ශ්රී ලංකාව මේ මොහොතේ පසුකරමින් සිටින්නේ ඉතිහාසයේ තීරණාත්මකම දේශපාලන සහ
සමාජීය පරිවර්තනීය යුගයකි. වසර 76ක සාම්ප්රදායික පාලන රටාව බිඳ වැටී, නව මාවතක් සොයන ජනතාවක් හමුවේ, පරිසරවේදියෙකු මෙන්ම සමාජ ක්රියාකාරිකයෙකු වන පූජ්ය පාහියංගල ආනන්ද සාගර හිමියන් සහ ප්රකට දේශපාලන විශ්ලේෂක අශෝක අබේගුනවර්ධන සිදුකළ මෙම සාකච්ඡාව කාලීන වැදගත්කමකින් යුක්තය.
මෙම ලිපිය හරහා එම සංවාදයේ හරය සහ වර්තමාන දේශපාලන යථාර්ථය පිළිබඳ විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරමු.
1. වසර 76ක දේශපාලන ගමන්මඟ: අසාර්ථකත්වයේ ඉතිහාසය
සාකච්ඡාව ආරම්භ වන්නේ මෙරට දේශපාලන ක්රමය මුහුණ දී ඇති ව්යුහාත්මක බිඳවැටීම පිළිබඳවයි. නිදහසින් පසු ගෙවුණු දශක හතකට වැඩි කාලය තුළ රට ක්රමයෙන් ආර්ථික සහ සාමාජීය අගාධයකට ඇද වැටුණු ආකාරය මෙහිදී විග්රහ කෙරේ.
අශෝක අබේගුනවර්ධන:
"අපි අවුරුදු 76ක් තිස්සේ කරපු දේ තමයි සම්පත් විනාශ කරමින්, ණය ගනිමින්, මතුපිටින් ලස්සන පෙනුමක් පවත්වාගෙන යාම. නමුත් ඇතුළතින් පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම දිරාපත් වෙලා තිබුණේ."
මෙම අදහස තවදුරටත් තහවුරු කරමින් ආනන්ද හිමියන් පෙන්වා දෙන්නේ දේශපාලඥයන් ජනතාව මුලාවට පත්කිරීම සඳහා ආගම සහ ජාතිවාදය නිරන්තරයෙන් ආයුධයක් කරගත් ආකාරයයි.
2. "අරගලය" සහ ඉන් පසු උදා වූ සමාජ අවදිවීම
2022 වසරේ ඇති වූ ජනතා නැගිටීම (අරගලය) දේශපාලන ගමන්මඟේ හැරවුම් ලක්ෂයක් ලෙස දෙපළම හඳුනා ගනිති. එය හුදු පෝලිම් යුගයකට එරෙහි විරෝධයක් නොව, පවතින "සංස්කෘතික සහ දේශපාලන ව්යුහයට" එරෙහිව එල්ල වූ ප්රහාරයක් බව ඔවුහු පවසති.
- ක්රම පද්ධතියේ වෙනස (System Change): ජනතාව ඉල්ලා සිටියේ පුද්ගලයන් මාරු කිරීම නොව, පද්ධතියේ වෙනසක් බව අවධාරණය කෙරේ.
- පිබිදීම: දූෂණයට සහ වංචාවට එරෙහිව පොදු ජනමතයක් නිර්මාණය වීම.
3. වර්තමාන දේශපාලන යථාර්ථය සහ භික්ෂුවගේ භූමිකාව
පාහියංගල ආනන්ද සාගර හිමියන් මෙම සාකච්ඡාවේදී වඩාත් තියුණු විවේචනයක් එල්ල කරන්නේ දේශපාලනය සහ භික්ෂුව අතර ඇති වැරදි සහසම්බන්ධය පිළිබඳවයි.
පාහියංගල ආනන්ද සාගර හිමි:
"අතීතයේ සිටම පාලකයෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පාවිච්චි කළේ තමන්ගේ බලය තහවුරු කරගන්න. ධර්මය වෙනුවට 'රාජ බණ' දේශනා කරන පිරිසක් බිහිවුණා. නමුත් අද ජනතාව ඒ රවටා ගැනීමට අසු වෙන්නේ නැහැ. සැබෑ බුදු දහම කියන්නේ පීඩිතයා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම මිස පාලකයාගේ සෙවනැල්ල වීම නොවෙයි."
මෙම ප්රකාශය හරහා උන්වහන්සේ අවධාරණය කරන්නේ, දේශපාලඥයා පසුපස යන භික්ෂුවට වඩා, සමාජ යුක්තිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින භික්ෂුවකගේ අවශ්යතාවයයි.
4. ආර්ථික අර්බුදය සහ විසඳුම් මාවත
අශෝක අබේගුනවර්ධන විසින් වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වය දත්ත සහිතව විග්රහ කරයි. රටේ බලශක්ති අර්බුදය, විදේශ විනිමය හිඟය සහ නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක් නොමැති වීමේ විපාක පිළිබඳව ඔහු මෙලෙස අදහස් දක්වයි:
අශෝක අබේගුනවර්ධන:
"අපි තාමත් ඉන්නේ තාවකාලික පැලැස්තර දමමින්. නියම විසඳුම තියෙන්නේ බලශක්ති ස්වාධීනත්වය සහ දේශීය සම්පත් නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම තුළයි. දේශපාලනඥයාට අවශ්ය වෙන්නේ ඊළඟ මැතිවරණය දිනන්න මිසක් ඊළඟ පරම්පරාව රැකගන්න නෙවෙයි."
5. මීළඟ පියවර කුමක්ද?
මෙම සාකච්ඡාවේ එක් නිගමනයක් වන්නේ ශ්රී ලංකාවට අවශ්ය වන්නේ "ප්රතිපත්තිගරුක දේශපාලනයක්" මිස "පුද්ගල කේන්ද්රීය දේශපාලනයක්" නොවන බවයි.
- විවෘතභාවය: ජනතාව දැන් පෙරට වඩා දේශපාලන ක්රියාවලිය දෙස විමසිල්ලෙන් බලයි.
- ප්රතික්ෂේප වීම: පවුල් දේශපාලනය සහ ප්රභූ දේශපාලන ආකෘතිය ජනතාව විසින් ප්රතික්ෂේප කරමින් සිටී.
- අභියෝගය: නව දේශපාලන සංස්කෘතියක් බිහි කිරීම සඳහා පවතින නීතිමය සහ ව්යුහාත්මක බාධා ඉවත් කරගැනීම.
6. පුද්ගල ප්රතිරූපවල නිමාව: වැඩපිළිවෙළක් ඉල්ලන සමාජ හෘද සාක්ෂිය
මෙම සංවාදයේ වඩාත්ම තීරණාත්මක කොටස වෙන්වන්නේ "දැන් අප යා යුත්තේ කොතැනටද?" යන පැනයට පිළිතුරු සෙවීමටයි. එහිදී අශෝක අබේගුනවර්ධන අවධාරණය කරන්නේ, දේශපාලනඥයන් විසින් මවන "සුරංගනා ලෝක" වෙනුවට විද්යාත්මක සහ දත්ත මත පදනම් වූ පාලන තන්ත්රයක අවශ්යතාවයයි.
වත්මන් දේශපාලන සන්දර්භය තුළ ජනතාව මුහුණ දී සිටින 'අපේක්ෂා භංගත්වය' පිළිබඳව මෙහිදී ඉතා තියුණු සංවාදයක් ඇති විය. විශේෂයෙන්ම වත්මන් රජය බලයට පත්වීමෙන් පසු සමාජය තුළ ඇති වී තිබෙන යම් පසුබෑමක් හෝ අවිනිශ්චිතතාවයක් ගැන අදහස් දක්වමින්, මින් ඉදිරියට 'වීරයන්' හෝ 'ගැලවුම්කරුවන්' පසුපස යාමේ යුගය අවසන් වී ඇති බව දෙපළම පිළිගනිති.
අශෝක අබේගුනවර්ධන:
"අපි මීළඟට යා යුත්තේ 'විද්යාත්මක රාජ්යයක්' (Scientific State) කරා. මෙච්චර කල් වුණේ දේශපාලනඥයාට ඕන විදිහට තීන්දු ගන්න එක. නමුත් මීළඟ පියවර විය යුත්තේ විද්වතුන්ගේ සහ වෘත්තිකයන්ගේ දත්ත මත පදනම් වෙලා, රටේ සම්පත් කළමනාකරණය කරන ප්රතිපත්තියකට මාරු වීමයි. උදාහරණයකට බලශක්ති අර්බුදයට විසඳුම තියෙන්නේ තෙල් පෝලිම් නැති කිරීමේ නෙවෙයි, පුනර්ජනනීය බලශක්තියට රට සම්පූර්ණයෙන්ම යොමු කිරීම තුළයි."
"දැන් මිනිස්සුන්ට පුද්ගල ප්රතිරූපවලින් වැඩක් නැහැ. කවුරු බලයට ආවත් වැඩක් නැහැ ඒ අතේ පැහැදිලි වැඩපිළිවෙළක් නැත්නම්. අද තියෙන අපේක්ෂා භංගත්වයට හේතුවත් ඒකයි. මින් ඉදිරියට මිනිස්සු ඡන්දය දෙන්නේ 'පොස්ටර් එකේ ඉන්න ලස්සන මූණට' නෙවෙයි, තමන්ගේ ප්රශ්නවලට තියෙන විද්යාත්මක සහ ප්රායෝගික වැඩපිළිවෙළටයි."
මෙම අදහස තවදුරටත් පැහැදිලි කරමින් ආනන්ද හිමියන් පෙන්වා දුන්නේ,
ඉදිරි දේශපාලන යථාර්ථය තීරණය වන්නේ පුද්ගල කේන්ද්රීය දේශපාලනය (Personality Cult) මත නොව, ප්රතිපත්ති කේන්ද්රීය දේශපාලනය මත බවයි.
මෙම පද්ධතිමය වෙනස සඳහා ජනතාව සතු වගකීම පිළිබඳව පාහියංගල ආනන්ද හිමියන් ඉදිරිපත් කරන්නේ ඉතා ප්රගතිශීලී අදහසකි. උන්වහන්සේ පෙන්වා දෙන්නේ මීළඟ පියවර වන්නේ ජනතාව "දේශපාලන වහල්භාවයෙන්" මිදීම බවයි.
පාහියංගල ආනන්ද හිමි:
"අපි අවුරුදු 76ක්ම කළේ පුද්ගලයන්ට දේවත්වය ආරූඪ කරලා රවටපු එක. දැන් ඒ කාලය ඉවරයි. ජනතාවට දැන් ඕන වැඩ කරන විදිහ, කාලරාමුව සහ ප්රතිඵල පෙන්වන වැඩපිළිවෙළක්. මින් ඉදිරියට කිසිම දේශපාලනඥයෙකුට 'මම රට බේරගන්නම්' කියලා විතරක් මැතිවරණ දිනන්න බැහැ. මිනිස්සු ඉල්ලන්නේ 'කොහොමද කරන්නේ?' කියන ප්රශ්නයට උත්තරයයි."
"මීළඟ පියවරේදී ජනතාව තේරුම් ගන්න ඕන පාලකයා කියන්නේ තමන්ගේ ස්වාමියා නෙවෙයි, තමන්ගේ සේවකයා කියලා. අපි තවදුරටත් දේශපාලනඥයන් පස්සේ ගිහින් රස්සා ඉල්ලන, සිමෙන්ති කොට්ට ඉල්ලන සංස්කෘතිය නතර කරන්න ඕන. අරගලයෙන් අපිට ලැබුණු ලොකුම ජයග්රහණය තමයි 'බය' නැතිවීම. ඒ බය නැතිවීම පාවිච්චි කරලා පාලකයන්ව නිරන්තරයෙන් ප්රශ්න කරන 'සක්රීය පුරවැසි සමාජයක්' ගොඩනැගීම තමයි මීළඟ අභියෝගය."
7. බලය බෙදීම සහ වගවීම (Accountability)
සාකච්ඡාවේදී මතු වූ තවත් සුවිශේෂී කරුණක් වූයේ දූෂණයට වැට බැඳීම සඳහා නීතිමය රාමුව ශක්තිමත් කිරීමයි. මීළඟට බලයට පත්වන ඕනෑම කණ්ඩායමකට ජනතාව විසින් පැනවිය යුතු කොන්දේසි පිළිබඳව මෙහිදී සංවාදයට බඳුන් විය.
- වොරන්ට් ක්රමය සහ නීතියේ ආධිපත්යය: දේශපාලන අතපෙවීම්වලින් තොර පොලිසියක් සහ අධිකරණයක් ස්ථාපිත කිරීම.
- සොරකම් කළ දේපළ යළි අත්පත් කර ගැනීම: "අතීතයේ රටට අහිමි කළ ධනය නැවත ලබාගැනීමට හැකි නීතිමය ව්යුහයක් සැකසීම මීළඟ පාලනයේ ප්රමුඛතාවය විය යුතුයි," යන අදහස දෙපළම අනුමත කරති.
අශෝක අබේගුනවර්ධන:
"දේශපාලනඥයෝ කියන්නේ මේ පද්ධතියේ එක කොටසක් විතරයි. නමුත් පද්ධතිය වෙනස් කරන්න නම් නීතිය හැමෝටම සමාන වෙන්න ඕන. 'ඩීල්' දේශපාලනය නතර කරන එක තමයි මීළඟට තියෙන ලොකුම බාධාව. ඒක කරන්න පුළුවන් පුද්ගලයෙක්ට නෙවෙයි, ශක්තිමත් ආයතනික පද්ධතියකට විතරයි."
8. ආගමික සංස්කෘතියේ වෙනසක්
ආනන්ද හිමියන් වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙන්නේ මීළඟ පියවරේදී ආගමික නායකයන් දේශපාලන වේදිකාවලින් ඉවත් වී, ජනතාවට නිවැරදි මඟ පෙන්වන "සදාචාරාත්මක බලවේගයක්" බවට පත්විය යුතු බවයි.
පාහියංගල ආනන්ද හිමි:
"අපේ රටේ මීළඟට වෙන්න ඕන වැදගත්ම දේ තමයි ජාතිවාදය සහ ආගම්වාදය දේශපාලන මෙවලමක් විදිහට පාවිච්චි කරන එක නීතියෙන්ම තහනම් කිරීම. පන්සල, පල්ලිය, කෝවිල දේශපාලන බලය බෙදන තැන් නොවී, මිනිස්සුන්ගේ ආත්මීය නිදහස සහ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් කතා කරන තැන් බවට පත් වෙන්න ඕන."
පරිභෝජනවාදයේ විලංගු සහ බුදු දහම පෙන්වන 'පරිසර කේන්ද්රීය' මාවත
සාකච්ඡාවේ ඉතාම සිත්ගන්නාසුලු හැරවුම් ලක්ෂය වන්නේ අශෝක අබේගුනවර්ධන විසින් විමසන ලද එක්තරා පැනයකි.
"අපි රටක් හදන්න යනකොට ඇයි පරිසරය මේ තරම්ම වැදගත් වෙන්නේ? පරිසරය මුල් කරගත්ත රට හැදීමක් ගැන ඔබවහන්සේ විශ්වාස කරන්නේ ඇයි?" යන්න එම පැනයයි.
ඊට පිළිතුරු දෙමින් පාහියංගල ආනන්දසාගර හිමියන් පවතින 'පරිභෝජනවාදී' (Consumerism) සංස්කෘතිය බුදු දහමේ ගැඹුරු දර්ශනය සමඟ ගළපා විග්රහ කළේ මෙලෙසිනි:
පාහියංගල ආනන්දසාගර හිමි:
"අද ලෝකයම හඹා යන්නේ 'වැඩි වැඩියෙන් පරිභෝජනය කිරීම' කියන මිථ්යාව පස්සේ. ඒක හරියට මිරිඟුවක් පස්සේ යනවා වගේ වැඩක්. බුදු දහම අපිට උගන්වන්නේ 'අප්පිච්ඡතා' (Appicchatha) හෙවත් අල්පේච්ඡතාවය සහ 'සන්තුට්ඨි' (Santutthi) හෙවත් ඇති දේකින් සතුටු වීමයි. පරිසර විනාශයට ප්රධානම හේතුව මේ සීමා රහිත ආශාවයි. පරිසරය මුල් කරගත්ත රටක් හදනවා කියන්නේ ගස් වැල් ටිකක් රකින එක විතරක් නෙවෙයි; මිනිසාගේ ජීවන රටාව සරල කිරීම සහ සොබාදහම සමඟ අනුකූලව ජීවත් වීමයි. ඒක තමයි තිරසාරම සංවර්ධනය."
මෙහිදී උන්වහන්සේ වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේ, මිනිසාගේ සැහැල්ලු ජීවන අභිලාෂයන් සහ ආධ්යාත්මික සුවය රඳා පවතින්නේ භෞතික දේ ගොඩගැසීම මත නොව, පරිසරය සමඟ පවත්වන සමබරතාවය මත බවයි.
පාහියංගල ආනන්ද හිමි සහ අශෝක අබේගුනවර්ධන අතර සිදු වූ මෙම සංවාදය, හුදු දේශපාලන කතාබහකින් එහා ගිය, රටේ හෘද සාක්ෂිය අමතන විවරණයකි. අතීතයේ වැරදිවලින් පාඩම් ඉගෙනගෙන, වඩාත් විනිවිදභාවයකින් යුතු, යුක්තිගරුක සමාජයක් ගොඩනැගීමට නම් ජනතාව මීට වඩා සක්රීයව දේශපාලන දැනුවත්භාවයකින් කටයුතු කළ යුතු බව මෙහි අවසන් පණිවිඩයයි.
#සටහන - නිරෝමී සුබ්රමනියම්
