පහත ස්පාටකස් ලිපිය මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් ආර්ථික හා පරිභෝජන රටාවන්හි ඇති බරපතල අවදානම සහ ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා පිළිබඳව

තියුණු විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කරයි. විශේෂයෙන්ම, රටේ සමස්ත ආනයන වියදමෙන් අතිවිශාල ප්‍රතිශතයක් ප්‍රවාහනය සහ ඉදිකිරීම් අංශ සඳහා වැය වන ආකාරය මෙහි සංඛ්‍යාලේඛන සහිතව පෙන්වා දී ඇත. ඉන්දියාව වැනි දැවැන්ත ආර්ථිකයන් පවා ගෝලීය අවදානම් හමුවේ අරපිරිමැස්ම ගැන සිතද්දී, ශ්‍රී ලංකාව තවමත් දැවැන්ත පාරිභෝජනවාදී රටාවක සිරවී සිටින ආකාරයත්, එහි ඇති පාරිසරික සහ සමාජ-ආර්ථික ප්‍රතිවිපාකත් මෙමගින් මනාව පැහැදිලි කෙරේ.

ඉදිරිය අවදානම් සහගතයි!

ඉන්දීය අගමැති මෝදි විසින් දිගින් දිගටම "අනතුරු ඇගවීම් 07ක්" ගැන සිහි කැඳවමින් සිටී. එහි ප්‍රධාන ඉල්ලීම වන්නේ ඉන්නධ පාරිභෝජනය අවම කරන ලෙස කරන ඉල්ලීමයි. ධනවාදය තුල සැලකීමේදී, ලෝකයේ පස්වන විශාලතම ආර්ථිකය හිමි, ඩොලර් බිලියන 700කට ආසන්න විදේශ සංචිත ප්‍රමාණයක් අතැති ඉන්දියාව එසේ බිය වී තිබුන ද ඩොලර් බිලියන 6ක් පමණ ඇති ලංකාව තවමත් ප්‍රවාහන සහ ඉදිකිරීම් සුදියේ වැජඹෙමින් සිටී.

ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ෂික ඉන්ධන පරිභෝජන පිරිවැය (ජාතික ඉන්ධන ආනයන බිල්පත) ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 4.0 ක් (දළ වශයෙන් රුපියල් ට්‍රිලියන 1.2 ක්) වූ අතර එය රටේ සමස්ත වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන වියදමෙන් දළ වශයෙන් 20% ක් විය. නමුත් මෙය ඉන්ධන පිරිවැයට පමණක් සීමා කොට සැලකිය නොහැක. ප්‍රවාහන වියදම සහ එහි ප්‍රතිවිපාක වඩාත් පුළුල් ලෙස සලකන්නේ නම්, ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 9.5 ත් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 11.5 ත් අතර වන සමස්ත ප්‍රවාහන ආර්ථික පිරිවැය, ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ජාතික වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන වියදමෙන් (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 18.84 ක නවතම සමස්ත වාර්ෂික ආනයන පදනම මත) දළ වශයෙන් 50% ත් 61% ත් නියෝජනය කරයි.

මෙය ගණන් බැලිය යුත්තේ ඒ ආකාරයට ද නොවේ. එනම්, ඉන්ධන, අමතර කොටස්, මාර්ග නඩත්තුව සහ යටිතල පහසුකම් වැනි සෘජු වියදම්, මාර්ග අනතුරු, සෞඛ්‍යමය බලපෑම් සහ ඊට අදාළ වියදම්, රථවාහන තදබදය සහ පාරිසරික පිරිවැය වැනි සැඟවුණු සමාජ-ආර්ථික පිරිවැය සමඟ ද එම වියදම ඒකාබද්ධ කල යුතුය. එවිට වාහන ආනයන පිරිවැය සමඟ අනෙකුත් සියලුම පිරිවැය ඇතුළත් කළ විට, සැබෑ වාර්ෂික ප්‍රවාහන පිරිවැය, ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු ජාතික වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන වියදමෙන් 61% සිට 76% දක්වා ගණිතමය වශයෙන් සමාන වේ. මෙම විශ්මයජනක ප්‍රතිශතය රටේ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 18.90 ක මුළු වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන වියදමෙන් ඩොලර් බිලියන 11.52 සහ 14.35 අතර විචලනය වන බව ගණන් බලා තිබේ.

මාර්ග ඉදිකිරීම් නොවන ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය (ව්‍යුහාත්මක වානේ, සිමෙන්ති ක්ලින්කර්, සෙරමික් ටයිල් සහ සනීපාරක්ෂක උපකරණ වැනි) ආනයනය කිරීම සඳහා වන සැබෑ මුදල් ප්‍රවාහය, එනම්, මාර්ග ඉදිකිරීම් නොවන ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති සඳහා වන නිරපේක්ෂ දේශීය මූල්‍ය වියදම වාර්ෂිකව ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.50 ත් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.00 ත් අතර අගයක පවතී යැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇත. ගණිතමය වශයෙන්, මෙම සමස්ත දේපළ වෙළඳාම් සහ ගොඩනැගිලි සටහන, රටේ සමස්ත වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන අයවැයෙන් 8.0% ත් 10.6% ත් (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 18.90 ක පදනම මත) සමාන වේ.

ඉන් රාජ්‍ය ඉදිකිරීම් වෙනකොට පුද්ගලික අංශයේ සහ ප්‍රධාන වශයෙන් තනි නිවාස ඉදිකරන්නන්ගේ වියදම මෙසේය:

නේවාසික මහල් නිවාස සංවර්ධකයින් සහ සංචාරක/ආගන්තුක සත්කාර යටිතල පහසුකම් මගින් මෙහෙයවනු ලබන ශ්‍රී ලංකාවේ වාස්තු විද්‍යාත්මක ඉදිකිරීම්වලින් බහුතරයක් පෞද්ගලික අංශය විසින් මෙහෙයවනු ලබයි. එහිදී සැබෑ ආනයන කොටස යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ජාතික වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන වියදමෙන් 4.5% ත් 4.6% ත් අතර ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරයි (දළ වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 850 සිට ඩොලර් මිලියන 870 දක්වා). ව්‍යුහාත්මක වානේ කූරු, නිම කිරීමේ සෙරමික් ටයිල්, ඉහළ මට්ටමේ ඔප දැමීමේ පද්ධති, විදුලි සෝපාන සහ සුඛෝපභෝගී නාන කාමර උපාංග මිලදී ගැනීම සඳහා මෙම මුදල් රටින් පිටතට ඇදී යයි.

පෞද්ගලික සහ තනි පුද්ගල ගොඩනැගිලි (නිවාස කඩ සාප්පු වැනි) ව්‍යාපෘති සඳහා වාර්ෂිකව දළ වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.15 ත් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.50 ත් අතර මුදලක් වැය වේ. මෙය ගණිතමය වශයෙන් රටේ සමස්ත වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන වියදමෙන් 6.1% ත් 7.9% ත් සමාන වේ.

ඒ අනුව, ආසන්න වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ජාතික වෙළඳ භාණ්ඩ ආනයන වියදමෙන් 80%කට ආසන්න පිරිවැයක් වැය වන්නේ මෙම ක්ෂේස්ත්‍ර දෙක සඳහාය. එනම්, කිසිදා සාක්ෂාත් නොවන සහ සන්තර්පණය නොවන ජනතාවගේ ආශාවේ වස්තූන් වෙනුවෙනි. මීට අමතරව තවත් එවැනි ආනයනික වස්තූන් බොහෝ ඇත. එසේ බලන කල මූලික අවශ්‍යතා සඳහා වැය වන්නේ කෙතරම් සුළු මුදලක්ද?

දැන් කෙනෙකුට පැවසිය හැක්කේ මේ ප්‍රවාහන ආකෘතිය සහ ඉදිකිරීම් ආකෘතිය අත්‍යවශ්‍ය බවය. එය අත්‍යවශ්‍ය වී ඇත්තේ සියල්ල සංකීර්ණ වී ඇති තත්වයක් තුලය.

තවදුරටත් ආර්ථික විද්‍යාව නමැති අමන විෂය ගුරු කොට සලකන්නේ නම් සහ ඓතිහාසික භෞතිකවාදය මත පදනම් වන්නේ නම්, දිගින් දිගටම මේ දේවල් සංකීර්ණ වීම නොවැලැක්විය හැකිය.

ඉදිරියේදී ඇතිවීමට නියමිත කාලගුණ තත්වය ද මීට එකතු වුවහොත් තත්වය ඉතාම බරපතල වීම නොවැලැක්විය හැකිය.

මේ අතර බොහෝ පිරිසක් ස්වීඩනය වැනි රටවල පරිසරවාදී විද්‍යුත් වාහන ව්‍යපෘති වලට වසඟ වෙමින් සිටිනුයේ එය පැවති ප්‍රවාහන ආකෘතියට වඩා බොහෝ සෙයින් බරපතල බව නොපෙනෙන හෙයිනි.