සුප්රකට බ්රිතාන්ය සත්ව විද්යාඥයෙකු, මානව චර්යා විද්යාඥයෙකු මෙන්ම අග්රගණ්ය ලේඛකයෙකු ද වූ
ඩෙස්මන්ඩ් මොරිස් (Desmond Morris) සිය 98 වැනි වියේදී අභාවප්රාප්ත වූ පුවත මේ වනවිටත් ලොව පුරා විද්යා හා සාහිත්ය ලැදි පාඨකයන්ගේ දැඩි සංවේගයට මෙන්ම අවධානයට ලක්ව තිබේ. මිනිස් ස්වභාවය සහ සත්ව චර්යාවන් අතර ඇති අදෘශ්යමාන සබැඳියාව පිළිබඳ ලොවට නැවුම් මෙන්ම නිර්භීත දැක්මක් ලබා දුන් ඔහුගේ සමුගැනීම, විද්යා හා සාහිත්ය ලෝකයට කිසිදා පිරවිය නොහැකි අඩුවකි.
ඔහු ලෝක ප්රකට වූයේ සත්ව විද්යාව සහ මානව විද්යාව යන විෂය පථයන් ද්විත්වයම එකට යා කරමින්, මිනිසා යනු හුදෙක්ම "නිරුවත් වානරයෙකු" (Naked Ape) ලෙස අර්ථකථනය කරමිනි. මිනිස් ආඩම්බරයේ හිස් මුදුනටම පහර දුන් ඔහුගේ කෘති, අපට අප දෙසම අපක්ෂපාතීව බැලීමට අගනා කැඩපතක් විය.
ජීවිතය සහ පර්යේෂණාත්මක සාහිත්ය මෙහෙවර
1928 ජනවාරි 24 වන දින බ්රිතාන්යයේ උපත ලද ඩෙස්මන්ඩ් මොරිස්, ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්යාලයෙන් සත්ව විද්යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිය ලබා ගත්තේය. ලන්ඩන් සත්වෝද්යානයේ ක්ෂීරපායීන් පිළිබඳ භාරකරු ලෙස කටයුතු කළ ඔහු, සතුන්ගේ හැසිරීම් පමණක් නොව, ඒ සතුන් නැරඹීමට එන මිනිසුන්ගේ හැසිරීම් ද තියුණු ලෙස නිරීක්ෂණය කළේය.
එම නිරීක්ෂණයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස 1967 දී ප්රකාශයට පත් වූ The Naked Ape කෘතිය ලොව පුරා භාෂා 23 කටත් වඩා වැඩි ගණනකට පරිවර්තනය වෙමින් පිටපත් මිලියන 20 කට වඩා අලෙවි විය. ඉන්පසුව ඔහු රචනා කළ The Human Zoo (මනුසත් උයන), Intimate Behaviour, සහ Manwatching වැනි කෘති ද ශ්රී ලාංකික පාඨකයන් ඇතුළු ගෝලීය සමාජය තුළ අතිශය ජනාදරයට පාත්ර විය.
"නිරුවත් වානරයා" (The Naked Ape): අපේම නිරුවත පෙන්වූ චින්තන විප්ලවය
ඩෙස්මන්ඩ් මොරිස්ගේ විශිෂ්ටතම කෘතිය වන 'The Naked Ape' යනු සම්ප්රදායික මානව විද්යාව මුළුමනින්ම උඩුයටිකුරු කළ කෘතියකි. විද්යාඥයන් මිනිසා විග්රහ කළේ 'දේවදූතයෙකුට වඩා මඳක් පහළින් සිටින උසස් ජීවියෙකු' ලෙස වුවද, මොරිස් මිනිසා විග්රහ කළේ 'සෙසු වානරයන්ට වඩා මඳක් ඉහළින් සිටින, රෝම රහිත අපූරු වානරයෙකු' ලෙසිනි.
කෘතියේ ආරම්භයේදීම ඔහු පාඨකයා දැඩි කම්පනයකට ලක් කරමින් මෙසේ සටහන් කරයි:
"පෘථිවිය මත වෙසෙන වානර සහ ප්රයිමේට් (Primates) විශේෂ 193ක් වේ. ඉන් විශේෂ 192ක්ම සම්පූර්ණයෙන්ම රෝමවලින් (මවිල් වලින්) වැසී ඇත. මෙම නීතියෙන් බැහැර වූ එකම සුවිශේෂී විශේෂය වන්නේ, තමාවම 'හෝමෝ සේපියන්ස්' (Homo sapiens) ලෙස ආඩම්බරයෙන් හඳුන්වා ගන්නා මේ නිරුවත් වානරයා පමණි."
මොරිස් සිය කෘතිය හරහා මිනිසාගේ පෝෂණය, ලිංගිකත්වය, දරුකමට හදා වඩා ගැනීම්, ගවේෂණය, සටන් කිරීම් සහ ආගමික විශ්වාසයන් පවා සත්ව විද්යාත්මක කෝණයකින් විවරණය කරයි. ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ අප අද ජීවත් වන නවීන කොන්ක්රීට් වනාන්තර තුළ වුවද, අප ක්රියාත්මක වන්නේ මීට වසර ලක්ෂ ගණනකට පෙර අප්රිකානු සැවානා තණබිම් වල දඩයමේ ගිය අපගේ ආදිතමයන්ගේ සත්ව සහජ බුද්ධියට (Instincts) අනුවම බවයි.
කෘතියේ එන සුවිශේෂී විවරණයන් කිහිපයක්:
-
ආදරය සහ ඒකදාරිකත්වය (Pair-bonding): මිනිසා තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන දීර්ඝකාලීන ප්රේම සබඳතා සහ විවාහය යනු සමාජීය නිර්මාණයකට වඩා ජීව විද්යාත්මක අවශ්යතාවයක් බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. මිනිස් දරුවෙකු ඉපදී වසර ගණනාවක් යනතුරු අතිශය අසරණ බැවින්, එම දරුවා ආරක්ෂා කර පෝෂණය කිරීම සඳහා පිරිමියා සහ ගැහැනිය එකට බැඳී සිටීම පරිණාමීය අවශ්යතාවයක් විය.
"නිරුවත් වානරයාගේ ලිංගික ජීවිතය හුදෙක් ප්රජනනය සඳහා පමණක් නොව, යුවළක් අතර බැඳීම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා පරිණාමය වී ඇත. අපගේ බොහෝ හැඟීම්බර සබඳතාවල අරමුණ එයයි."
-
සමාජ තරාතිරම සහ ආක්රමණශීලී බව: නූතන කාර්යාලයක් තුළ උසස්වීම් සඳහා වන තරගය, වඳුරු රංචුවක නායකයා වීමට (Alpha male) දරන සටනට ඔහු සමාන කරයි. අපගේ කෝපය, මුහුණේ ඉරියව් සහ තර්ජනය කිරීම් අනෙකුත් ප්රයිමේටාවන්ගේ හැසිරීම් වලට කෙතරම් සමානද යන්න ඔහු මැනවින් විග්රහ කරයි.
-
ආගමික විශ්වාසයන්ගේ සත්ව මූලයන්: මොරිස් සිය කෘතියේදී නිර්භීතව ප්රකාශ කරන්නේ මිනිසාගේ ආගමික නැඹුරුව පිටුපස ඇත්තේ ද, රංචුවේ 'ප්රබලම නායකයාට' (Dominant Male) යටත් වීමේ සත්ව මානසිකත්වය බවයි. භෞතික නායකයෙකු නොමැති විට, නිරුවත් වානරයා විසින් අදෘශ්යමාන, සර්වබලධාරී නායකයෙකු නිර්මාණය කර ඔහුට යටහත් පහත් වන බව මොරිස් තර්ක කළේය.
මනුසත් උයන සහ අපගේ අනාගතය
The Naked Ape කෘතියේම දිගුවක් ලෙස පැමිණි The Human Zoo (මනුසත් උයන) කෘතියෙන් ඔහු පෙන්වා දුන්නේ, නූතන නගර යනු සැබෑ වනාන්තර නොවන බවත්, ඒවා සතුන් සිරකර තබන සත්වෝද්යාන (Zoos) වැනි බවත්ය. කැලෑවේ නිදහසේ සිටින සතුන්ට වඩා කූඩු කළ සතුන් මානසික ආතතියෙන් හා අස්වාභාවික ලෙස හැසිරෙන්නාක් මෙන්, නූතන මිනිසාද අධික ජනගහනයක් සහිත නගර නැමති කූඩු තුළ මානසික ව්යාධීන්ට ගොදුරු වී ඇති බව ඔහු ඉතා සාර්ථකව පෙන්වා දුන්නේය.
නිමාව සනිටුහන් කළ යුග මෙහෙවර
ඩෙස්මන්ඩ් මොරිස් යනු හුදෙක් සත්ව විද්යාඥයෙකු පමණක් නොවේ;
ඔහු මිනිස් වර්ගයාගේ අහංකාරකම සුනුවිසුනු කරමින්, සොබාදහමේ යථාර්ථය අපට පෙන්වා දුන් මහා දාර්ශනිකයෙකි. ඇතැම් ආගමික හා සම්ප්රදායික කණ්ඩායම්වලින් ඔහුගේ කෘතිවලට කොතරම් විරෝධතා එල්ල වුවද, විද්යාත්මක සත්යය හමුවේ එම මතවාදයන්ට පසුබසින්නට සිදු විය.
ඩෙස්මන්ඩ් මොරිස් නම් වූ ඒ යුග පුරුෂයාගේ භෞතික සමුගැනීම අද සනිටුහන් වුවද, ඔහු රචනා කළ කෘති සහ ඔහු ඉතිරි කර ගිය අප්රමාණ දැනුම් සම්භාරය තවත් පරම්පරා ගණනාවකට "අප කවුරුන්ද?" යන්න නිවැරදිව වටහා ගැනීමට අඛණ්ඩව මග පෙන්වනු ඇත.
නිරුවත් වානරයා මිය ගොස් නැත, ඔහු තැබූ පියසටහන් මිනිස් ඉතිහාසයේ සදාකාලිකවම රැඳෙනු ඇත.
