ශ්රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක, වාහනයක් හිමිකර ගැනීම හුදු ප්රවාහන අවශ්යතාවයකට වඩා
සමාජ තත්ත්වය පෙන්නුම් කරන සංකේතයක් බවට පත්ව ඇත. එහෙත්, මෙම පාලනයක් නැති ආශාව සහ අසීමිත පරිභෝජනය රටේ ආර්ථිකයට මෙන්ම පරිසරයටද එල්ල කරන්නේ මරු පහරකි. "දිනකට අලුත් වාහන 1,826ක් මහපාරට" එකතු වීම හුදු සංඛ්යාලේඛනයක් පමණක් නොව, එය එළඹෙන දැවැන්ත සමාජ-ආර්ථික හා පාරිසරික අර්බුදයක පැහැදිලි අනතුරු ඇඟවීමකි. පහත දැක්වෙන්නේ මේ හා සම්බන්ධව පැනනැගී ඇති ගැටලු සහ ඊට තුඩු දෙන දේශපාලනික පසුබිම පිළිබඳ විශ්ලේෂණාත්මක විග්රහයකි.
වාහන ලියාපදිංචියේ වර්තමාන දිශානතිය
දිනෙන් දින මහමඟට එකතු වන වාහන ප්රමාණය සුළුපටු නොවේ. විද්යුත් වාහන (EV) කෙරෙහි ඇති නැඹුරුව යහපත් ප්රවණතාවක් ලෙස බැලූ බැල්මට පෙනුණද, සමස්තයක් ලෙස ගත් කල මෙම සංඛ්යාලේඛන මගින් පෙන්වා දෙන්නේ පාලනයකින් තොර ආනයන හා පරිභෝජන රටාවකි.
| වාහන කාණ්ඩය / කාල සීමාව | ලියාපදිංචි වී ඇති ප්රමාණය | අමතර විස්තර |
| දෛනිකව එකතු වන මුළු වාහන | 1,826 | - |
| දෛනික යතුරුපැදි | 1,213 | පැයකට යතුරුපැදි 210 කට අධිකය |
| දෛනික මෝටර් රථ | 386 | පැයකට මෝටර් රථ 67 ක් පමණය |
| පළමු කාර්තුව (මාස 3 තුළ) | ||
| ත්රිරෝද රථ | 10,945 | - |
| ද්විත්ව කාර්ය වාහන | 2,169 | - |
| මගී ප්රවාහන බස් රථ | 1,415 | - |
| විදුලි වාහන (EV) | 15,488 | මාර්තු මාසයේ පමණක් 8,124 කි |
| මාසික මුළු ලියාපදිංචිය | ||
| ජනවාරි | 55,237 | - |
| පෙබරවාරි | 51,613 | - |
| මාර්තු | 57,518 | වසරේ වැඩිම ලියාපදිංචිය වාර්තා වූ මාසය |
ආර්ථිකය මත එල්ල වන පීඩනය සහ විනිමය අර්බුදය
මෙතරම් වාහන ප්රමාණයක් ආනයනය කිරීම යනු රටේ සීමිත විදේශ විනිමය සංචිත (ඩොලර්) විශාල වශයෙන් රටින් පිටතට ගලා යාමකි. ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය කඩා වැටීමට මෙම ආනයන වියදම් සෘජුවම බලපායි. රජය විසින් ආනයන බද්දට 50%ක අධිභාරයක් පැනවීමට කටයුතු කළේ මෙම ඩොලර් පිටතට ගලා යාම පාලනය කිරීමට සහ රුපියල ආරක්ෂා කර ගැනීමටයි. එහෙත්, මෙවැනි හදිසි බදු පැනවීම් තුළින් වාහන අලෙවිකරුවන්ට තමන් සතුව දැනටමත් පවතින වාහන සඳහා අසාධාරණ ලෙස මිල ඉහළ දමා අධික ලාභ ලැබීමට අවස්ථාව උදා වේ.
මූල්ය පාලනය සහ ණය සීමා කිරීම් (LTV සංශෝධන)
පාරිභෝගිකයින්ගේ මෙම පාලනයක් නොමැති ආශාව පාලනය කිරීම සඳහා ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවට දැඩි තීරණ ගැනීමට සිදුව ඇත. ඒ අනුව වාහන මිලදී ගැනීම සඳහා ලබා දෙන ණය අනුපාත (Loan-to-Value Ratio) සීමා කිරීමට මහ බැංකුව පියවර ගෙන තිබේ.
-
වාණිජ වාහන: ණය සීමාව වාහනයේ වටිනාකමින් 70% සිට 60% දක්වා පහත හෙළා ඇත.
-
පුද්ගලික වාහන: මෝටර් රථ, SUV, වෑන් සහ ත්රිරෝද රථ සඳහා ණය සීමාව 50% සිට 40% දක්වා අඩු කර තිබේ.
මෙමඟින් වාහනයක් මිලදී ගැනීමේදී ගැනුම්කරු විසින් අතින් යෙදිය යුතු මූලික මුදල ඉහළ යන අතර, එය අනවශ්ය ලෙස වාහන ණය වීම සහ ආනයනය අධෛර්යමත් කිරීමේ උපක්රමයකි.
පාරිසරික විනාශය සහ යටිතල පහසුකම් බිඳවැටීම
දිනකට වාහන 1,826ක් පාරට දැමීමට තරම් ශ්රී ලංකාවේ මාර්ග පද්ධතිය පුළුල් වී නොමැත. මාර්ග තදබදය හේතුවෙන් දෛනිකව අපතේ යන මිනිස් ශ්රමය සහ ඉන්ධන ප්රමාණය අතිවිශාලය. විදුලි වාහන (EV) ලියාපදිංචිය මාර්තු මාසයේදී 8,124ක් දක්වා ඉහළ යාම හරිත ප්රවණතාවක් ලෙස පෙනුණද, ශ්රී ලංකාවේ විදුලි උත්පාදනය තවමත් බහුතරයක් ෆොසිල ඉන්ධන මත රඳා පවතින බැවින් පාරිසරික ප්රතිලාභය ප්රායෝගිකව අවම වේ. තවද, අනාගතයේදී මෙම බැටරි බැහැර කිරීමද දැවැන්ත පාරිසරික අර්බුදයක් නිර්මාණය කරනු ඇත.
අක්රමිකතා සහ පද්ධතියේ දුර්වලතා
මෙවැනි ආර්ථික අර්බුද මැද වුවද, පද්ධතියේ ඇති හිඩැස් භාවිත කරමින් ඇතැම් සමාගම් අනිසි ලාභ ලබන බවට චෝදනා එල්ල වේ. රේගු ආනයන බද්දට 50%ක අධිභාරයක් පැනවීමට පෙර, මෝටර් රථ 4,000ක් සඳහා සමාගම් දෙකක් විසින් ණයවර ලිපි (LC) විවෘත කර තිබීම ඊට කදිම නිදසුනකි. මෙය හුදෙක් අහඹු සිදුවීමක් නොව, අභ්යන්තර තොරතුරු කල්තියා දැනගෙන සිදුකළ මහා පරිමාණ මූල්ය අක්රමිකතාවක් විය හැකි බවට සැක මතු වේ.
දේශපාලනික වගකීම සහ මතවාදී වෙනසක අවශ්යතාව
මෙම සමස්ත අර්බුදය හුදෙක් ආර්ථික න්යායන්ට පමණක් ලඝු කළ නොහැක. බලයට පත්වන සෑම රජයක්ම මෙතෙක් කටයුතු කළේ තම ඡන්දදායකයාගේ පාරිභෝජනවාදී ආශාවන් (Consumerism) තෘප්තිමත් කරමින් තම ඡන්ද පදනම රැකගැනීමට පමණි. පාරිභෝගික භාණ්ඩ හා වාහන ආනයනයට අසීමිතව ඉඩ දෙමින් ඔවුන් ගෙනගිය මෙම ජනප්රියවාදී දේශපාලනය අවසානයේ රට බංකොලොත් භාවය කරා තල්ලු කළේය.
නමුත් මෙම යථාර්ථය පසෙක තබා, රටට සැබවින්ම ඔබින නිෂ්පාදන මූලික ආර්ථික ප්රතිපත්තියක් සහ තිරසර පරිභෝජන වෙළෙඳපොළක් නිර්මාණය කිරීම අද දවසේ ප්රමුඛතම අවශ්යතාවයයි. එය හුදු කෙටිකාලීන බල ව්යාපෘතිවලින් සහ ධනවාදී ලාභ ඉපැයීමේ අරමුණුවලින් එහා ගිය, පොදු ජන යහපත, සමාජ සාධාරණත්වය සහ සම්පත් නිසි ලෙස බෙදී යාම සහතික කරන වාමාංශික මතවාදයක් පිළිබඳ උනන්දුවක් ඇති පාලන ව්යුහයක ඓතිහාසික වගකීමක් වනු ඇත. මහජන මුදල් නාස්ති කරන පෞද්ගලික වාහන සංස්කෘතියක් වෙනුවට, ශක්තිමත් පොදු ප්රවාහන පද්ධතියක් ගොඩනැගිය හැක්කේ එවැනි දේශපාලනික කියවීමක් සහිත පාලනයකට පමණි.
"දිනකට වාහන 1,826ක්" යනු රටක සංවර්ධනයේ දර්ශකයක් නොව, සමාජයේ ඇති පාලනයක් නැති පාරිභෝගිකවාදී ආශාව මනාව පිළිඹිබු කරන කැඩපතකි. මහ බැංකුව ණය සීමා කිරීම හෝ රජය බදු පැනවීම වැනි තාවකාලික පැලැස්තර විසඳුම් මගින් පමණක් මෙම අර්බුදය ජයගත නොහැක. මේ සඳහා ශක්තිමත්, විශ්වාසදායක පොදු ප්රවාහන පද්ධතියක් ගොඩනැගීමත්, ජනතාවගේ පරිභෝජනවාදී ආශාවන් වෙනුවට රටේ සැබෑ අවශ්යතාව හඳුනාගත් විකල්ප දේශපාලන හා ආර්ථික දැක්මක් කරා ගමන් කිරීමත් කඩිනමින් සිදු විය යුතුය. එසේ නොමැති වුවහොත්, වාහන ගොඩක් මැද සිරවූ, ආර්ථික සහ පාරිසරික වශයෙන් විනාශ වූ අනාගතයක් අපට උරුම වීම වැළැක්විය නොහැක.
