණසේකර මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ චමින්ද අතුකෝරල මහතා ;
ස්වාමීනි, පැමිණිල්ල මෙහෙයවන නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය මේ වන වනවිට විදේශගතව ඇතැයි කියන එම ලිපිකාරිය තැබූ බව කියන එම කාර්ය සටහන් පැමිණිල්ලේ සාක්ෂි ලෙස ලකුණු කරනවාට මම විරුද්ධ නෑ. නමුත් ඒවා පැමිණිල්ලේ සාක්ෂි ලෙස මෙම සාක්ෂිකාරිය මගින් ලකුණු කරන එම ලේඛනවල අන්තර්ගතය සාක්ෂියක් ලෙස මෙම සාක්ෂිකාරිය මගින් තහවුරු කිරීමට දරන උත්සාහයට මම විරුද්ධයි. වෙනත් අයකු තැබූ සටහනක් මේ සාක්ෂිකාරිය මගින් තහවුරු කිරීම ප්රවර්ධන සාක්ෂියක් බවට පත්වෙනවා. යම් ලේඛණයක අන්තර්ගත හරයාත්මක කරුණු තහවුරු කළ යුත්තේ මුල් සටහන තැබූ අය මඟිනුයි. වෙනත් අයෙකුගේ සටහන් තවත් අයකුට සලකුණු කොට සාක්ෂි ලබාගන්න බෑ.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල් ලක්මිණි ගිරිහාගම මෙනවිය ;
එම ලිපිකාරිනිය විදේශගතවෙලා සිටින්නේ. යමෙකු විදේශගත වෙලා සිටින්නේ නම් අධිකරණය මගහැර සිටින්නේ නම් හෝ ලංකාවට ගෙන්වා ගත නොහැකි නම් එම සටහන්වල ඇති හරයාත්මක කරුණු සනාථ කරන්න වෙනත් සාක්ෂියක් මගින් පුළුවන්. එම ලිපියට අත්සන් කළ දොළොස්වන විත්තිකරු ඒ බව තහවුරු කරන්නේ නෑ නේ?
නීතිඥ චමින්ද අතුකෝරල මහතා ;
පැමිණිල්ලේ සාක්ෂි ඔප්පු කිරීමේ භාරය තිබෙන්නේ පැමිණිල්ලට මිසක් විත්තියට නෙමෙයි.
අටවන විත්තිකාර කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ ගයන්ත විජේසුන්දර මහතා ;
මමත් දොළොස්වන විත්තිකරු වෙනුවෙන් පෙනී සිටින උගත් නීතිඥවරයා දක්වන එම විරෝධතාවයට එකඟයි. පැමිණිල්ලට එහෙම කරන්න බැහැ.
නීතිඥ චමින්ද අතු කෝරල මහතා ;
කෙසේ නමුත් මගේ උගත් මිතුරිය දැරූ උත්සාහය ගැන මම සතුටු වෙනවා.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය ;
මගේ වැඩ ගැන කවුරුවත් සතුටු වෙන්න ඕන නෑ.
එහිදී එය සම්බන්ධයෙන් දීර්ඝ කරුණු පැහැදිලි කළ විනිසුරු මඩුල්ලේ සභාපති විනිසුරු ප්රියන්ත ලියනගේ මහතා විත්තියේ නීතිඥවරුන් ඉදිරිපත් කළ එම විරෝධතා ප්රතික්ෂේප කොට පැමිණිල්ලට සාක්ෂිකාරියගෙන් ඒ සම්බන්ධයෙන් තවදුරටත් සාක්ෂි මෙහෙයවීමට අවසර ලබා දුන්නේය.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය ; පෙර දින සඳහන් කළ පරිදි විශේෂ සීඝ්රගාමී ඖෂධ සැපයුම් ක්රියාවලිය යටතේ ඖෂධ මිලදී ගැනීමට අදාළ ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ අධ්යක්ෂ මණ්ඩල සටහන් ගැන ඔබට අවබෝධයක් තිබෙනවාද ?
සාක්ෂිකාරිය ; නෑ ස්වාමීනී
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය ; 2022.09.17 වැනිදා එකී හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය යටතේ ඒ කියන්නේ සීඝ්රගාමී ක්රමවේදය යටතේ ඖෂධ මිලදී ගැනීමට අදාලව පැවැති සාකච්ඡාවක් ගැන ඔබ සඳහන් කළා ?
සාක්ෂිකාරිය ; ඔව් ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ ජාතික ඖෂධ තත්ත්ව පරීක්ෂණාගාර ශ්රවණාගාරයේදී සෞඛ්ය ඇමතිවරයාගේ ප්රධානත්වයෙන් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා, අධ්යක්ෂ ජෙනරාල්වරයා ඇතුළු ප්රධානීන් රැසක් එයට සහභාගී වී තිබුණා.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය ; එහිදී ඖෂධ මිලදී ගැනීමට අදාළව ලබා දී තිබූ උපදෙස් මොනවාද ?
සාක්ෂිකාරිය එකී අධ්යක්ෂ මණ්ඩල අනුමැතියේ සඳහන් කරුණු ඉංග්රීසි භාෂාවෙන් පැවසුවාය.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය ; එලෙස මිලදී ගන්නා ඖෂධ සඳහා නියමිත ගෙවීම් සිදුකිරීමටත්, අනුමැතිය දීලා තිබෙනවා නේද ? 2022 සැප්තැම්බර් වන විට සෞඛ්ය අමාත්යවරයා ලෙස කටයුතු කළේ කවුද ?
සාක්ෂිකාරිය ; මට ඒ පිළිබඳව දැනුමක් නැහැ. එවකට සෞඛ්ය ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේ කවුද කියලා දැනුමක් නෑ.
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්වරිය ; ඔබ සඳහන් කළ පැ 95 කියන අධ්යක්ෂ මණ්ඩල පත්රිකාව මෙන්ම පැ 99 කියන සංශෝධිත අධ්යක්ෂ මණ්ඩල දැනුම් දීමේ පත්රිකාව ඔබට හඳුනාගන්න පුළුවන්ද?
සාක්ෂිකාරිය ; ඔව් ස්වාමීනි
නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්වරිය ; අධ්යක්ෂ මණ්ඩල සටහන් ඉදිරිපත් කිරීමට අනුමැතිය දීලා තියෙන්නේ කවුද ?
සාක්ෂිකාරිය ; දොලොස්වන චූදිත වන එවකට ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළ වෛද්ය විජිත් ගුණසේකර මහත්මයා.
2022.09.02 සහ 2023.09.04 වැනිදා කාලය අතරතුරදී ප්රමිතියෙන් තොර ප්රතිදේශ එන්නත් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ වෛද්ය සැපයූම් අංශයට සපයා රජයට අයත් රුපියල් 144,293,357.32 ක මුදලක් වංක ලෙස ව්යපහරණය කිරීම ඇතුළු චෝදනා 13 ක් යටතේ හිටපු සෞඛ්ය අමාත්ය කෙහෙළිය බණ්ඩාර දිසානායක රඹුක්වැල්ල මහතා ඇතුළු විත්තිකරුවන් 12 දෙනෙකුට එරෙහිව පවරා ඇති නඩුවේ වැඩිදුර විභාගය අද (13) දක්වා කල් තැබිණි.
2022 නොවැම්බර් 30 දිනැති අංක 131632දරන ගැනුම් ඇණවූමෙහි ප්රකාරව සැපයිය යුතුව තිබූ Rituximab ing 500 mg in 50 ml vial හා වර්ෂ 2023 ජනවාරි 13 දිනැති අංක 135759 දරන ගැනුම් ඇනවුමෙහි ප්රකාරව සැපයිය යුතුව තිබූ Human Immunoglobulim IV 5g - 6g vial නමැති ඖෂධ නොවන වෙනත් ද්රාවණ අඩංගු කුප්පි 6195 සැපයීමෙන් එකී වැරදි සිදුකර ඇතැයි ද විත්තිකරුවන්ට චෝදනා නගා තිබිණි.
