මෙය සාමාන්ය ගනුදෙනුවක්ද? අර්බුදයට මුහුණදීමේ උපක්රමයක්ද?
පසුගියදා ශ්රී ලංකාවේ මූල්ය ක්ෂේත්රය තුළ දැඩි කතාබහකට සහ ආන්දෝලනයකට ලක්වූ ජාතික සංවර්ධන බැංකුව හෙවත්
NDB බැංකුව යළිත් වරක් ප්රධාන පුවත් මවන්නට සමත්වී තිබේ. ඒ ඔවුන් සතුව තිබූ සෙලාන් බැංකුවේ කොටස් තොගයක් රුපියල් බිලියන 2.8 ක දැවැන්ත මුදලකට අලෙවි කිරීමත් සමඟයි. බැලූ බැල්මට මෙය හුදෙක් ආයෝජන කළමනාකරණය කිරීමේ සාමාන්ය ව්යාපාරික ගනුදෙනුවක් ලෙස පෙනී ගියද, මූල්ය විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මීට සති කිහිපයකට පෙර හෙළි වූ බැංකුව අභ්යන්තරයේ සිදුවූ දැවැන්ත මූල්ය වංචාව සහ මෙම හදිසි ගනුදෙනුව අතර පැහැදිලි සබැඳියාවක් පවතින බවයි.
නිල වශයෙන් සිදුවූයේ කුමක්ද?
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ (CSE) වෙත නිල වශයෙන් දැනුම් දෙමින් NDB බැංකුව ප්රකාශ කර ඇත්තේ, සෙලාන් බැංකුවේ තමන් සතුව තිබූ කොටස් මිලියන 26.6කට අධික ප්රමාණයක් (26,631,495) විකුණා දැමූ බවයි. එක් කොටසක් රුපියල් 104 බැගින් අලෙවි කර ඇති අතර, එයින් උපයාගත් මුළු මුදල රුපියල් බිලියන 2.8කි.
බැංකුව විසින් මෙය හඳුන්වා දී ඇත්තේ "මූලෝපායික නොවන ආයෝජනවලින් (non-strategic investment) ඉවත්වීමේ සැලසුමකට" අනුව පැමිණි සුදුසු අවස්ථාවක් ප්රයෝජනයට ගැනීමක් ලෙසිනි.
තිරය පිටුපස කතාව: බිලියන 13.2ක දැවැන්ත මූල්ය අර්බුදය
ඉහත කී නිල ප්රකාශය කෙතරම් සුමට වුවත්, NDB බැංකුව මේ වනවිට පසුකරමින් සිටින්නේ තම ඉතිහාසයේ දැවැන්තම අර්බුදකාරී සමයකි. පසුගිය මාසයේදී බැංකුව අභ්යන්තරයේ සිදුවූ රුපියල් බිලියන 13.2 ක අතිවිශාල මූල්ය වංචාවක් පිළිබඳ තොරතුරු මාධ්යයට සහ මහජනතාවට හෙළිදරව් විය.
තත්ත්වයේ බරපතලකම කොතරම්ද යත්, මෙම වංචාව සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීම සඳහා විදේශීය ෆොරෙන්සික් (මූල්ය අපරාධ විමර්ශන) විශේෂඥයෙකුගේ සහාය ලබාගැනීමට පවා බැංකු කළමනාකාරීත්වයට සිදුවිය. මේ වනවිටත් බැංකුව මහජනතාවගේ සහ නියාමන ආයතනවල දැඩි විවේචනයට (Under-fire) ලක්ව සිටී.
මෙම තීරණාත්මක ගනුදෙනුව පිටුපස ඇති සැබෑ ආර්ථික විශ්ලේෂණය
නිල ප්රකාශය කුමක් වුවත්, පවතින වටපිටාව අනුව මෙම කොටස් විකිණීම පිටුපස ඇති ප්රධාන අරමුණු කිහිපයක් විශ්ලේෂකයින් විසින් පෙන්වා දෙනු ලබයි.
-
1. ක්ෂණික ද්රවශීලතාවය සහ ප්රාග්ධන හිඩැස පියවීම (Liquidity & Capital Buffer): රුපියල් බිලියන 13.2 ක පාඩුවක් යනු බැංකුවක මූල්ය ස්ථාවරත්වයට එල්ල වන ප්රබල ප්රහාරයකි. එදිනෙදා මෙහෙයුම් බාධාවකින් තොරව පවත්වාගෙන යාමට සහ ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ ප්රාග්ධන අවශ්යතා සපුරාලීමට නම් ඔවුන් අත ක්ෂණික මුදල් සංචිත (Cash flows) තිබිය යුතුය. සෙලාන් බැංකුවේ කොටස් විකිණීමෙන් ලබා ගත් රුපියල් බිලියන 2.8 හරහා බැංකුව උත්සාහ කරන්නේ එම පාඩුවෙන් යම් ප්රතිශතයක් ආවරණය කරගෙන තම ප්රාග්ධනය තර කරගැනීමටයි.
-
2. පාරිභෝගික සහ ආයෝජක විශ්වාසය රැකගැනීම (Damage Control): බැංකුවක් තුළ මෙවැනි දැවැන්ත වංචාවක් සිදුවූ විට තැන්පත්කරුවන් තුළ බියක් ඇතිවීම ස්වාභාවිකය. ඇතැමුන් තම මුදල් ආපසු ලබාගැනීමට පෙළඹිය හැක. තමන් සතුව පහසුවෙන් මුදල් බවට පත්කළ හැකි වත්කම් පවතින බවත්, බැංකුව කිසිදු ගැටලුවකින් තොරව ස්ථාවරව පවතින බවත් වෙළඳපොළට සන්නිවේදනය කිරීම මෙම ගනුදෙනුවේ තවත් එක් සැඟවුණු අරමුණකි.
-
3. කාලීන ගැළපීම (The Timing Factor): මෙය මූලෝපායික ඉවත්වීමක් යැයි බැංකුව පැවසුවද, එය සිදුවන කාලය ඉතා තීරණාත්මකය. බිලියන 13.2ක වංචාව හෙළි වී හරියටම මාසයකට පමණ පසුව මෙම ගනුදෙනුව සිදුවීම අහඹු සිදුවීමක් විය නොහැක. බොහෝදුරට මෙය අර්බුදය හමුවේ බලකෙරුණු වත්කම් ද්රවශීලී කිරීමක් (Forced asset liquidation) ලෙස හැඳින්වීම වඩාත් නිවැරදිය.
NDB බැංකුව විසින් සෙලාන් බැංකුවේ කොටස් රුපියල් බිලියන 2.8 කට විකිණීම හුදෙක් සාමාන්ය ආයෝජන තීරණයක් පමණක් නොවේ. එය තම ආයතනය ඇතුළත සිදුවූ දැවැන්ත වංචාවෙන් අහිමි වූ ප්රාග්ධනය සහ කීර්තිනාමය නැවත ගොඩනඟා ගනිමින්, ඉදිරි ගමන ස්ථාවර කරගැනීම සඳහා බැංකු කළමනාකාරීත්වය විසින් ගනු ලැබූ 'අර්බුද කළමනාකරණ' (Crisis Management) පියවරක් ලෙස පැහැදිලිවම හඳුනාගත හැක.
කෙසේ වෙතත්, අහිමි වූ බිලියන 13.2න් බිලියන 2.8ක් පියවා ගැනීම යම් සහනයක් වුවද, ඉතිරි හිඩැස පියවා ගන්නේ කෙසේද සහ විදේශීය විශේෂඥයාගේ පරීක්ෂණ වාර්තාවෙන් කුමන තොරතුරු හෙළිවනු ඇත්ද යන්න මත NDB බැංකුවේ ඉදිරි අනාගතය තීරණය වනු ඇත. සමස්ත මූල්ය වෙළෙඳපොළම මේ දෙස ඉතා අවධානයෙන් බලා සිටී.
(මෙය පවතින තොරතුරු මත පදනම්ව සකස් කළ ස්වාධීන මූල්ය විශ්ලේෂණයකි.)
