ඉරාන උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි සහ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් ගුවන් ප්රහාරයකින් ඝාතනය වීම
ජාත්යන්තර දේශපාලන කරළියේ දැඩි කම්පනයක් සහ ආන්දෝලනයක් ඇති කිරීමට සමත් වී තිබේ. රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පූටින් මෙම සිදුවීම හඳුන්වා දෙන්නේ ජාත්යන්තර නීතිය සහ මානව සදාචාරය අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කළ "නරුම ඝාතනයක්" ලෙසිනි.
ජාත්යන්තර දේශපාලනය සහ බලවතුන්ගේ හැසිරීම පිළිබඳව ගැඹුරින් අධ්යයනය කිරීමේදී, පූටින්ගේ මෙම ප්රකාශය පිටුපස ඇති සත්යය සහ ලෝක බලවතුන්ගේ අත්තනෝමතික මැදිහත්වීම්වල ප්රතිවිපාක පිළිබඳව පුළුල් විශ්ලේෂණයක් කිරීම කාලීන අවශ්යතාවකි.
ජාත්යන්තර නීතිය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වීම
විදේශීය රාජ්යයක නායකයෙකු මිලිටරි ප්රහාරයක් මගින් ඝාතනය කිරීම යනු හුදෙක් පුද්ගල ඝාතනයක් පමණක් නොවේ; එය ස්වෛරී රාජ්යයක පැවැත්මට එල්ල කරන සෘජු ප්රහාරයකි. රුසියානු ජනාධිපතිවරයා මෙය ජාත්යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස හඳුන්වන්නේ ප්රධාන හේතු කිහිපයක් පදනම් කරගෙන ය:
- ස්වෛරීත්වය උල්ලංඝනය කිරීම: එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්රඥප්තියට අනුව ඕනෑම රටකට තමන්ගේම දේශපාලන ක්රමයක් පවත්වාගෙන යාමට අයිතියක් ඇත. වෙනත් රටක නායකයෙකු ඝාතනය කිරීම යනු අදාළ රටේ භෞමික අඛණ්ඩතාව සහ ස්වෛරීත්වය ආක්රමණය කිරීමකි.
- නීති විරෝධී ඝාතන (Extrajudicial Killings): කිසිදු ජාත්යන්තර හෝ දේශීය අධිකරණ ක්රියාවලියකින් තොරව, නායකයෙකු සහ විශේෂයෙන්ම ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල කිරීම ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් නීතිය යටතේ සෘජුවම යුද අපරාධයක් සහ මානව හිමිකම් කඩකිරීමක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය.
අමෙරිකානු ආධිපත්යය සහ බලහත්කාරය පිළිබඳ විවේචනය
අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ඇතුළු බටහිර බලවතුන් තමන්ට අවනත නොවන, තම භූ දේශපාලනික සහ ආර්ථික න්යාය පත්රයන්ට බාධා වන දේශීය නායකයින් බලයෙන් පහ කිරීමට හෝ ඉවත් කිරීමට විවිධ උපක්රම භාවිතා කිරීම ඉතිහාසය පුරා දක්නට ලැබේ.
ජාත්යන්තර නීතියේ සහ මානව හිමිකම්වල ප්රධානතම ආරක්ෂකයින් ලෙස පෙනී සිටින ජාතීන්ම, තම හමුදා බලය සහ තාක්ෂණික බලය යොදාගනිමින් දුර්වල රටවලට එරෙහිව මෙවැනි හිංසන ක්රියාත්මක කිරීම දැඩි විවේචනයට ලක්විය යුත්තකි. බොහෝ දේශපාලන විචාරකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය "ප්රජාතන්ත්රවාදය ස්ථාපිත කිරීමේ" හෝ "ත්රස්තවාදය මැඩලීමේ" මුවාවෙන් සිදු කෙරෙන, තමන්ට හිතවත් රූකඩ පාලනයන් (Puppet regimes) ස්ථාපිත කිරීමේ නව යටත් විජිතවාදී ප්රවේශයක් බවයි.
බලහත්කාරයෙන් ගෙන ආ 'වෙනස' සහ රටවල් අත්විඳින ඛේදවාචකය
බාහිර බලපෑම් මත දේශීය නායකයින් ඝාතනය කර, නව පාලනයන් පිහිටවූ රටවල වර්තමාන ඉරණම දෙස බැලීමේදී පෙනී යන්නේ එම රටවල් කිසිදා අපේක්ෂා නොකළ අගාධයකට ඇද වැටී ඇති බවයි.
ඉරාකයේ ඛේදවාචකය:
මීට කදිම සහ කෲරතම උදාහරණය වන්නේ ඉරාකයයි. සදාම් හුසේන්ගේ පාලනය පෙරළා දමා ඔහු ඝාතනය කිරීමෙන් පසු ඉරාකයට ප්රජාතන්ත්රවාදය, සාමය සහ නිදහස උදාවනු ඇතැයි බටහිර ලෝකය පුරසාරම් දෙඩුවේය.
නමුත් අද වන විට එහි ප්රතිඵලය කුමක්ද?
එමගින් ඇති වූ දේශපාලන බල රික්තකය (Power vacuum) හේතුවෙන් අයි.එස්.අයි.එස් (ISIS) වැනි අන්තවාදී ත්රස්ත කණ්ඩායම් බිහි විය. ලක්ෂ ගණනක් අහිංසක වැසියන්ට ජීවිත අහිමි වූ අතර, රටේ ආර්ථිකය, සමාජ ව්යුහය සහ යටිතල පහසුකම් දශක ගණනාවකින් ආපස්සට ගියේය. අදටත් ඉරාකය යනු දේශපාලනිකව අස්ථාවර, නිරන්තර ගැටුම් පවතින රාජ්යයකි.
ලිබියාවේ ඉරණම:
මුවම්මර් ගඩාෆිගේ පාලනය පෙරළා දමා ඔහු ඝාතනය කිරීමෙන් පසු අප්රිකාවේ සමෘද්ධිමත්ම රටක්ව පැවති ලිබියාව, අද වන විට විවිධ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අතර බෙදී ගිය, නීතියක් හෝ නිශ්චිත පාලනයක් නොමැති අසාර්ථක රාජ්යයක් (Failed state) බවට පත්ව ඇත.
අලි කමේනිගේ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් රුසියානු ජනාධිපතිවරයා ගෙන එන විවේචනය හුදෙක් එක් සිදුවීමකට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. එය දශක ගණනාවක් පුරා ලෝක බලවතුන් විසින් දුර්වල රටවලට එරෙහිව ගෙන යන ආධිපත්යවාදී ක්රියාපටිපාටියේ තවත් එක් දිගුවකි. නායකයෙකු බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් හෝ ඝාතනය කිරීමෙන් පමණක් රටක ප්රශ්න විසඳිය නොහැකි බවත්, එයින් සිදුවන්නේ සමස්ත කලාපයම තවත් ලේ වැකි අර්බුදයකට සහ අරාජිකත්වයකට ඇද දැමීම බවත් ඉතිහාසය අපට මනාව ඔප්පු කර ඇත. ඉරානයටද අනාගතයේදී මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත්තේ මෙවැනිම අඳුරු, අස්ථාවර කාලපරිච්ඡේදයකට ද යන්න ජාත්යන්තර ප්රජාව විමසිල්ලෙන් බලා සිටියි.
#නිරෝමී සුබ්රමනියම්
