(විශේෂ විශ්ලේෂණයකි)
කොළඹ වරාය නගරය යනු ශ්‍රී ලංකාවට ඩොලර් බිලියන ගණනක විදේශ සෘජු ආයෝජන
ආකර්ෂණය කරගැනීමේ අරමුණින් ගොඩනැගූ දැවැන්ත ජාතික ව්‍යාපෘතියකි. ඩුබායි හෝ සිංගප්පූරුව වැනි කලාපීය මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන සමඟ තරග කිරීමට නම්, මෙම කලාපය පාලනය කරන ආයතනික ව්‍යුහය තුළ උපරිම විනිවිදභාවයක්, නීතියේ ආධිපත්‍යයක් සහ යහපාලනයක් පැවතිය යුතුය. එහෙත්, කොළඹ වරාය නගර ආර්ථික කොමිෂන් සභාව (CPCEC) සම්බන්ධයෙන් මේ දිනවල මතුවෙමින් පවතින බරපතළ පරිපාලන සහ පත්වීම් අර්බුද මාලාව හරහා පැනනගින ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වන්නේ, වරාය නගරය යනු රටේ සාමාන්‍ය මූල්‍ය විනය හා රාජ්‍ය පරිපාලන මූලධර්ම වලංගු නොවන ‘වෙනම බූදලයක්ද?’ යන්නයි.
විශේෂයෙන්ම, කොමිසමේ තීරණාත්මක තනතුරු සඳහා සිදුකර ඇති අත්තනෝමතික පත්වීම්, බරපතළ අවශ්‍යතා ගැටුම් (Conflict of Interest) සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් කොමිසමේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා (DG) අනුගමනය කරන ‘ගල් ගැසුණු නිහඬතාව’ හමුවේ, මෙරට ප්‍රමුඛතම මූල්‍ය නිරීක්ෂකයා වන පාර්ලිමේන්තු මුදල් කාරක සභාවට (COPF) දැන් ඓතිහාසික කාර්යභාරයක් පැවරී තිබේ.
MBA වෙනුවට ඩිප්ලෝමාවට ලැබුණු සුපිරි පුටුව
යහපාලනයේ මූලිකාංගය වන්නේ සුදුස්සාට සුදුසු තැන ලබාදීමයි. 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී CPCEC විසින් ‘වාණිජ හා මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂ’ (Director - Commercial & Operations) තනතුර සඳහා ප්‍රසිද්ධ කරන ලද නිල දැන්වීමට අනුව, ඊට අයදුම් කිරීම සඳහා ව්‍යාපාර පරිපාලනය පිළිබඳ පශ්චාත් උපාධියක් (MBA) හෝ ඊට සමාන පිළිගත් ඉහළම සුදුසුකමක් මෙන්ම වසර 10 ක කළමනාකරණ පළපුරුද්දක් අනිවාර්ය කර තිබුණි.
එහෙත්, ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි කතාබහකට ලක්වෙමින් එම ධුරයට පත්කර ඇති රාධිකා ඔබේසේකර සතුව පවතින්නේ නීතිවේදී (LLB) මූලික උපාධියක් සහ අලෙවිකරණය පිළිබඳ ඩිප්ලෝමාවක් පමණක් බව වාර්තා වේ. මෙරට අතිවිශාල සුදුසුකම්ලත් විෂය ප්‍රවීණයන් සිටියදී, ප්‍රසිද්ධ කරන ලද මූලික සුදුසුකම් (MBA) සපුරා නොමැති අයෙකු මෙවන් ඉහළ පුටුවකට තෝරාගැනීමේ පදනම කුමක්ද? සම්මුඛ පරීක්ෂණ මණ්ඩලය අලෙවිකරණ ඩිප්ලෝමාව සහ MBA උපාධිය එක සමාන යැයි තක්සේරු කළේ කිනම් නිර්ණායක මතද? මෙය හුදු මානව සම්පත් දෝෂයක් නොව, සමස්ත ආයතනික ක්‍රියාවලියේම පාරදෘශ්‍යභාවය ප්‍රශ්න කෙරෙන බරපතළ ගැටලුවකි.
නීතිය සහ වාණිජ්‍යය එක් අතකට: බරපතළ 'අවශ්‍යතා ගැටුමක්'
මෙම පත්වීමේ ඊළඟ අතිශය අවදානම් සහගත දිගුව වන්නේ 'අවශ්‍යතා ගැටුමයි' (Conflict of Interest). වාර්තා වන පරිදි, ‘නීති අධ්‍යක්ෂ’ තනතුර සඳහා ද එකවර අයදුම්පත් කැඳවා තිබියදී, ඊට ස්වාධීන නිලධාරියෙකු බඳවා ගැනීම පසෙකලා නීති අංශයේ අධීක්ෂණ බලතල ද වාණිජ අධ්‍යක්ෂවරිය වෙතම පවරා ඇත.
ආයතනික පාලන මූලධර්ම අනුව වාණිජ අංශය විසින් ගිවිසුම්, ඉඩම් බදුදීම් හා ආයෝජන සැලසුම් කරන අතර, නීති අංශය විසින් එම ගනුදෙනු රටේ පනතට හා නීතියට අනුකූලද යන්න ස්වාධීනව විමසා බැලිය යුතුය. එහෙත් වාණිජ තීන්දු ගන්නා නිලධාරිනියම නීති අංශයත් පාලනය කරන්නේ නම්, ඇයගේ තීරණ නීත්‍යානුකූල යැයි සහතික කරන්නේද ඇය විසින්මය. මෙය ‘තමන්ගේ නඩුව තමන්ම අසා තමන්ම තීන්දු දීමක්’ බඳු තත්ත්වයකි. මීට පෙර ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ නීතිය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් සහිත වසර 26ක පළපුරුද්දක් ඇති ප්‍රවීණයෙකු හෙබවූ නීති අධ්‍යක්ෂ පුටුව හිස්කර, මෙම ‘ද්විත්ව කිරුළ’ එකම පුද්ගලයෙකුට පැවරීම හරහා සිදුවිය හැකි ආයෝජන අවදානම සුළුපටු නොවේ.
ප්‍රධාන විධායකයාගේ වගවීම සහ DG රෙවාන්ගේ මඟහැරීම
2021 අංක 11 දරන කොළඹ වරාය නගර ආර්ථික කොමිෂන් සභා පනත ප්‍රකාරව, මෙහි දෛනික පරිපාලනය සහ මානව සම්පත් කළමනාකරණය පිළිබඳ සෘජු වගකීම පැවරෙන්නේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා වන අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් (DG) රෙවාන් වික්‍රමසූරිය වෙතය.
ඉහත ගැටලු සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් ඉල්ලා මාධ්‍ය විසින් (HariDeshayaLk) ඔක්තෝබර් 02 වන දින කරන ලද ලිඛිත විමසීමකට ඔහු ලබාදී තිබුණේ "ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස කොමිසම මාධ්‍ය වාර්තා පිළිබඳව සාමාන්‍යයෙන් අදහස් දක්වන්නේ නැත" යන සාම්ප්‍රදායික ආවරණාත්මක පිළිතුරයි. එමෙන්ම කොමිසමේ රැස්වීමට මෙය යොමු කර උපදෙස් ලබාගන්නා බව කීවද, අදට (නොවැම්බර් 02) හරියටම මාසයක් ගතවී ඇතත් කිසිදු පැහැදිලි කිරීමක් ලැබී නොමැත.
ජාත්‍යන්තර ආයෝජන දිනාගැනීමට සැරසෙන රාජ්‍ය ආයතනයක පරිපාලන ප්‍රධානියා, විනිවිදභාවය ගැන නඟන ප්‍රශ්න හමුවේ මාසයක් තිස්සේ මුණිවත රකින්නේ ඇයි? තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය තහවුරු කර ඇති රටක, "මාධ්‍යයට පිළිතුරු නොදෙමු" යන්න පවසමින් මහජන විගණනයෙන් රිංගා යාමට කිසිදු රාජ්‍ය නිලධාරියෙකුට අයිතියක් නැත.
පාර්ලිමේන්තුව මඟහැරීම සහ COPF හමුවේ ඇති ඊළඟ පියවර
මෙම අත්තනෝමතික ක්‍රියාකලාපය මාධ්‍යයට පමණක් සීමා වී නොමැත. මෑතකදී පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ශානක්කියන් රාසමානික්කම් පාර්ලිමේන්තුවේදී මතු කළ පරිදි, මෙම නිලධාරීන් ලබන සුපිරි වැටුප් හා දීමනා පිළිබඳ තොරතුරු ඉල්ලා සිටියදී, එක් එක් නිලධාරියාගේ වැටුප් විස්තර වෙන වෙනම ලබානොදී සමස්ත වැටුප් බිල පමණක් ඉදිරිපත් කර තොරතුරු වසන් කිරීමට කොමිසම කටයුතු කර තිබුණි. ජනතා පරමාධිපත්‍යය නියෝජනය කරන පාර්ලිමේන්තුවටද තොරතුරු වසන් කරන තත්ත්වයකට කොමිසම පත්ව තිබේ.
මෙම පසුබිම තුළ, ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා ප්‍රමුඛ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හමුවේ අතිශය තීරණාත්මක වගකීමක් පැවරී ඇත. රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින COPF කමිටුවේ මීළඟ ක්‍රියාමාර්ග පහත පරිදි විය යුතු බවට සිවිල් සමාජය හා ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ අපේක්ෂා කරති.
-
පාලනාධිකාරිය කැඳවීම: මාධ්‍ය ප්‍රශ්න කිරීම්වලින් පලායන DG රෙවාන් වික්‍රමසූරිය ඇතුළු කොමිසමේ සභාපතිවරයා ප්‍රමුඛ පාලනාධිකාරිය වහාම පාර්ලිමේන්තු මූල්‍ය කාරක සභාව හමුවට කැඳවා ප්‍රශ්න කිරීම.
-
පත්කිරීම් විගණනය: වාණිජ අධ්‍යක්ෂ ධුරයට රාධිකා ඔබේසේකර තෝරාගැනීමේදී ලකුණු ලබාදුන් පදනම සහ අදාළ සුදුසුකම් (MBA) සපුරා තිබූ අනෙකුත් අයදුම්කරුවන් කපාහැරීමේ ක්‍රමවේදය පිළිබඳ සියලු ලේඛන COPF වෙත ගෙන්වා ගැනීම.
-
වැටුප් නිරාවරණය: පාර්ලිමේන්තුවෙන් වසන් කර ඇති නිලධාරීන්ගේ සුපිරි වැටුප් සහ දීමනා ලේඛන වහාම පාර්ලිමේන්තු මේසය මත තැබීමට නියෝග කිරීම.
-
අධිකරණමය විගණනයක් (Forensic Audit): ස්වාධීන නීති අධීක්ෂණයක් නොමැතිව, වාණිජ අධ්‍යක්ෂවරියගේම නීති අධීක්ෂණය යටතේ පසුගිය කාලසීමාවේදී අත්සන් කරන ලද සියලු වාණිජ සහ ඉඩම් බදුදීම් ගිවිසුම් පිළිබඳ විශේෂ විගණනයක් සිදු කිරීම.
විදේශ ආයෝජකයින් රටකට පැමිණෙන්නේ නිලධාරීන්ගේ හිතුමනාපයට වැඩ කරන 'පෞද්ගලික පාරාදීස' බලාගෙන නොව, නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ විනිවිදභාවය පවතින විශ්වාසදායී ආර්ථික කලාපයන් වෙතය. පත්වීම් පිළිබඳ සැකසංකා පවතිද්දී සහ නීති අධීක්ෂණය එකම තැනැත්තියක වටා කේන්ද්‍රගත වෙද්දී ආයෝජක විශ්වාසය බිඳවැටීම වැළැක්විය නොහැක.
මහජන ප්‍රශ්න කිරීම් හමුවේ "අපි උත්තර දෙන්නේ නැතැයි" පවසමින් පලායන නිලධාරීවාදයකට තවදුරටත් ජාතික සම්පත් පාලනය කිරීමට ඉඩ දිය නොහැක. වරාය නගර කොමිසම යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියට හා විගණනයට යටත් ආයතනයක් බව ඔප්පු කර පෙන්වීමේ වගකීම දැන් අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාටත්, ඊටත් වඩා පාර්ලිමේන්තු මූල්‍ය කාරක සභාවටත් (COPF) පැවරී තිබේ. යම් හෙයකින් මෙම ප්‍රශ්න යටපත් වුවහොත්, වරාය නගරය යනු තමන්ගේම හිතවතුන් නඩත්තු කරන, කිසිදු වගවීමක් නැති අඳුරු කලාපයක් බවට වන මහජන සැකය සදාකාලිකව තහවුරු වනු ඇත.
