ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතියේ ස්වාධීනත්වය සහ නීතියේ ආධිපත්යය පිළිබඳව යළිත් වරක්
ප්රබල සංවාදයක් නිර්මාණය කිරීමට මෑතකදී අභියාචනාධිකරණය විසින් ලබාදුන් අතුරු තහනම් නියෝගයක් සමත් වී තිබේ. ඒ, කොළඹ මහාධිකරණයේ විභාග වන මුදල් විශුද්ධිකරණයට අදාළ නඩුවක් සඳහා අවිස්සාවේල්ල මහාධිකරණ විනිසුරු සහන් මාපා බණ්ඩාර ට සාක්ෂි දීමට පැමිණෙන ලෙස දන්වා නිකුත් කර තිබූ සිතාසියක් වළක්වාලමිනි.
වෙබ් මාධ්ය සහ දේශපාලන ක්ෂේත්රය තුළ මෙම සිදුවීම හුදු නඩු තීන්දුවකට වඩා ඔබ්බට ගිය ආයතනික සහ ව්යවස්ථාදායක ගැටලුවක් ලෙස විග්රහ කළ හැකිය.
සිද්ධියේ පසුබිම
මෙම නෛතික අර්බුදයේ මූලය වන්නේ, මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ යෝෂිත රාජපක්ෂ මහතාට එරෙහිව නීතිපතිවරයා විසින් ගොනුකර තිබෙන නඩුවයි.
සාක්ෂියට කැඳවීම:
සහන් මාපා බණ්ඩාර නුගේගොඩ දිසා විනිසුරුවරයා වශයෙන් කටයුතු කරමින් සිටියදී නිකුත් කළ නියෝගයක් සම්බන්ධයෙන් ප්රශ්න කිරීම සඳහා කොළඹ මහාධිකරණය විසින් මෙම සිතාසිය නිකුත් කර තිබුණි.
මැදිහත්කරුවන්:
ජනාධිපති නීතිඥවරුන් වන උදිත ඉගලහේවා, ෆර්මාන් කාසීම් සහ නීතිඥ සුගත් කල්දේරා ගේ මැදිහත්වීම මත මෙම අභියාචනය ඉදිරිපත් විය.
අධිකරණයේ තීරණය:
අභියාචනාධිකරණයේ සභාපති විනිසුරු රොහාන්ත අබේසූරිය සහ ප්රියන්ත ප්රනාන්දු විසින් මෙම පෙත්සම සලකා බලා සිතාසිය මත ඉදිරි පියවර ගැනීම වළක්වාලමින් අතුරු තහනමක් නිකුත් කළහ.
මතුවන මූලික නීති තර්කය
මෙම නඩුවේදී පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වය විසින් මතු කරන ලද ප්රධාන නීතිමය තර්කය වන්නේ "අධිකරණ මුක්තිය (Judicial Immunity) සහ ස්වාධීනත්වයයි".
නිල රාජකාරි සඳහා ඇති මුක්තිය
විනිසුරුවරයෙකු සිය නිල රාජකාරිය ඉටුකිරීමේදී (Judicial Capacity) ලබාදෙන තීන්දුවක් හෝ නියෝගයක් සම්බන්ධයෙන් ඔහුව සාමාන්ය සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙස වෙනත් අධිකරණයක් හමුවට කැඳවා ප්රශ්න කළ නොහැකිය යන්න පිළිගත් නීතිමය මූලධර්මයකි.
අභියාචනා ක්රියාවලිය මිස ප්රශ්න කිරීමක් නොවීම
යම් විනිසුරුවරයෙකුගේ තීන්දුවක් සම්බන්ධයෙන් ගැටලුවක් පවතී නම්, ඊට එරෙහිව ඉහළ අධිකරණයකට අභියාචනයක් (Appeal) හෝ ප්රතිශෝධනයක් (Revision) ඉදිරිපත් කළ හැකි වුවද, අදාළ තීන්දුව දුන් විනිසුරුවරයා සාක්ෂි කූඩුවට නංවා හරස් ප්රශ්න ඇසීම නීතියේ ආධිපත්යයට පටහැනිය.
මෙම සිදුවීම දේශපාලනික සහ රාජ්ය ආයතන ව්යුහය අතින් කියවා බැලීමේදී වැදගත් මානයන් කිහිපයක් විවෘත කරයි.
1. අධිකරණයට එල්ල විය හැකි වක්ර බලපෑම් වැළැක්වීම දේශපාලනඥයින් සම්බන්ධ මුදල් විශුද්ධිකරණ නඩු යනු දැඩි මහජන අවධානයක් සහ දේශපාලන සංවේදීතාවයක් සහිත නඩු වේ. මෙවැනි පසුබිමක, විනිසුරුවරයෙකු ලබාදුන් තීන්දුවක් සම්බන්ධයෙන් ඔහුව සාක්ෂියට කැඳවීමට පූර්වාදර්ශයක් නිර්මාණය වුවහොත්, අනාගතයේදී එය විනිසුරුවරුන්ට ස්වාධීනව තීන්දු දීමට ඇති හැකියාවට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත. තමන් දෙන තීන්දුවක් නිසා හෙට දිනයේ තමන්ට වෙනත් අධිකරණයක සාක්ෂි කූඩුවට නැගීමට සිදුවෙතැයි බියක් ඇතිවීම "අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට" එල්ල වන මරු පහරකි.
2. ආයතනික අඛණ්ඩතාව (Institutional Integrity) සුරැකීම රාජ්යයේ ප්රධාන කුළුණු තුනෙන් එකක් වන අධිකරණය ස්වාධීනව පැවතීම ප්රජාතන්ත්රවාදයේ පැවැත්මට අත්යවශ්ය වේ. මෙම අතුරු තහනම් නියෝගය හරහා අභියාචනාධිකරණය විසින් තහවුරු කිරීමට උත්සාහ කර ඇත්තේ එක් පුද්ගලයෙකුගේ හෝ පාර්ශ්වයකගේ අයිතියක් නොව, සමස්ත අධිකරණ පද්ධතියේම ආයතනික ගෞරවය සහ අඛණ්ඩතාවයි.
3. නීතියේ ආධිපත්යය (Rule of Law) කවර තරාතිරමක පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව නඩු පැවරුණද, නීතිය ක්රියාත්මක විය යුත්තේ ස්ථාපිත ක්රමවේදයන්ට අනුවය. පැමිණිල්ල විසින් විනිසුරුවරයෙකු සාක්ෂියට කැඳවීමට ගත් තීරණය, නීතිමය ක්රියාවලියේ සීමාවන් පිළිබඳව යම් ව්යාකූලත්වයක් මතු කළ අතර, අභියාචනාධිකරණ මැදිහත්වීම එම ව්යාකූලත්වය සමනය කරමින් නීතියේ ආධිපත්යයේ සීමාවන් යළි සලකුණු කිරීමක් ලෙස දැකිය හැක.
යෝෂිත රාජපක්ෂ ට එරෙහි නඩුව කෙසේ අවසන් වුවද, ඒ හා සමගාමීව මතුවූ මෙම නීතිමය තත්ත්වය ශ්රී ලංකා නීති ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වනු ඇත. විනිසුරුවරයෙකු ඉටුකළ නිල රාජකාරියක් සම්බන්ධයෙන් ඔහුව සාක්ෂියට කැඳවීම අනුමත කළ නොහැකි බවට පෙත්සම්කරුවන් ගෙන ආ තර්කය, පුළුල් ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක අධිකරණයේ කාර්යභාරය ආරක්ෂා කිරීමක් ලෙස පිළිගත හැක.
ලබන ජුනි මස 12 වනදා මෙම පෙත්සම යළි කැඳවීමට නියමිත අතර, එහිදී ලබාදෙන අවසන් තීරණය මෙරට අධිකරණ ක්රියාවලියේ සහ විනිසුරුවරුන්ගේ නිදහස සම්බන්ධයෙන් තීරණාත්මක පූර්වාදර්ශයක් සපයනු නොඅනුමානය.
