2027 අයවැය හරහා 'ද්විතියික දේපළ බද්දක්' (Secondary Property Tax) හඳුන්වා දෙන ලෙස
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) කරන බලපෑම්වලට දිසානායක ආණ්ඩුව සිය දැඩි විරෝධය පළ කර තිබේ.
මේ සම්බන්ධයෙන් IMF ආයතනය සහ ශ්රී ලංකා රජය අතර මතභේදාත්මක තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී ඇති බව 'සන්ඩේ ටයිම්ස්' පුවත්පත වාර්තා කරයි.
2023 වසරේ සිට ක්රියාත්මක වන විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ රාජ්ය ආදායම ඉහළ නැංවීමේ පුළුල් වැඩපිළිවෙළේ කොටසක් ලෙස, අමතර හෝ ද්විතියික නේවාසික දේපළ ඉලක්ක කරගනිමින් මෙම නව බද්ද පැනවීමට IMF විසින් අයවැය සාකච්ඡා අතරතුරදී යෝජනා කර ඇත. එහෙත් රජයේ ස්ථාවරය වී ඇත්තේ, දැනටමත් රජයේ අපේක්ෂිත ආදායම් ඉලක්ක සපුරා ඇති බැවින් සහ වෙනත් ආදායම් මාර්ග ප්රමාණවත් ලෙස පවතින බැවින් මෙම බද්ද ක්රියාත්මක කිරීමේ අවශ්යතාවක් නොමැති බවයි.
තවද, මෙවැනි බද්දක් අයකිරීම සඳහා රටේ දේපළ අයිතිය පිළිබඳ නිවැරදි දත්ත ගබඩාවක් අත්යවශ්ය වන බවත්, එවැනි තොරතුරු ජාලයක් නිසි පරිදි සකස් කිරීමට සැලකිය යුතු කාලයක් ගතවනු ඇති බවත් රජය පෙන්වා දී තිබේ.
මීට පෙර 2023 වසරේදී, 2025 වන විට සාමාන්ය දේපළ බද්දක් (Property Tax) පැනවීමට එකඟතාවක් පැවතිණි. නමුත් 13 වන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව දේපළ බදු අයකිරීමේ බලය පළාත් සභාවලට පැවරී තිබීම සහ තක්සේරු දෙපාර්තමේන්තුව සතුව මෙරට මිලියන 5ක් පමණ වන දේපළ සම්බන්ධයෙන් යාවත්කාලීන දත්ත නොමැති වීම යන ප්රායෝගික ගැටලු හේතුවෙන් එය ක්රියාත්මක කළ නොහැකි විය.
ඊට විකල්පයක් ලෙස පුද්ගලයෙකුගේ නිවසේ 'අනුමාන කුලී වටිනාකම' ආදායමක් ලෙස සලකා බදු අය කිරීමේ ක්රමයක් ගෙන ඒමට යෝජනා වුවද, 2024 නොවැම්බර් මැතිවරණයෙන් පසු බලයට පත් වූ වත්මන් රජය විසින් එය ද ප්රායෝගික නොවන බව පවසමින් මුළුමනින්ම අත්හැර දමන ලදී. කෙසේ වෙතත්, 2027 අයවැය සඳහා මෙය ඇතුළත් නොකළද, බද්ද හඳුන්වා දෙන ලෙස IMF ආයතනය අඛණ්ඩව බලපෑම් කිරීමේ දැඩි සම්භාවිතාවක් පවතින බව වාර්තා වේ.
රජය විසින් මෙලෙස IMF කොන්දේසිවලට එරෙහි වීම පිටුපස ගැඹුරු දේශපාලනික සහ ආර්ථික කාරණා කිහිපයක්ම පවතී. ලෝක ආර්ථික ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී, IMF යෝජනාවලට සහ කොන්දේසිවලට එකඟ වූ කිසිදු රටක් සම්පූර්ණයෙන් ණය බරින් මිදී හෝ තම ආර්ථිකය ස්ථාවරව ශක්තිමත් කරගත් බවට පැහැදිලි සාක්ෂි නොමැත.
වත්මන් ආණ්ඩුවේ ප්රධාන පාර්ශ්වය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) ද බලයට පැමිණෙන තෙක්ම දැඩිව සිටගත්තේ මෙම IMF යෝජනාවලට විරුද්ධවය. එහෙත් බලය ලබාගැනීමෙන් පසු, කඩා වැටී තිබූ ආර්ථිකය යම් මට්ටමකට පවත්වාගෙන යාම සහ ලබාගත් දේශපාලන බලය රැකගැනීම වෙනුවෙන් ඔවුන්ට ද IMF යෝජනා සමඟ ඉදිරියට යාමට සිදු විය.
එසේ වුවද, දිගින් දිගටම ජනතාවට දැඩි ලෙස බලපාන අසීරු IMF යෝජනා සහ බදු බර ජනතාව මත පැටවීමට යාමේදී දැඩි ජනතා විරෝධයක් එල්ල වීමේ අවදානමක් පවතී. විශේෂයෙන්ම ඉදිරියේදී පැවැත්වීමට නියමිත පළාත් සභා මැතිවරණයේදී මෙම බදු බර සෘජුවම ආණ්ඩුවේ ඡන්ද පදනමට අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත.
තමන්ගේ මුල් පක්ෂ මතවාදය මෙන්ම ජනතා අප්රසාදය හමුවේ දේශපාලන බලය ගිලිහී යාමේ අවදානමද සලකා බලා, රජය මෙලෙස අලුත් බදු පැනවීමේ IMF බලපෑම්වලට එරෙහිව සිය හඬ අවදි කර තිබේ. ඒ අනුව, ආර්ථිකය පවත්වාගෙන යාමට IMF සමඟ ගනුදෙනු කළද, දිසානායක ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමෙන් පසු ජනතාව පීඩාවට පත්වන IMF යෝජනාවකට එරෙහිව දැඩි ස්ථාවරයක සිටගත් පළමු අවස්ථාව ලෙස මෙය ඉතිහාසයට එක්වනු ඇත.
