ශ්රී ලංකා ව්යවස්ථාදායකයේ ඉහළම පරිපාලන නිලධාරියෙකු වන නියෝජ්ය මහලේකම්වරයා විසින්, වත්මන්
කථානායකවරයාට එරෙහිව අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) වෙත පැමිණිලි කිරීමත් සමඟ බරපතළ නෛතික සහ පරිපාලනමය අර්බුදයක් නිර්මාණය වී තිබේ. මෙය හුදු පුද්ගල ගැටුමක් නොව, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව, මූල්ය රෙගුලාසි සහ රාජ්ය පරිපාලන නීතිය සෘජුවම අභියෝගයට ලක් කෙරෙන අවස්ථාවකි.
මූල්ය අවභාවිතය සහ ව්යවස්ථාපිත නීතිය උල්ලංඝනය කිරීම
කථානායකවරයාට එරෙහිව ගොනු කර ඇති ප්රධාන චෝදනා අටට රාජ්ය මුදල් සහ දේපළ අවභාවිතය (ඉන්ධන දීමනා ද්විත්වයක් ලබා ගැනීම, නිල නිවාස දෙකක් භාවිතය, උපකරණ අවභාවිතය) ඇතුළත් වේ. මෙම කරුණු සත්යයක් ලෙස ඔප්පු වුවහොත්, එය 1982 අංක 12 දරන පොදු දේපළවලට එරෙහිව සිදුකරන වැරදි පිළිබඳ පනත යටතේ දඬුවම් ලැබිය හැකි අපරාධයකි. ඊට අමතරව, රජයේ මූල්ය රෙගුලාසි (Financial Regulations) සහ ආයතන සංග්රහය (Establishments Code) මගින් පනවා ඇති පරිපාලන රීතීන් මෙහිදී දැඩි ලෙස උල්ලංඝනය වී ඇති බව නිරීක්ෂණය වේ.
විමර්ශනයට බාධා කිරීම සහ දූෂණ විරෝධී පනත
මීට සමගාමීව, කථානායකවරයාගේ පෞද්ගලික ලේකම්වරයා විසින් පාර්ලිමේන්තු මහලේකම්වරිය වෙත යොමු කළ ලිපිය නෛතික වශයෙන් දැඩි මතභේදයකට තුඩු දී ඇත. විමර්ශනයකට ලක්ව සිටින පාර්ශ්වයක් විසින් විමර්ශන නිලධාරීන්ගේ රාජකාරි දීමනා සහ තොරතුරු ප්රශ්න කිරීම, 2023 අංක 09 දරන දූෂණ විරෝධී පනතේ 127(1)(ඒ) සහ (ඔ) වගන්ති ප්රකාරව 'විමර්ශනයකට බාධා කිරීමක්' සහ 'බලපෑම් කිරීමක්' ලෙස අර්ථකථනය කළ හැකිය. එම පනතේ 3(5) වගන්තිය මගින් කොමිසමේ ස්වාධීනත්වය සහතික කර ඇති පසුබිමක, මෙවැනි ක්රියාමාර්ග නීතියේ ආධිපත්යයට එල්ල කරන සෘජු තර්ජනයකි.
බලතල අයුතු ලෙස භාවිතය (Ultra Vires) සහ පරිපාලන දෝෂ
පැමිණිලිකාර නියෝජ්ය මහලේකම්වරයා ඉලක්ක කර ගනිමින් කථානායකවරයා විසින් ආරම්භ කර ඇති 'මූලික පරීක්ෂණය' පරිපාලන නීතියේ මූලධර්ම කිහිපයක්ම උල්ලංඝනය කරයි:
- අධිකාරී බලය පැහැර ගැනීම: 1953 අංක 9 දරන පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල පනතේ 4(2) සහ 5(1) වගන්ති අනුව, කාර්ය මණ්ඩලයේ විනය පාලනය සහ පරීක්ෂණ කැඳවීමේ නීත්යානුකූල බලය හිමිවන්නේ මහලේකම්වරයාටය. කථානායකවරයා සිය විධායක බලය ඉක්මවා කටයුතු කිරීම නීතිය ඉදිරියේ බලරහිත (Ultra Vires) වේ.
- ජ්යෙෂ්ඨත්වයේ මූලධර්මය කඩවීම: ආයතනික විනය පටිපාටියේ 7 වන වගන්තියට අනුව, පරීක්ෂණ නිලධාරියා අදාළ නිලධාරියාට වඩා ජ්යෙෂ්ඨයෙකු විය යුතුය. එහෙත් මෙහිදී පාර්ලිමේන්තුවේ ඉහළම නිලධාරියෙකු විමර්ශනයට පහළ නිලයක් දැරූ අයෙකු පත් කර තිබීම ස්වභාවික යුක්ති මූලධර්මයට පටහැනිය.
- ද්වේශ සහගතබව (Mala Fide): අගෝස්තු 20 වන දින පරීක්ෂණ නිලධාරියා පත් කර, ඒ සඳහා වූ උපදේශක කාරක සභා අනුමැතිය සැප්තැම්බර් 12 දින ලබා ගැනීම හරහා, මෙම ක්රියාවලියේ ඇති කල්තියා සැලසුම් කළ, ද්වේශ සහගත ස්වභාවය නෛතිකව ඔප්පු කිරීමට ප්රබල සාක්ෂියක් සපයයි.
ස්වාධීන පරිපාලනය සහ රාජ්ය බලයේ යථාර්ථය
කෙසේ වෙතත්, මෙම සිදුවීම විග්රහ කිරීමේදී 'ස්වාධීන පරිපාලනය' යන්න පිළිබඳව අප විචාරාත්මක දෘෂ්ටියක් හෙළිය යුතුය. ලෝකයේ හෝ ලංකාවේ හෝ පරම ස්වාධීන පරිපාලනයන් පවතින්නේ නැත. දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්වලින් තොර පරිපාලනයන් යථාර්ථයේදී දක්නට නොලැබෙන අතර, ප්රජාතන්ත්රවාදය යනුම ඊට ඈඳාගෙන ඇති ධනේශ්වර මෙවලමකි. මෙම අර්බුදය හරහා පෙනී යන්නේ ආණ්ඩුව හෝ යම් පාර්ශ්වයක් ප්රජාතන්ත්රවාදී ආයතන පද්ධතිය සිය පූර්ණ ග්රහණයට ගැනීමට මෙහෙයුමක නිරතව සිටියද, කිසිවෙකුටත් සම්පූර්ණ රාජ්ය බලයක් යන්න තනිව දිනාගත නොහැකි බවයි. රාජ්යය පවතින්නේම මෙවැනි ආයතනික සහ දේශපාලනික ප්රතිවිරෝධතා සහ බල ඝට්ටනයන් මතුවන ව්යුහයක් ලෙසය.
අවසාන වශයෙන්, නීතිය සහ පරිපාලන රීතීන් සියල්ලන්ටම සමානව අදාළ විය යුතු අතර, ව්යවස්ථාදායකයේ ගෞරවය ආරක්ෂා කර ගැනීම උදෙසා මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් අපක්ෂපාතී සහ නෛතික රාමුවට යටත් වූ විමර්ශනයක් අත්යවශ්ය වේ.
